Ελληνικές Τράπεζες: Σιγουριά πρός το παρόν

«ΚΑΘΗΣΕ μπροστά από το παράθυρο και προσπάθησε να δει τον κόσμο από
τον 40ό όροφο του ουρανοξύστη που στέγαζε τα κεντρικά γραφεία
της τράπεζάς του. Από το μυαλό του άρχισαν να περνούν οι
πιο σημαντικές εικόνες της ζωής του. Την πρώτη φορά
στην τράπεζα του παππού του, την ώρα της αποφοίτησής του από
το Γέιλ, τη στιγμή της γέννησης του γιου του και
την ώρα που παραλάμβανε από τον πατέρα του τα ηνία της
τράπεζας. Εκείνη την ώρα ξαναήλθε ο εφιάλτης του ροζ χαρτιού
με το νούμερο των 3 δισ. δολαρίων που ήταν τελικά το
“άνοιγμα” της τράπεζάς του. Το όνειρο έσβησε…».

Σε μια παρόμοια κατάσταση θα πρέπει να βρέθηκαν τον τελευταίο χρόνο δεκάδες
επικεφαλής τραπεζών και αμοιβαίων κεφαλαίων στη ΝΑ Ασία και στις ΗΠΑ, οι
οποίοι παρά την οικογενειακή παράδοση που κουβαλούσαν αλλά και τις γνώσεις
(δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ανάμεσα σ’ αυτούς περιλαμβάνονται και δύο
νομπελίστες) βρέθηκαν στη πιο δυσάρεστη θέση που μπορεί να βρεθεί ένας
άνθρωπος του χρήματος. Δηλαδή στην υπογραφή της λιαξιαρχικής πράξης θανάτου
της επιχείρησής τους.

Πόσο πιθανό είναι όμως το ενδεχόμενο να υπάρξει και στην Ελλάδα μια παρόμοια
κατάσταση τώρα που το 1/3 της παγκόσμιας οικονομίας μαστίζεται από μία κρίση
στην οποία δεν φαίνεται να υπάρχει σύντομο τέλος;

«Η προοπτική αυτή είναι αρκετά μακρινή με τα σημερινά δεδομένα για τις
ελληνικές τράπεζες» λένε οι ειδικοί και συμπληρώνουν: «Σίγουρα το ελληνικό
τραπεζικό σύστημα έχει ανοιχθεί στις διεθνείς αγορές σε σύγκριση με τα
προηγούμενα χρόνια, αλλά δεν έχει τέτοια χαρακτηριστικά που να κάνουν τον
κίνδυνο μίας χρεοκοπίας πιθανό».

ΟΙ ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ

Η κρίση στις τράπεζες του εξωτερικού συνδέεται κατά κύριο λόγο με τις
δανειοδοτικές επιλογές που είχαν κάνει πριν ξεσπάσει η κρίση. Έτσι, ο
δανεισμός σε αμοιβαία κεφάλαια που είχαν ανοιχθεί σε μεγάλες επενδύσεις σε
Ιαπωνία, Κορέα, ΝΑ Ασία, Ρωσία ή ο δανεισμός χωρών όπως π.χ. της Ρωσίας, της
Βραζιλίας που αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα είναι οι σημαντικότερες
αιτίες που οδήγησαν σε αδιέξοδο πολλά πιστωτικά ιδρύματα του εξωτερικού. Στους
παράγοντες αυτούς θα πρέπει να προστεθούν και ορισμένοι άλλοι, όπως για
παράδειγμα η επάρκεια των κεφαλαίων που είχαν οι τράπεζες καθώς και οι
καλύψεις των δανείων τους.

ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ «ΠΑΙΞΕΙ»

Τα δεδομένα αυτά δεν συναντώνται σήμερα στις ελληνικές τράπεζες.

«Ευτυχώς που τα ελληνικά τραπεζικά ιδρύματα δεν έχουν ανοιχθεί σε δάνεια στις
εταιρείες διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων» έλεγε χαρακτηριστικά το μεσημέρι
της Παρασκευής στέλεχος αμερικανικής τράπεζας στην Αθήνα και συμπλήρωνε: «Μία
τέτοια προοπτική θα μετέφερε αυτόματα το πρόβλημα του Χρηματιστηρίου στις τράπεζες».

«Αυτή τη στιγμή οι ελληνικές τράπεζες έχουν δανείσει κυρίως τις επιχειρήσεις
και το Ελληνικό Δημόσιο. Αυτό σημαίνει ότι με τα σημερινά δεδομένα κίνδυνοι
ανάλογοι μ’ αυτούς που υπάρχουν για τις αμερικανικές και τις ασιατικές
τράπεζες ουσιαστικά δεν υφίστανται για τα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα», τόνιζε
χαρακτηριστικά στα «ΝΕΑ» πανεπιστημιακός και κορυφαίο στέλεχος μεγάλης
ιδιωτικής τράπεζας, ο οποίος επισήμανε ότι «οι εγγυήσεις που καλύπτουν τον
μεγάλο όγκο των χορηγήσεων που έχουν κάνει οι τράπεζες αποτελούν ασπίδα
προστασίας για τα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα».

ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ

Θώρακας της άμυνας των ελληνικών τραπεζών είναι και η ίδια η δομή της
ελληνικής οικονομίας καθώς και η επενδυτική συμπεριφορά των Ελλήνων.

«Στις ΗΠΑ η μία στις τρεις οικογένειες έχει συνδέσει την οικονομική της
δραστηριότητα με τη Γουώλ Στρητ. Έτσι, μία πτώση της επηρεάζει με μαθηματική
ακρίβεια την καταναλωτική συμπεριφορά των αμερικανικών νοικοκυριών, καθώς και
τη δυνατότητα εξυπηρέτησης των δανειακών τους υποχρεώσεων. Παράλληλα, φέρνει
πιο κοντά την προοπτική της ύφεσης σε ολόκληρη την οικονομία. Στην Ελλάδα, η
οδός Σοφοκλέους βρίσκεται μακριά από τα περισσότερα νοικοκυριά τα οποία, παρά
την απελευθέρωση της καταναλωτικής πίστης, δεν μπορούν να θεωρηθούν
υπερχρεωμένα» τόνιζε χαρακτηριστικά Αμερικανός τραπεζίτης, σκιαγραφώντας με
τον τρόπο αυτό τις γραμμές άμυνας των ελληνικών τραπεζών.

ΖΗΜΙΕΣ ΘΑ ΥΠΑΡΞΟΥΝ

Όλα αυτά όμως δεν σημαίνουν ότι η ελληνική οικονομία και οι ελληνικές τράπεζες
μένουν αλώβητες από τη διεθνή κρίση. Η απελευθέρωση της κίνησης κεφαλαίων
καθιστά πιο ευάλωτα τα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα τα οποία είτε απευθείας
είτε μέσω θυγατρικών τους έχουν ανοιχθεί στην παγκόσμια χρηματιστηριακή και
συναλλαγματική σκηνή.

Έτσι, οι τοποθετήσεις που έχουν πραγματοποιήσει οι τράπεζες και οι θυγατρικές
τους σε μετοχές και τίτλους του εξωτερικού σίγουρα θα «γεννήσουν» ζημιές. Αυτή
όμως μπορεί να θεωρηθεί ως η πρωτογενής πηγή των προβλημάτων.

ΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ

Τα μεγάλα προβλήματα θα δημιουργηθούν από μία ενδεχόμενη «απόσυρση» της
εμπιστοσύνης των ξένων κεφαλαίων που έχουν επενδυθεί κυρίως σε τίτλους του
Ελληνικού Δημοσίου. Στους τίτλους αυτούς που θεωρώνται τοποθετήσεις μηδενικού
κινδύνου. Όμως όλες οι ελληνικές τράπεζες έχουν επενδύσει μεγάλο «κομμάτι» του
ενεργητικού τους. Για παράδειγμα στον ισολογισμό της Εθνικής Τράπεζας σε
σύνολο ενεργητικού 13,1 τρισ. δραχμών, τα ομόλογα και τα έντοκα γραμμάτια του
Ελληνικού Δημοσίου αντιπροσωπεύουν 4,2 τρισ. δραχμές. Στην Εμπορική Τράπεζα σε
σύνολο ενεργητικού 4,4 τρισ. δραχμών, τα 691,7 δισ. δραχμές είναι τίτλοι του
Ελληνικού Δημοσίου. Στην Ιονική, σε σύνολο ενεργητικού 2,2 τρισ. δραχμών, οι
τίτλοι του Δημοσίου καλύπτουν τα 720,1 δισ. δραχμές.

Έτσι, τυχόν απόσυρση της εμπιστοσύνης των ξένων ουσιαστικά θα «εκδηλωθεί» με
την πώληση τίτλων του Δημοσίου που έχουν στα χαρτοφυλάκιά τους, γεγονός που
σημαίνει πτώση των τιμών που με τη σειρά της «μεταφράζεται» σε μεγάλες ζημιές
για τις τράπεζες.

ΑΠΕΥΚΤΑΙΟΣ ΕΦΙΑΛΤΗΣ

Οι δύο τραπεζίτες επικεφαλής ξένης μεγάλης τράπεζας στην Ελλάδα, που ερωτώνται
από «ΤΑ ΝΕΑ» σχετικά με μία τέτοια εξέλιξη, τινάζονται σαν ηλεκτρισμένοι όταν
ερωτώνται για αυτή την προοπτική. Σπεύδουν μάλιστα να πουν ότι η ελληνική
οικονομία έχει το «μαξιλάρι» της ΟΝΕ και του Μηχανισμού Συναλλαγματικών
Ισοτιμιών, γεγονός που σημαίνει ότι η θέση της δεν έχει καμία σχέση μ’ αυτές
των αναδυόμενων αγορών που κτυπήθηκαν από τη μάστιγα της οικονομικής κρίσης.

Αλλά και ως «άσκηση επί χάρτου» μία τέτοια εξέλιξη δημιουργεί εφιάλτες, αφού
μία μαζική πώληση ελληνικών ομολόγων από τους σημερινούς ξένους κατόχους τους
και η μετατροπή της αξίας τους σε συνάλλαγμα (και ειδικότερα στα λεγόμενα
νομίσματα – άγκυρες) θα μπορούσε να έχει ολέθριες επιπτώσεις σ’ ολόκληρη την
ελληνική οικονομία. Οι επιπτώσεις αυτές θα μπορούσαν να επηρεάσουν την
κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών, να οδηγήσουν σε βίαιη αναπροσαρμογή της
ισοτιμίας της δραχμής και αυτό με τη σειρά του θα μπορούσε να οδηγήσει σε
αδιέξοδο τις επιχειρήσεις, τους καταναλωτές, ακόμα και τις τράπεζες που
χρωστούν συνάλλαγμα. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι στο τέλος Ιουνίου οι
τράπεζες είχαν χορηγήσει δάνεια σε συνάλλαγμα 2,54 τρισ. δραχμών σε σύνολο
δανείων 8,2 τρισ. δραχμών. Το συνάλλαγμα αυτό στο μεγαλύτερο ποσοστό του το
έχουν δανεισθεί έναντι δραχμών (SWAP) με αποτέλεσμα και αυτές να είναι
εκτεθειμένες σ’ έναν τέτοιο κίνδυνο.