Το τίμημα της σωτηρίας

ΜΕΣΑ στις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Βραζιλία, ο αρχιτέκτονας
της οικονομικής της ανάκαμψης θα μπορούσε να κατηγορηθεί ότι έχτισε σε σαθρές
βάσεις και γι’ αυτό να θεωρηθεί σε κάποιο βαθμό υπεύθυνος. Όλες οι ενδείξεις
του προεκλογικού αγώνα πείθουν ότι, αντιθέτως, ο πρόεδρος Καρντόζο κέρδισε σε
αξιοπιστία και σε προθέσεις ψήφου μετά το ξέσπασμα της κρίσης. Το γιατί
εξηγείται λιγότερο με πολιτικούς και περισσότερο με κοινωνιολογικούς όρους.

Η Βραζιλία, μια χώρα με μέσο πλούτο αλλά τεράστια δυναμική, έκανε την
τελευταία τετραετία αλματώδη βήματα προς την εξέλιξή της σε παγκόσμια δύναμη.
Το βιοτικό επίπεδο μπορεί να μη βελτιώθηκε στον επιθυμητό βαθμό, όμως η
εξυγίανση των οικονομικών δομών βρήκε τρόπους να γίνει αισθητή στο μέσο
πολίτη: ο πληθωρισμός υποχώρησε εντυπωσιακά, η αγοραστική του δύναμη αυξήθηκε,
το Χρηματιστήριο του Σάο Πάολο ακούστηκε στα πέρατα της Γης. Όλα αυτά
δημιούργησαν ένα αίσθημα εθνικής υπερηφάνειας, που τόσο έχει ανάγκη η
βραζιλιάνικη ψυχή και που πολιτικά μεταφράστηκε σε εμπιστοσύνη προς τον
εκλεγμένο πρόεδρο. Παράλληλα, ο τελευταίος διαθέτει το προνόμιο να
αντιμετωπίζει στις εκλογές μια αυθεντική λαϊκή φιγούρα της βραζιλιάνικης
πολιτικής ­ και όχι μόνο ­ σκηνής, που δεν διαθέτει όμως τα φόντα για την
άσκηση της εξουσίας σε μια χώρα που αστικοποιείται και εκσυγχρονίζεται με
γοργούς ρυθμούς.

Ο περίφημος Λούλα, ηγέτης του Κόμματος των Εργατών, οργανώνει την απέραντη
χώρα υποσχόμενος, όπως και το 1994, περισσότερες δουλειές, λιγότερη φτώχεια,
επανεγκατάσταση του ενός περίπου εκατομμυρίου ακτημόνων, καλύτερα σχολεία και
νοσοκομεία ­ και όλα αυτά χωρίς να επηρεασθεί η σταθερότητα των τιμών. Η
πραγματική αγάπη του για τους ανθρώπους και η πίστη του στην κοινωνική αλλαγή
συγκινούν ακόμα, αλλά έχουν όλο και μεγαλύτερες δυσκολίες να πείσουν ­ και άρα
να μεταφρασθούν σε ψήφους ­ καθώς συνεχίζει, προς τιμήν του, να αρνείται τη
βολική σύγκλιση προς το Κέντρο. Δεν τον βοήθησε και ο υπαρχηγός του συνδυασμού
του και πρώην δήμαρχος του Ρίο Λεονέλ Μπριζόλα (τα ονόματα Λούλα-Μπριζόλα για
το ντουέτο της αντιπολίτευσης δεν αποτελούν, απ’ όσο γνωρίζουμε, έμπνευση
Έλληνα επιθεωρησιογράφου), κάνοντας αφρόνως λόγο για ανατροπή της
ιδιωτικοποίησης της εντελώς προβληματικής κρατικής τηλεφωνικής εταιρείας.

Το εκλογικό ερώτημα φαίνεται να είναι αν ο τύποις Σοσιαλδημοκράτης Καρντόζο θα
εκλεγεί από τον πρώτο γύρο. Το πραγματικό πολιτικό όμως πρόβλημα είναι αν μια
επανεκλογή υπό το βάρος της οικονομικής κρίσης θα συμβάλει στην αντιμετώπιση
των αγκυλώσεων του βραζιλιάνικου πολιτικού συστήματος: την έλλειψη ουσιαστικών
διαχωριστικών γραμμών ανάμεσα στα κόμματα (η διάκριση Δεξιάς-Αριστεράς δεν
έχει σχεδόν κανένα νόημα) και τη συγκέντρωση της εξουσίας στα χέρια του προέδρου.