ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η φουσκάλα παραμένει

Τόσα προβλήματα βασανίζουν τον πλανητάρχη. Δεν μπορούσαν κι αυτοί οι Σέρβοι να
του δώσουν μια χαρά;

Άσβεστο μίσος. Όλα δείχνουν ότι η Βοσνία θα χρειάζεται για αρκετά ακόμη χρόνια τη βοήθεια της Δύσης

«ΚΑΤΑΒΑΛΑΜΕ μια μνημειώδη, πραγματικά μνημειώδη προσπάθεια. Και τι πετύχαμε; Ο
Νίκολα Πόπλασεν στην προεδρία του ελεγχόμενου από τους Σέρβους μέρους της
Βοσνίας είναι σαν να έχεις τον Λεπέν επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής». Ο
ανώτατος Ευρωπαίος αξιωματούχος που μιλάει στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» δεν μπορεί
να κρύψει την απογοήτευσή του. Από τότε που η Μπιλιάνα Πλάβσιτς αποχώρησε από
το «Σερβικό Δημοκρατικό Κόμμα» και τάχθηκε υπέρ μιας συμβιβαστικής γραμμής, η
Δύση έκανε ό,τι μπορούσε για να την ενισχύσει. Στρατιώτες του ΝΑΤΟ ανέλαβαν
τον έλεγχο αστυνομικών τμημάτων και ραδιοσταθμών που ήλεγχαν οι
σκληροπυρηνικοί. Ο αντιπρόσωπος της διεθνούς κοινότητας Κάρλος Βέστεντορπ
απέπεμψε τους «ατίθασους» δημάρχους. Η ΟΑΣΕ απαγόρευσε τη συμμετοχή δεκάδων
υποψηφίων στις εκλογές με το δικαιολογητικό ότι παρέβησαν τις διατάξεις του
εκλογικού νόμου. Και η Παγκόσμια Τράπεζα έστειλε εκατομμύρια δολάρια για να
βοηθήσει στην ανόρθωση των κατεστραμμένων περιοχών.

Λίγες μέρες πριν από τις εκλογές της 12ης και 13ης Σεπτεμβρίου, ένας Δυτικός
αξιωματούχος βεβαίωνε: «Τα θεμέλια για τη δημοκρατία και τη σταθερότητα έχουν
τεθεί. Ψυχολογικά, η φουσκάλα έχει ανοίξει». Να που έκανε λάθος. Οι Σέρβοι
ψηφοφόροι εξέφρασαν τη διαφωνία τους με τα σχέδια επανενοποίησης της Βοσνίας
και επιστροφής των προσφύγων στα σπίτια τους. Αποδοκίμασαν τη συμφωνία του
Ντέιτον. Και ψήφισαν για πρωθυπουργό τους ένα φίλο του Σέσελι και θαυμαστή του
Κάρατζιτς. Τον άνθρωπο που επανέλαβε πρόσφατα ότι στόχος του παραμένει η
«Μεγάλη Σερβία», ακόμη κι αν χρειαστούν 50 χρόνια για να επιτευχθεί. Τον
καθηγητή από το Σαράγεβο που έχει χαρακτηρίσει το Ντέιτον «διάλειμμα μεταξύ
δύο πολέμων».

Η διαφαινόμενη ήττα του σκληρού Μομτσίλο Κράισνικ από τον μετριοπαθή Ζίβκο
Ράντισιτς για τη θέση του Σέρβου εκπροσώπου στη συλλογική προεδρία αποτελεί
μικρή μόνο ανακούφιση για τη Δύση, η οποία εξετάζει τώρα διάφορα σενάρια. Ένα
απ’ αυτά είναι να ξεχαστεί η συμφωνία του Ντέιτον και να επανασχεδιαστούν τα
σύνορα της πρώην Γιουγκοσλαβίας με κριτήρια εθνοτικής ομοιογένειας. Ένα άλλο
είναι να δοθεί στη Σερβία μέρος της «Σερβικής Δημοκρατίας» της Βοσνίας, με
αντάλλαγμα την ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου ή την ένωσή του με την Αλβανία. Ο
Κρις Μπένετ, διευθυντής της Διεθνούς Ομάδας Κρίσης (ICG) που εποπτεύει την
ειρήνη στη Βοσνία, προτείνει να γίνει η Βοσνία ένα προσωρινό προτεκτοράτο υπό
τον έλεγχο της διεθνούς κοινότητας ­ όπως ήταν η Γερμανία μετά τον Δεύτερο
Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το πιθανότερο βέβαια είναι να μη γίνει τίποτα απ’ όλα αυτά. Το Ντέιτον να
εξακολουθήσει να αποτελεί απώτερο στόχο ή φευγαλέο όραμα. Και οι 32.000
Δυτικοί στρατιώτες να παραμείνουν στη Βοσνία μέχρις ότου εκπαιδευθεί μια νέα
γενιά ηγετών (και πολιτών;) που θα κατανοούν καλύτερα τα συμφέροντά τους. Όσο
για τον Πόπλασεν, θα βάλει κι αυτός νερό στο κρασί του. Ήδη δήλωσε ότι είναι
υπέρ της ισότητας των λαών.