ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Κερδίζει η ανάπτυξη

Η πολιτική της σύγκλισης, που αναμφισβήτητα είναι αυστηρή και ενίοτε σκληρή
για ορισμένες τάξεις και ομάδες του πληθυσμού, κατηγορείται από πολλές πλευρές
(κόμματα, ΜΜΕ, οργανώσεις κ.λπ.) ως μονοδιάστατη, υπό την έννοια ότι
ενδιαφέρεται μόνο για την επίτευξη των πέντε ονομαστικών κριτηρίων του
Μάαστριχ και αγνοεί άλλα κρίσιμα μεγέθη της οικονομίας.

Η επίκριση π.χ. ότι η κυβέρνηση έχει παγιδευτεί στον μονόδρομο της ΟΝΕ και
αγνοεί και δεν ενδιαφέρεται για την πραγματική οικονομία, είναι καθημερινή
σχεδόν και στα χείλη πολλών, και στην αντιπολίτευση, και μέσα στο κυβερνών κόμμα.

Φυσικά, όσοι κατηγορούν την κυβέρνηση ίσως υπερβάλλουν κάπως, διότι όταν
υπάρχουν οι πιεστικές ημερομηνίες της 31.12.1999, μέχρι της οποίας πρέπει να
έχουν προσεγγιστεί τα κριτήρια του πληθωρισμού, του δημοσίου χρέους κ.λπ.,
είναι αναπόφευκτο η οικονομική πολιτική να θέτει αυτό ως προτεραιότητα και να
αφήνει σε δεύτερη μοίρα κάποια άλλα κριτήρια, αναπτυξιακά ή κοινωνικά. Γι’
αυτό οι κύριες κατηγορίες κατά της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής είναι ότι
στερείται αναπτυξιακής ορμής ή ότι δεν έχει κοινωνικές ευαισθησίες.

Ποια, λοιπόν, είναι η αλήθεια γύρω από τα θέματα αυτά και ποια βάση έχουν οι
επικρίσεις αυτές; Κατ’ αρχήν για το θέμα της ανάπτυξης τα στοιχεία, τα επίσημα
βέβαια, που είναι διαθέσιμα, μάλλον δικαιώνουν την ασκούμενη οικονομική
πολιτική παρά τους επικριτές της, αφού αποδεικνύουν ότι στα χρόνια από το 1993
που επέστρεψε το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία και μέχρι σήμερα, σημειώνονται οι
ταχύτεροι αναπτυξιακοί ρυθμοί στην ελληνική οικονομία και επίσης για πρώτη
φορά πέραν της ονομαστικής σύγκλισης συντελείται και πραγματική σύγκλιση της
ελληνικής οικονομίας προς την κοινοτική. Για παράδειγμα, στην πρώτη οκταετία
του ΠΑΣΟΚ στην περίοδο 1981-1989 ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης (ποσοστιαία
άνοδος του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος) ήταν 1,1% και στην Ευρωπαϊκή Ένωση 2,6%.

Έτσι, λοιπόν, παρά τα αναμφισβήτητα κοινωνικά ανοίγματα που έγιναν στην πρώτη
οκταετία του ΠΑΣΟΚ τα οποία, σε συνδυασμό με μεγαλόπνοες πολιτικές τομές,
άλλαξαν τη δομή της ελληνικής κοινωνίας, στον τομέα της οικονομίας σημειώθηκε
ουσιαστικά στασιμότητα με ρυθμούς ανάπτυξης χαμηλούς. Στην ίδια περίοδο η χώρα
απώλεσε θέσεις στον διεθνή ανταγωνισμό και διευρύνθηκε η απόσταση που την
χώριζε από την Ευρώπη.

Φυσικά, η υποχώρηση αυτή δεν ήταν τυχαία, αλλά αποτέλεσμα μιας οικονομικής
πολιτικής που έριξε το βάρος της στην αναδιανομή εισοδήματος και αγνόησε την
παραγωγή. Απόδειξη τρανή ότι στην περίοδο αυτή οι επενδύσεις αυξάνονταν στην
Ελλάδα με ρυθμό μόλις 0,1%, δηλαδή ουσιαστικά έμεναν στάσιμες, ενώ στην
Ευρωπαϊκή Ένωση με ρυθμό 3,3%.

Εκεί όμως που βούλιαζε κυριολεκτικά η οικονομία ήταν στην περίοδο 1989-1993,
που την εξουσία ασκούσε η Ν.Δ. του κ. Κων. Μητσοτάκη. Ο μέσος ετήσιος ρυθμός
ανάπτυξης την περίοδο αυτή ήταν 0,5% έναντι 1,2% της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις
δε επενδύσεις έγινε μια μικρή βελτίωση, αφού ο ρυθμός τους ανέβηκε στο 0,7%,
ενώ την ίδια περίοδο, λόγω ύφεσης στην Ευρώπη, οι επενδύσεις μειώνονταν με
ρυθμό 1,7%.

Με την επιστροφή του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία και την αλλαγή πλεύσης στην οικονομική
πολιτική, που τώρα προσανατολίζεται προς τη σύγκλιση, η βελτίωση στους ρυθμούς
ανάπτυξης και επενδύσεων είναι εντυπωσιακή. Για παράδειγμα, στην περίοδο
1993-1998 ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ ανέρχεται σε 2,8% έναντι
2,5% της Ευρώπης, που έχει μπει και αυτή στον δρόμο της ανάκαμψης, ενώ οι
επενδύσεις αυξάνονται στην Ελλάδα, με ετήσιο ρυθμό 7% και στην Ε.Ε. με 2,8%.

Αν στα στοιχεία αυτά προστεθεί και το ότι στην πρώτη οκταετία του ΠΑΣΟΚ ο
μέσος πραγματικός μισθός αυξανόταν με ρυθμό 1,1%, στην περίοδο της Ν.Δ.
μειωνόταν με ρυθμό 3,3% και στην περίοδο 1993-1998 αυξανόταν με ρυθμό 2,7%,
είναι δύσκολο να μη συμφωνήσουμε με την άποψη του οικονομικού επιτελείου, ότι
παρά την αυστηρότητά της η ασκούμενη οικονομική πολιτική δεν μπορεί να
κατηγορηθεί, ούτε για έλλειμμα ανάπτυξης ούτε κοινωνική σκληρότητα.