Ρόλος-κλειδί των μικρών

Τα κόμματα που συμμετέχουν στις αυριανές εκλογές δεν προτείνουν νέες λύσεις
στα προβλήματα της Σουηδίας. Τα διλήμματα είναι γνωστά: συνασπισμός κομμάτων
στην εξουσία ή κυβέρνηση μειοψηφίας, την οποία διευκολύνει το Σύνταγμα μη
απαιτώντας ψήφο εμπιστοσύνης;

Έμφαση στις κοινωνικές παροχές ­ που σημαίνει ταυτόχρονα και διατήρηση της
βαρύτατης φορολόγησης ­ ή στην καταπολέμηση της ανεργίας ­ που για πολλούς
απαιτεί μείωση της φορολογίας; Άνοιγμα προς την Ευρώπη, όπως πρεσβεύουν ­ με
διαφορετική έμφαση ­ τα δύο μεγάλα κόμματα, ή ενίσχυση της παραδοσιακής
σουηδικής ουδετερότητας, όπως προτιμούν αρκετά μικρότερα;

Η εμπειρία από τον τρόπο διακυβέρνησης της χώρας τα τελευταία χρόνια δείχνει
σε τι δυσκολίες μπορεί να οδηγήσει η αναζήτηση συναινετικών λύσεων. Κανένα από
τα δύο μεγάλα κόμματα ­ το κυβερνών Σοσιαλδημοκρατικό που εμφανίζεται σε πτώση
από το 45% του 1994 και το Μετριοπαθές (πρώην Συντηρητικό) το οποίο έμεινε
μάλλον στάσιμο κάτω από το 30% ­ δεν φαίνεται ικανό να κατακτήσει την απόλυτη
πλειοψηφία των εδρών. Λόγω της ύπαρξης του σχετικά χαμηλού εκλογικού ορίου του
4%, ο ρόλος των «μικρών» κομμάτων εμφανίζεται για άλλη μία φορά ως
αποφασιστικός. Κατά την τελευταία βουλευτική περίοδο, η στήριξη του Κεντρώου
(πρώην Αγροτικού) Κόμματος στους Σοσιαλδημοκράτες μεταφράσθηκε σε πίεση για
μείωση των ελλειμμάτων, σε ουσιαστική συμβολή στο κλείσιμο δώδεκα πυρηνικών
αντιδραστήρων, σε απαίτηση για επιφυλακτική στάση έναντι της ευρωπαϊκής
ενοποίησης, αλλά και σε περαιτέρω πτώση της εκλογικής του επιρροής (το 1994
είχε κάνει αρνητικό ρεκόρ με 7,7%). Αντιθέτως, ανεβασμένοι εμφανίζονται οι νυν
Αριστεροί (και πρώην Κομμουνιστές) υπό τη νέα και δραστήρια αρχηγό τους
Γκούντρουν Σίμαν και με την υποστήριξη ικανού τμήματος της διανόησης. Τυχόν
συμμετοχή πάντως τόσο των Αριστερών όσο και των Πρασίνων, άλλων δυνητικών
συμμάχων των Σοσιαλδημοκρατών, θα προσδώσει στην κυβέρνηση ακόμη πιο εσωστρεφή
προσανατολισμό. Χριστιανοδημοκράτες και Λαϊκοί Φιλελεύθεροι, εγγύτεροι στο
Μετριοπαθές Κόμμα και στο βασικό του σύνθημα «συναίνεση υπέρ της Ευρώπης»,
αγωνίζονται για την έκπληξη.

ΕΡΓΑΣΙΑ, ΥΓΕΙΑ

Το βασικό πολιτικό ζήτημα αφορά τη συνέχεια του κράτους πρόνοιας. Οι εκλογείς,
οι δεύτεροι (μετά τους Δανούς) βαρύτερα φορολογούμενοι του κόσμου,
προβληματίζονται ­ αλλά η αντίδρασή τους οφείλεται περισσότερο στο γεγονός ότι
θεωρούν τις υπηρεσίες που τους παρέχονται κατώτερες των θυσιών τους, παρά
επειδή αρνούνται την επαχθή φορολόγηση καθαυτήν. Ένα εντυπωσιακό 35% του
συνολικού πληθυσμού, που γίνεται 60% για τους οπαδούς του Σοσιαλδημοκρατικού
Κόμματος, δεν επιζητεί μείωση των φόρων. Βασικές του προτεραιότητες είναι η
εργασία και η υγεία, ενώ οι φόροι είναι στην έβδομη θέση και η Ευρώπη σχεδόν
ανύπαρκτη. Τα πράγματα συνεπώς είναι ίσως πιο ξεκάθαρα για τους εκλογείς από
ό,τι για τους κυβερνώντες. Μόνο το Μετριοπαθές Κόμμα του πρώην πρωθυπουργού
και ειδικού διεθνούς απεσταλμένου στη Βοσνία Καρλ Μπιλντ (ασκητικού, αλλά με
χιούμορ, όσο ο απερχόμενος πρωθυπουργός Γκέραν Πέρσον μοιάζει καλοκάγαθος,
αλλά ξερός) τοποθετεί τη μείωση των φόρων πριν από την κοινωνική δράση του
κράτους. Το εκλογικό σώμα αντιλαμβάνεται ότι το «μοντέλο» αλλάζει λόγω εποχής,
οι προτεραιότητές του όμως μένουν σταθερές.

Παρ’ όλο που το εκλογικό αποτέλεσμα κρέμεται πραγματικά από μια κλωστή, οι
δημοκρατικές κατακτήσεις της Σουηδίας δεν φαίνονται να κινδυνεύουν ­ εις βάρος
ίσως του διεθνούς ρόλου της χώρας.