«Η θέση δείχνει τον άνθρωπο»

Είναι σαφέστατα δυναμικές και εμφανίζονται τολμηρές, αποφασιστικές,
ατρόμητες. Έχουν έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης, οργάνωσης και μεθόδευσης και
συνήθως δεν… χρονοτριβούν. Είναι περισσότερο ανθρωποκεντρικές, αλλά και πιο
γήινες, πιο προσγειωμένες ­ άρα και πιο… αποτελεσματικές. Αγγίζουν το
πρόβλημα εκεί που «πάλλεται», στην καρδιά του, και όντας εκπαιδευμένες (από τα
πρακτικά ζητήματα του οίκου και των παιδιών τους) στις γρήγορες και ανώδυνες
αποφάσεις, δίνουν εγκαιρότερα λύσεις. Αυτό θα μπορούσε εν ολίγοις να αποτελεί
το ψυχολογικό «προφίλ» τους ­ αν μπορούσε να τις αφορά όλες. Αλλά συνδυάζουν
τόσα πολλά και διαφορετικά χαρακτηριστικά, είναι και από τη φύση τους συχνά…
απρόβλεπτες, ώστε κανένα «κλισαρισμένο προφίλ» να μην αποδίδει πραγματικά την
προσωπικότητα της γυναίκας που ασκεί εξουσία πάνω σε άλλους ανθρώπους, στον
δημόσιο ή ιδιωτικό τομέα. Οι γυναίκες σε θέσεις κλειδιά, σε πόστα ευθύνης,
πυγμής και εξουσίας, είναι μία ιστορία τόσο παλιά όσο και καινούργια.
Προηγήθηκαν τα χρόνια του… πάθους ­ των αγώνων για την ισότητα, αλλά και της
«αιματοχυσίας» μέσα από τον… κατατρεγμό και την «εξορία» (από τη γυναικεία
συνείδηση) των ανδρών. Το άλλο «μισό» τους, μπερδεύτηκε και υπέφερε μάλλον
περισσότερο από όσο του άξιζε ­ το αναγνωρίζουν πια όλοι ­ «αφού οι
στρατευμένες γυναίκες είχαν μία επιθετική συμπεριφορά όχι απέναντι στο
πρόβλημα, αλλά στα άτομα του άλλου φύλου», όπως εξηγεί και ο ψυχοθεραπευτής
Θέμος Στοφορόπουλος. Μάχες χάθηκαν, μάχες κερδήθηκαν, το πρόβλημα φυσικά και
δεν λύθηκε, ο αγώνας παραμένει και σήμερα αγώνας ­ με άλλα όπλα και άλλες
προσεγγίσεις. Η γυναίκα που κερδίζει στη μάχη με την εξουσία, είναι η γυναίκα
που απορρίπτει τα παραδοσιακά πλαίσια κοινωνικών αξιών. Είναι η γυναίκα που
σπάει τη μοναχικότητά της και τα υψωμένα φράγματα των κοινωνικών δεδομένων.
Αυτή η γυναίκα, η κάθε γυναίκα που κατορθώνει να διεισδύει στα κοινωνικά
γρανάζια, διακατέχεται λιγότερο από τον φόβο του αγνώστου, παλεύει δέκα φορές
περισσότερο να αποδείξει πόσο άξια είναι ­ αφού το λάθος δεν συγχωρείται στη
γυναίκα ­ και συχνά νιώθει μεγάλη μοναξιά, γιατί οι θέσεις ευθύνης που ανήκουν
σε γυναίκες είναι τόσο λίγες και τα γραφεία τόσο μεγάλα…

Γιούλα Λερίου. Ένα πρόσωπο από το οποίο αναδύονται τόσα πρόσωπα. Γλυκύτητα, τρυφερότητα, αλλά και σοβαρότητα και αποφασιστικότητα και πειστικότητα. Έτσι, λέει, διοικεί. Επιβάλλεται, χωρίς να επιβάλλει

ΑΝΑΔΥΟΝΤΑΙ τόσα πρόσωπα απ’ αυτό το πρόσωπο που σε… δυσκολεύει, όχι στην
επαφή αλλά στην περιγραφή. Η γυναίκα που ξέρει να είναι άψογη ­ αυτό είναι που
αρχικά παρατηρείς. Όλα πάνω στη Γιούλα Λερίου δείχνουν άποψη και φινέτσα ­
ντύσιμο, κίνηση και στάση σώματος, λόγος και αντίλογος. Αέρινη παρουσία, ζεστή
και… απρόβλεπτη. Λόγος κυματιστός, όπως τα μαύρα μαλλιά της. Άλλοτε ήπιος,
γλυκός και σιγανός και άλλοτε «θυμωμένος» και επιτακτικός, μα πάντα σίγουρος,
πάντα πειστικός! Ξέρει να στοχεύει η Γιούλα Λερίου. Αλλά και να ελίσσεται…
Με την ταχύτητα που έχει και το σπινθηροβόλο βλέμμα της.

Δεν θα μπορούσε παρά να είναι άνθρωπος διπλών ταχυτήτων, σε ένα πόστο που δεν
απαιτεί απλώς εγρήγορση και ευελιξία αλλά και γνώση και εμπειρία και
αποτελεσματικούς χειρισμούς και σωστές… ταλαντώσεις.

Το να είσαι γενική διευθύντρια σε ένα υπουργείο, όπως αυτό της Εθνικής
Οικονομίας ­ πάνω απ’ όλους τους υπαλλήλους και κάτω από τον υπουργό και τον
γενικό γραμματέα ­ είναι μια σημαντική κατάκτηση.

Το αντικείμενο της «γενικής διεύθυνσης» είναι που κάνει να μοιάζει το πόστο
της καράβι σε μόνιμη θαλασσοταραχή! ΔΕΚΟ είναι αυτές. Πενήντα πέντε συνολικά.
Και άλλοι 10 εποπτευόμενοι ­ από το υπουργείο ­ φορείς. Για εξήντα πέντε
επιχειρήσεις και οργανισμούς του δημόσιου τομέα είναι υπεύθυνη η Γιούλα
Λερίου.

Που όλοι, λίγο περισσότερο ή λίγο λιγότερο, χρειάζονται αυτό που πολλοί λέμε
«εξυγίανση» αλλά εκείνη αποκαλεί «εκσυγχρονισμό» και «νέο πρόσωπο».

Γέννημα – θρέμμα του Πειραιά, παιδί της Ραλλείου, ύστερα της Νομικής και
μετέπειτα του οράματος «των νέων οικονομολόγων» αλλά και παιδί του
Πολυτεχνείου και των αγώνων που μόνον οι έφηβοι ξέρουν να δίνουν, είδε την
επανάσταση από τα «μέσα», έλιωσε όχι σόλες αλλά… τακούνια στα πεζοδρόμια της
Αθήνας, βράχνιασε με την ντουντούκα περασμένη στο λαιμό, αναμετρήθηκε με αυτό
που εν συντομία λέγεται ΜΑΤ, διεκδίκησε, κέρδισε και έχασε αλλά αναγνωρίσθηκε
πέρα από πολιτικά σχήματα ή κόμματα και έγινε, εν έτει 1990, η πρώτη γυναίκα
πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Σωματείων του υπουργείου Εθνικής
Οικονομίας. Και ως πρόεδρος των εργαζομένων αλλά και ως φίλη και
συναγωνίστρια, ήταν εκείνη που ανέλαβε τον πικρό επικήδειο ­ τον πικρότερο της
ζωής της ­ αυτόν για τον Γιώργο Γεννηματά.

Όπως και να ‘χει στη δική του ασπρόμαυρη καδραρισμένη φωτογραφία και στο πλατύ
του όραμα προστρέχει κάθε φορά που το εύθραυστο κορδόνι των ισορροπιών παρατεντώνει…

ΔΟΚΙΜΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ

Με την 19χρονη μοναχοκόρη της, Στεφανία

Το ξέρει καλά ότι «όταν δείχνεις τα τρωτά σου στους ανθρώπους που σε
περιβάλλουν, εκεί πάντα σε χτυπάνε», το έχει εν θερμώ βιώσει, έχει δακρύσει
και έχει κλάψει αρκετές φορές αλλά αυτό δεν την αποθαρρύνει. Θέλει και
επιμένει να «φανερώνει» την μέσα και έξω της αλήθεια.

Όπως όταν καπνίζει, λέει, δεν βλέπει τον εαυτό της στον καθρέφτη, ούτε τους
μορφασμούς που κάνει, έτσι κι όταν μιλά δεν μπορεί να προσχεδιάζει. Από την
φύση της δουλειάς της συνεργάζεται περισσότερο με άνδρες κι αυτό της
δημιουργεί κάποιες φορές «έναν ενδόμυχο φόβο μη και αποκτήσω αρσενικές ορμόνες
και αρχίσω να φέρομαι… ανδροπρεπώς! Μπαίνεις τόσο πολύ στο “πνεύμα” των
ανδρών, που αρχίζεις και αναρωτιέσαι μήπως χαθούν κάποια κομμάτια της θηλυκής
σου υπόστασης».

Δοκιμάζεται κάποιες φορές η ισορροπία, αλλά αργά το βράδυ, ύστερα από ένα
εξοντωτικό πρόγραμμα και ωράριο, θα ξαναβρεθεί στο σπίτι με τον αιώνιό της
σύντροφο, τον χημικό Νίκο Λέριο και με απόλυτη φυσικότητα θα ενδυθεί και πάλι
τους λοιπούς της ρόλους και θα προλάβει να νιώσει γυναίκα, νοικοκυρά,
σύντροφος, μητέρα της 19χρονης πια Στεφανίας. Και έτσι αποκαθίσταται η
κλονισμένη ισορροπία…

Τεχνοκρατικό το αντικείμενο δουλειάς, απαιτεί τον δυναμισμό που εκείνη κρύβει,
την γνώση και την εμπειρία που αποκόμισε από όλες τις βαθμίδες και τις
υπηρεσίες του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας. Πέρασε από τόσες θέσεις μέσα σε
24 χρόνια, από την εποχή που ξεκίνησε σαν απλή εισηγήτρια ­ σαν ένας απλός
αλλά μάχιμος οικονομολόγος που «αγάπησε» τα μακροοικονομικά στοιχεία ­ που
ξέρει κάθε φορά τι νιώθει ο υπάλληλος που στέκεται απέναντί της και πώς εκείνη
θα σταθεί δίπλα του και όχι απέναντί του. Οι 40 υπάλληλοι της Γενικής
Διεύθυνσης δεν είναι για την Γιούλα Λερίου οι υφιστάμενοί της αλλά οι
συνεργάτες της. Και για όλους, εκείνη δεν είναι η κ. Λερίου. Αλλά η Γιούλα…
Έχουν ζεστές, οικογενειακές σχέσεις. Κάνουν πάρτι, πηγαίνουν σε γιορτές,
ανταλλάσσουν μικροδωράκια.

Ο δυναμισμός της συνδυάζεται με μια επαναστατικότητα αλλά και με μια αδυναμία
στις… αλλαγές. Από την άλλη είναι, λέει γελώντας, τόσο συναισθηματική που
ξεγυμνώνεται ακόμη κι όταν θέλει να κρυφτεί. Γι’ αυτό πια και δεν το
επιχειρεί: «Είμαι τόσο εκρηκτική σαν χαρακτήρας, που βιώνω και τη χαρά και τη
λύπη ως την τελευταία της στάλα. Ευτυχώς που στα βάθη μου ξέρω ότι τίποτα δεν
κρατάει πολύ. Ούτε η χαρά ούτε η λύπη!».

ΕΚΛΑΨΕ ΚΑΙ ΕΜΑΘΕ

Εντάξει τώρα, δεν ήταν όλα τόσο ρόδινα ή τόσο εύκολα. Απλώς εκείνη κουράστηκε
να μιλά για την καταπιεσμένη γυναίκα του σήμερα που εξακολουθεί, επιφορτισμένη
με πολλαπλάσιους ρόλους, να είναι θύμα μιας ανδροκρατικής κοινωνίας.

Η ίδια δεν είχε μια αιφνίδια πορεία κομήτη ­ έτσι γλίτωσε και τον
αναπότρεπτο… εκτροχιασμό του. Αλλά επειδή η φύση στάθηκε ιδιαίτερα «καλή»
μαζί της, είχε κατά καιρούς δοκιμασθεί και για τις ανθρώπινες αντοχές της.
Έκλαψε λοιπόν, το ομολογεί, πολλές φορές ­ «και όποιος καταλάβει». Από την
άλλη, ένιωσε πιο βαθιά τα «μαχαιρώματα», όταν προέρχονταν από ανθρώπους που
βοήθησε. Μα κι αυτό «μέσα στη ζωή δεν είναι;». Στο κάτω – κάτω έτσι έμαθε να
μανατζάρει καλύτερα.

Η θέση δεν κάνει τον άνθρωπο για την Γιούλα Λερίου. Αλλά μέσα «από τη θέση,
από το πόστο ευθύνης, από την λεγόμενη καρέκλα, αναδεικνύεται ο άνθρωπος. Τότε
και μόνο τότε φαίνεται το μεγαλείο ή όχι της ψυχής του, η προσωπικότητά του,
οι δυνατότητες ευελιξίας του…».

Οι χθεσινοί συναγωνιστές της συνδιαλέγονται σήμερα μαζί της στο τραπέζι των
διαπραγματεύσεων. Κομματάκι δύσκολο βέβαια, «αλλά θέλω να πιστεύω ότι τους
πείθω γιατί έχω περάσει από διάφορα στάδια προσωπικής και επαγγελματικής
ολοκλήρωσης και ο συνδικαλισμός υπήρξε ένα πολύ καλό σχολείο για μένα…
Μπορείς να βλέπεις το ίδιο πράγμα μέσα από διάφορα οπτικά πρίσματα».

«Κι αυτά τα οπτικά πρίσματα, κάποια στιγμή, δεν συγχέονται;», την ρώτησα. «Οι
παλιοί συναγωνιστές σας, δεν αισθάνονται προδομένοι;». Αλλά ήταν και πάλι…
έτοιμη: «Όχι, δεν πήρα ποτέ τέτοιο μήνυμα. Ξέρω τις αγωνίες και τις αμφιβολίες
τους. Ξέρω, όπως και εκείνοι, πως πρέπει να υπάρξουν αλλαγές στη ΔΕΗ, στον
ΟΤΕ, στην Ολυμπιακή, στον ΟΣΕ, παντού. Να αποκτήσει η Ελλάδα ένα άλλο πρόσωπο.
Απλώς εκείνοι, ως εργαζόμενοι, φοβούνται για τα κεκτημένα τους.

Και εγώ πρέπει να τους πείσω ότι τίποτα δεν θα χαθεί, ότι οι αλλαγές θα
αφορούν τους νέους και όχι τους παλιούς υπαλλήλους, ότι τα δικαιώματα θα
παραμείνουν δικαιώματα, ότι ο δημόσιος τομέας πρέπει να γίνει πιο σύγχρονος,
πιο ευέλικτος στο μέλλον, κάτι που κι εκείνοι επιθυμούν. Να περάσει,
επιτέλους, ο επαγγελματισμός στο Δημόσιο».

ΜΟΝΗ γυναίκα γενική διευθύντρια, ανάμεσα σε άλλους έξι άνδρες γενικούς
διευθυντές της Εθνικής Οικονομίας, κράτησε επί τρία χρόνια ατύπως αυτή τη
θέση, έως προσφάτως που θεσμοθετήθηκε. Τι πάει να πει «ΔΕΚΟ» ­ με όλα τα συν
και τα… πλην ­ το ήξερε αρκετά καλά, αφού υπήρξε ιδρυτικό μέλος της γενικής
γραμματείας των ΔΕΚΟ. Είναι σαν να βρίσκεται στην καρδιά ενός ηφαιστείου που
σιγοβράζει με διαρκή τάση να… θεριεύει, αλλά εκείνη διατηρεί σιγανή τη φλόγα
με έναν τρόπο γυναικείο, τον δικό της τρόπο: «Να επιβάλλεσαι, χωρίς να επιβάλλεις».

Γυναικείο μάνατζμεντ σημαίνει για τη Γιούλα Λερίου «να μανατζάρεις και να
πετυχαίνεις τον στόχο με έναν διαφορετικό τρόπο». Η γυναίκα στην εξουσία
δημιουργεί «τη θηλυκή αρχή που πρεσβεύει στη σύνθεση. Από τη φύση της η
γυναίκα είναι πιο ανθρωποκεντρική, περισσότερο παρατηρητική, αγγίζει τον
άνθρωπο, αγγίζει το πρόβλημα, επικοινωνεί καλύτερα γιατί ψυχολογεί καλύτερα,
άρα μανατζάρει καλύτερα μια επιχείρηση και αποδίδει περισσότερο, σε μικρότερο χρόνο».

Έχει η γυναίκα στοιχεία που δεν έχει ο άνδρας, όπως συμβαίνει και το αντίθετο.
Δεν αγαπά να διαχωρίζει τους ανθρώπους. Εκείνη, πάντως, τα πάει πολύ καλά με
τους άνδρες. Μπορεί να συνεννοηθεί μαζί τους, αφού «η γυναίκα γεννά παιδιά και
κάθε άνδρας ως παιδί κουρνιάζει πάνω της». Δυσκολεύεται κάποιες φορές με τις
γυναίκες, όχι γιατί δεν κέρδισε την αποδοχή τους αλλά γιατί οι γυναίκες είναι
ανταγωνιστικές απέναντι σε μια πετυχημένη γυναίκα: «Ίσως γιατί δεν τολμούν
εύκολα να δοκιμάσουν τα φτερά τους και οι ίδιες. Αλλά τις κατανοώ. Και βοηθώ
κάθε γυναίκα, που κρύβει μέσα της ένα στέλεχος να αναδυθεί».

Για τη Γιούλα Λερίου, δεν υπάρχει μόνο άσπρο και μαύρο. Υπάρχουν πολλά
χρώματα, πολλές διακυμάνσεις. Αυτό που την κρατά αεικίνητη είναι κάθε φορά και
ένα πάθος, ένα όραμα, ένας στόχος.

Έχει στιγμές μοναξιάς και τις απολαμβάνει, γιατί μόνο τότε μπορεί να
αναμετρηθεί με τον εαυτό της.

Χαλαρώνει κοιτάζοντας τη θάλασσα, δακρύζει στους ήχους μιας κιθάρας, χορεύει
πολύ και τραγουδάει περισσότερο και όταν έχει κέφια, ανοίγει μόνη της φύλλο
για τις πίτες και μαγειρεύει θαυμάσια. Πίσω, ανάμεσα και μπροστά απ’ όλα αυτά,
η λατρεία της για τη Στεφανία, τη μοναχοκόρη της…