Αναβαθμίζεται ο ρόλος της Ελλάδας

Το ζήτημα της επανένταξης της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας
(ΟΔΓ), μετά τη σύρραξη στη Βοσνία, στην οργανωμένη διεθνή ζωή αξιολογήθηκε ως
αμοιβή που θα καταβληθεί στο απώτερο μέλλον, ως επιβράβευση για την επίδειξη
ορθής πολιτικής συμπεριφοράς και όχι ως μέσο για την άμεση υιοθέτηση από τις
αρχές αυτής της χώρας συγκεκριμένων κανόνων της ευρωπαϊκής έννομης τάξης.

ΤΡΕΙΣ παράγοντες συνέβαλαν στη διαιώνιση αυτής της αντίληψης. Ο πρώτος ήταν η
λειτουργία μιας ολιγομελούς και εξωθεσμικής ομάδας επαφής μεγάλων δυνάμεων, η
οποία, παρά τη θετική συμβολή της, δέσμευσε τους μετέχοντες στην αμερικανική
θέση περί «υποχωρήσεων Μιλόσεβιτς» ως προϋπόθεση της εισδοχής της ΟΔΓ στους
ευρωπαϊκούς οργανισμούς. Το δεύτερο εμπόδιο δημιούργησαν οι ίδιες οι αρχές της
ΟΔΓ, απαιτώντας την επανένταξη της χώρας τους ως διαδόχου της παλαιάς, ενιαίας
Γιουγκοσλαβίας. Τέλος, στις εύλογες αντιρρήσεις της Κροατίας, Σλοβενίας και
FYROM, προστέθηκαν αυτές της Αλβανίας, η κυβέρνηση της οποίας υιοθέτησε τελικά
την άποψη ότι τυχόν ένταξη τώρα της ΟΔΓ σε διεθνείς οργανισμούς θα έβλαπτε τον
αγώνα των αλβανοφώνων του Κοσσυφοπεδίου.

Δεν εκπλήσσει, συνεπώς, ότι η αίτηση που υπέβαλε πριν από έξι μήνες (18.3.98)
η ΟΔΓ να ενταχθεί στο Συμβούλιο της Ευρώπης (ΣτΕ) δημιούργησε μεγάλη αμηχανία,
ιδίως επειδή η ΟΔΓ την υπέβαλε ως νέο κράτος χωρίς απαιτήσεις διαδοχής. Μέχρι
σήμερα, παρά τη σαφή διάταξη του Καταστατικού, η αίτηση δεν έχει διαβιβαστεί
από το διακυβερνητικό όργανο, την Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων (ΕΜΑ), στην
Κοινοβουλευτική Συνέλευση για την έκφραση γνώμης.

Η δραματική επιδείνωση της κατάστασης στο Κοσσυφοπέδιο δεν έπεισε τα
κράτη-μέλη να χρησιμοποιήσουν την αίτηση ως μέσο νομιμοποίησης μιας
ουσιαστικής παρέμβασης στα διαδραματιζόμενα σ’ αυτή τη χώρα.

Την πολιτική της αδράνειας αμφισβήτησαν οι προτάσεις που ο αναπληρωτής
υπουργός Εξωτερικών Γ. Παπανδρέου, εκπρόσωπος της προεδρεύουσας χώρας,
ανακοίνωσε στις 25.6.98 στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση, κύρια σημεία των
οποίων είναι ο άμεσος τερματισμός των εχθροπραξιών, η αποστολή παρατηρητών,
ώστε η πολιτική του οργανισμού να στηρίζεται σε αξιόπιστες πληροφορίες, η
επεξεργασία προγράμματος δράσης για το σύνολο της Γιουγκοσλαβίας, όχι μόνο στο
Κοσσυφοπέδιο, τέλος, η κατάρτιση καταλόγου από νομικές ρυθμίσεις του
εσωτερικού δικαίου της Γιουγκοσλαβίας, που θα πρέπει να διορθωθούν, ώστε να
προσαρμοσθεί το δίκαιό της στους κανόνες του ΣτΕ πριν αρχίσει η εξέταση της
αίτησης για ένταξη της χώρας στον οργανισμό.

Οι προτάσεις αυτές έτυχαν, παρά τις επιμέρους επιφυλάξεις, θετικής υποδοχής,
αναμένεται δε να αποτελέσουν τη βάση της πολιτικής του ΣτΕ για το
Γιουγκοσλαβικό, που θα κληθεί να εγκρίνει η ΕΜΑ κατά τις κρίσιμες συνεδριάσεις
της αυτού του μήνα. Η θετική αυτή υποδοχή δείχνει ότι η παράταση της πολιτικής
της αδράνειας αρχίζει να έχει υψηλό πολιτικό κόστος για τις κυβερνήσεις, ενώ
υπογραμμίζει και τις δυνατότητες που δημιουργεί η αναβάθμιση της αξιοπιστίας
της Ελλάδας στη διεθνή σκηνή. Η παραπέρα εδραίωση αυτής της αξιοπιστίας
προϋποθέτει, βέβαια, την ενσωμάτωσή τους στην ευρύτερη βαλκανική πολιτική της
χώρας μας.

Ο Δημήτρης Κώνστας είναι καθηγητής, πρέσβης εκ προσωπικοτήτων, επικεφαλής της
Μόνιμης Ελληνικής Αντιπροσωπείας στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Οι απόψεις που
διατυπώνονται εδώ είναι προσωπικές.