Στο δρόμο της Ιρλανδίας

«Ναι στη Βόρεια Ιρλανδία. Ναι και στη χώρα των Βάσκων!», ήταν το σύνθημα
που επικρατούσε στις διαδηλώσεις που έγιναν στις αρχές του χρόνου στις πόλεις
της περιοχής των Βάσκων στην Ισπανία.

Βασκική πατρίδα. Διαδήλωση Βάσκων οπαδών της πολιτικής πτέρυγας της ΕΤΑ «Ερί Μπατασούνα» με τη βασκική σημαία «Ικουρίνα». (Φωτό Ρώυτερ)

Η ΕΙΡΗΝΕΥΤΙΚΗ συμφωνία που υπέγραψαν τα βορειοϊρλανδικά κόμματα στο Μπέλφαστ,
ανήμερα την Μεγάλη Παρασκευή, έγινε τώρα το μοντέλο και η ΕΤΑ κήρυξε μονομερή
κατάπαυση του πυρός. Ελπιδοφόρο μήνυμα ή ένα ακόμα κεφάλαιο στον αιματηρό
αγώνα των Βάσκων αυτονομιστών για ανεξαρτησία; Η ανακοίνωση για «πλήρη και επ’
αόριστον κατάπαυση του πυρός» έγινε με προκήρυξη της ΕΤΑ που δημοσιεύθηκε στη
βασκική εφημερίδα «Euskadi Informacion» τερματίζοντας έτσι φημολογία εβδομάδων.

Η ισπανική κυβέρνηση δέχθηκε με «μεγάλο σκεπτικισμό» την εκεχειρία που κήρυξε
η ΕΤΑ, ύστερα από 30 χρόνια.

Το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα της αντιπολίτευσης ζήτησε από την κυβέρνηση του
Χοσέ Μαρία Αθνάρ να τεθεί επικεφαλής ενιαίας δράσης των δημοκρατικών δυνάμεων,
ως απάντηση στην πρωτοβουλία της ΕΤΑ.

Ο υπουργός Εσωτερικών Χάιμε Μαγιόρ Ορέχα, ο οποίος είχε προειδοποιήσει πριν
από λίγες ημέρες ότι η οργάνωση ετοιμάζεται να κηρύξει «ψευδή ανακωχή», είπε
ότι «μόνον ο χρόνος θα κρίνει την ειλικρίνεια και την αυθεντικότητα» της
πρωτοβουλίας των ανταρτών.

ΤΑ ΚΟΜΜΑΤΑ

Ο Ορέχα, ο οποίος ηγείται των επιχειρήσεων κατά της ΕΤΑ, ζήτησε από τα
δημοκρατικά κόμματα να διαμορφώσουν ενιαία στάση έναντι της πρωτοβουλίας της
ΕΤΑ και να πάψουν να είναι διχασμένα ως προς την επίλυση του βασκικού προβλήματος.

Στην ανακοίνωση που εξέδωσε το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα (PSOE) αναφέρει ότι
«οι δημοκράτες» πρέπει να είναι οι πρωταγωνιστές της ειρήνης στη Χώρα των
Βάσκων στο πλαίσιο του Συντάγματος και του καθεστώτος βασκικής αυτονομίας της
Γκέρνικα.

Το PSOE συμμερίζεται, σύμφωνα με την ανακοίνωση, «την ανακούφιση» των Ισπανών
μετά την αναγγελία της εκεχειρίας, τονίζοντας όμως ότι τη δέχεται «με
επιφύλαξη και προσοχή» και λυπάται επειδή δεν απορρίπτει οριστικά τη χρήση των όπλων.

Η συντηρητική κυβέρνηση της Μαδρίτης αξιώνει από τους Βάσκους αυτονομιστές να
αποκηρύξουν τη βία πριν εξετασθεί το ενδεχόμενο έναρξης διαλόγου με την ΕΤΑ.

Ωστόσο, επιφανείς Βάσκοι εθνικιστές πίεζαν εδώ και καιρό την ΕΤΑ να σταματήσει
τις βίαιες ενέργειες και να αρχίσει χωρίς όρους ειρηνευτικές συνομιλίες με τη Μαδρίτη.

ΟΙ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ είναι πολλές. Τόσο ο ΙΡΑ όσο και η ΕΤΑ άρχισαν τη βίαιη
εκστρατεία για ανεξαρτησία στα τέλη της δεκαετίας του ’60 με αντάρτικο πόλεων.
Όλα αυτά τα χρόνια χρησιμοποίησαν παρόμοιες μεθόδους για να πετύχουν τον στόχο
τους, όπως βομβιστικές επιθέσεις, απαγωγές, ενώ κυρίως στόχος τους ήταν
αξιωματούχοι των δυνάμεων ασφαλείας, σ’ ένα αιματηρό παιχνίδι της γάτας με το
ποντίκι, με τη μισή ηγεσία τους στις φυλακές.

Τόσο στην Ισπανία όσο και στη Βόρεια Ιρλανδία οι αρχές βρίσκονταν στο
στόχαστρο ανθρωπιστικών οργανώσεων για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Υπάρχουν όμως και βασικές διαφορές στον τρόπο δράσης τους και η ισπανική
κυβέρνηση επανειλημμένα είχε διακηρύξει πως «θα πρέπει να αποφεύγεται η
απλούστευση ενός τόσο σοβαρού ζητήματος».

­ Ενώ η ρίζα της διαμάχης στη Βόρεια Ιρλανδία βασίζεται στη διαφορά
θρησκευτικού δόγματος, ο αγώνας των Βάσκων για ανεξαρτησία βασίζεται στην
πολιτισμική και γλωσσική διαφορετικότητα.

* Ο ΙΡΑ μάχεται για την ενοποίηση της Ιρλανδίας (Ιρλανδικής Δημοκρατίας με τη
Βόρεια Ιρλανδία) ενώ οι Βάσκοι μάχονται να αποσκιρτήσουν από την Ισπανία.

* Πολλά από τα άρθρα που συμφωνήθηκαν τη Μεγάλη Παρασκευή στο Μπέλφαστ ισχύουν
στην επαρχία των Βάσκων. Οι Βάσκοι διαθέτουν δική τους εθνοσυνέλευση και
εκλέγουν δικούς τους αντιπροσώπους.

* Η ΕΤΑ πριν από μερικούς μήνες είχε εκφράσει σε ανακοίνωσή της τον θαυμασμό
για τον αγώνα του ΙΡΑ και τον τρόπο με τον οποίο επιτεύχθηκε η συνολική
συμφωνία για τη Βόρεια Ιρλανδία. Έκανε έκκληση μάλιστα στην ισπανική κυβέρνηση
να μιμηθεί τη βρετανική.

* Η ΕΤΑ «Euskadi ta Askatasuna» (Βασκική Πατρίδα και Ελευθερία) αγωνίζεται για
την ανεξαρτησία της επαρχίας των Βάσκων και της επαρχίας της Ναβάρε, καθώς κι
ενός μικρού κομματιού στη Νότια Γαλλία. Στην περιοχή των Βάσκων, κατοικούν
δυόμισι εκατομμύρια άνθρωποι.

* Η ΕΤΑ ιδρύθηκε το 1958 και πρωταγωνίστησε στην αντίσταση εναντίον του
δικτατορικού καθεστώτος του Φρανσίσκο Φράνκο (1939-75). Την εποχή τού
«Καουντίλιο» οι Βάσκοι γνώριζαν μεγαλύτερη καταπίεση από τους Ισπανούς, μια
και δεν είχαν την αυτονομία, ούτε τις γλωσσικές και πολιτιστικές ελευθερίες
που απέκτησαν μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ισπανία.

* Στο παθητικό της ΕΤΑ είναι 800 θύματα από τις επιθέσεις που άρχισε το 1968.