Ασφυκτικό θα είναι το 1999

Λιτό και αυστηρό για όλους θα είναι το 1999. Για τους καταναλωτές, για τους
φορολογούμενους, τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους, τους ελεύθερους
επαγγελματίες και εμπόρους, τους επιχειρηματίες, αλλά και για τους καταθέτες.

ΑΜΕΣΑ ωφελημένοι θα είναι μόνο τρεις κατηγορίες, οι κάτοχοι Ι.Χ., οι
δανειολήπτες και ίσως και οι καπνιστές, που όμως δεν θα αποφύγουν τις απώλειες
από τις άλλες ιδιότητές τους είτε ως φορολογούμενοι είτε ως εργαζόμενοι και
καταναλωτές. Όλοι γενικώς θα πρέπει να πορευτούν με τα λίγα, καθώς το 1999 θα
έχει την ίδια γεύση με το 1998.

Το τοπίο αυτό προδιαγράφει η οικονομική πολιτική για το 1999, η οποία σε
μεγάλο βαθμό, από τώρα κιόλας, έχει αποσαφηνισθεί από την κυβέρνηση όσον αφορά
τουλάχιστον τις γενικές της κατευθύνσεις σε κάθε ένα τομέα της οικονομικής ζωής.

Λίγο ή πολύ, όπως προκύπτει από τις εξαγγελίες που έχει κάνει μέχρι τώρα το
οικονομικό επιτελείο, σχεδόν όλοι θα κληθούν να καταβάλουν το δικό τους τίμημα
για να επιτευχθούν οι στόχοι για την πτώση του πληθωρισμού και των επιτοκίων,
τη μείωση των ελλειμμάτων και του χρέους και τη διατήρηση της σταθερότητας της
δραχμής, ώστε η χώρα να εξασφαλίσει στο τέλος του 1999 το εισιτήριο για την
ΟΝΕ. Ειδικότερα:

ΟΙ ΦΟΡΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΙ

Σύμφωνα με τις εξαγγελίες και εάν δεν υπάρξουν εκπλήξεις, το 1999 οι
φορολογούμενοι δεν θα επιβαρυνθούν με επιπλέον νέους φόρους. Όμως, δεν θα
υπάρξουν ούτε φορολογικές ελαφρύνσεις, καθώς ακόμη και οι όποιες περιορισμένες
σκέψεις υπήρχαν για την αύξηση του αφορολόγητου ποσού ή άλλες οριακές
ελαφρύνσεις εγκαταλείφθηκαν ύστερα από την κρίση στις χρηματαγορές, η οποία
φόρτωσε τον προϋπολογισμό με επιπλέον κόστος και μίκρυνε ακόμη περισσότερο τα
περιθώρια για τέτοιου είδου κινήσεις. Έτσι η κλίμακα φορολογίας εισοδήματος θα
παραμείνει η ίδια και όλα τα άλλα δεδομένα στη φορολογία εισοδήματος, ενώ δεν
θα γίνει ούτε τιμαριθμοποίησή της ­ λόγω μεγάλου κόστους. Έτσι όμως θα υπάρξει
κάποια φορολογική επιβάρυνση από την υφιστάμενη φορολογία, λόγω της μη
προσαρμογής των φορολογικών κλιμακίων στην αύξηση του πληθωρισμού.

Και στην έμμεση φορολογία δεν θα υπάρξουν επιβαρύνσεις, αλλά φορολογική
ελάφρυνση στο πετρέλαιο θέρμανσης. Ο φόρος, τον Οκτώβριο, προβλέπεται να πέσει
στα 24-28 δρχ. το λίτρο, από 42 δρχ. το λίτρο που θα έπρεπε να πέσει κανονικά
εν όψει της χειμερινής περιόδου. Η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο
πετρέλαιο θέρμανσης, που θα ευνοήσει όλους τους φορολογουμένους, επιβλήθηκε
για να επιταχυνθεί η πτώση του πληθωρισμού.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ειδικά για τη φορολογία των εμπόρων και ελεύθερων
επαγγελματιών, που εντάσσονται στα αντικειμενικά κριτήρια, η ετήσια
αναπροσαρμογή των κριτηρίων θα οδηγήσει σε αύξηση της φορολογίας τους κατά 6%,
σύμφωνα με τους σχεδιασμούς του υπουργείου Οικονομικών.

ΜΙΣΘΩΤΟΙ – ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ

Περιορισμένες αυξήσεις, στα όρια του πληθωρισμού, προβλέπεται να πάρουν και το
1999 οι μισθωτοί, οι συνταξιούχοι και οι δημόσιοι υπάλληλοι. Το οικονομικό
επιτελείο σχεδιάζει να εγκρίνει αυξήσεις μέχρι 2,5% για το 1999 στους μισθούς
και στις συντάξεις στο Δημόσιο, δεδομένου ότι ο στόχος για τον πληθωρισμό το
επόμενο έτος θα είναι 2%. Μόνο οι χαμηλοσυνταξιούχοι θα πάρουν την έξτρα
αύξηση του Ειδικού Επιδόματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης που αντιστοιχεί περίπου
σε 6.000 δρχ. τον μήνα.

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΕΣ – ΕΜΠΟΡΟΙ – ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ

Έντονη πίεση αναμένεται να ασκήσει η κυβέρνηση στους επιχειρηματίες,
βιομηχάνους και εμπόρους προκειμένου όχι μόνο να περιορίσουν τις αυξήσεις στις
τιμές των προϊόντων αλλά να προχωρήσουν ακόμη και σε μείωση των τιμών
μειώνοντας αντίστοιχα τα κέρδη τους, ώστε να συμβάλλουν στον πληθωρισμό. Την
πίεση αυτή αναμένεται να ασκήσει η κυβέρνηση όχι μόνο με το κλίμα έντασης της
προσπάθειας για την πτώση του πληθωρισμού που έχει δημιουργήσει, με συμφωνίες
με τους δύο αυτούς κύριους φορείς της αγοράς, αλλά και με αυστηρούς ελέγχους
που αναμένεται να κάνουν οι αρμόδιες υπηρεσίες όπου παρατηρούνται ανατιμήσεις.
Οι έλεγχοι δεν θα αφορούν μόνο τις μεγάλες βιομηχανικές και εμπορικές
επιχειρήσεις αλλά και τους μικρομεσαίους στην αγορά. Στο αντιπληθωριστικό
κλίμα που αναμένεται να δημιουργηθεί στην αγορά αναμένεται να συμβάλουν και οι
περιορισμένες αυξήσεις στους μισθούς. Έτσι γενικότερα και οι επαγγελματίες θα
αναγκασθούν να δράσουν σε ένα πιο σφικτό περιβάλλον στην αγορά.

ΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ

«Στενό» θα είναι το περιβάλλον για τους καταναλωτές, παρά την προσδοκώμενη
πτώση του πληθωρισμού στο 2%. Τόσο λόγω των περιορισμένων αυξήσεων στα
εισοδήματα όσο και από την αυστηροποίηση των κριτηρίων για τη χορήγηση
καταναλωτικών δανείων από τις τράπεζες ­ σύμφωνα με το νέο πιο σφικτό σύστημα
ελέγχου που έχει θεσπίσει η Τράπεζα της Ελλάδα ­ θα αντισταθμισθεί κάπως το
πλεονέκτημα που θα έχουν οι καταναλωτές από την πτώση του πληθωρισμού.

Όπως τονίζουν ανώτεροι παράγοντες της Τραπέζης της Ελλάδος, στόχος είναι να
περιορισθεί ο ρυθμός αύξησης των καταναλωτικών δανείων από 27% που είναι
σήμερα κάτω από 20% στο τέλος του 1998 και ακόμη πιο κάτω ενδεχομένως και από
το 15% κατά το 1999.

Να σημειωθεί πάντως ότι οι καταναλωτές δεν θα επιβαρυνθούν το 1999 με νέες
αυξήσεις στα τιμολόγια των ΔΕΚΟ, καθώς το οικονομικό επιτελείο αποφάσισε να
παγώσουν για να μην υπάρξουν πιέσεις στον πληθωρισμό.

ΟΙ ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΕΣ

Κερδισμένοι θα είναι οι δανειολήπτες, καθώς η προσδοκώμενη πτώση του
πληθωρισμού κατά τη διάρκεια του 1999 αναμένεται να ρίξει αντίστοιχα τα
επιτόκια των δανείων και το κόστος του χρήματος. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της
Τραπέζης της Ελλάδος, η ουσιαστική πτώση των επιτοκίων αναμένεται να ξεκινήσει
προς το τέλος του 1998 όταν θα έχουν φανεί ισχυρά σημάδια πτώσης του
πληθωρισμού. Εκτιμάται ότι τα επιτόκια θα αποκλιμακώνονται σταθερά από την
αρχή του έτους και κατά τον Απρίλιο, όταν θα υπάρξει η μεγάλη πτώση του
πληθωρισμού ­ επειδή τον Απρίλιο φέτος υπήρξε μεγάλη αύξησή του λόγω της
υποτίμησης της δραχμής ­ τότε θα πέσουν δραστικά και τα επιτόκια. Σύμφωνα με
τις εκτιμήσεις, η δραστική μείωση των επιτοκίων θα συνεχισθεί και το δεύτερο
εξάμηνο του 1999. Έτσι αν τελικά επιτευχθεί ο στόχος για πληθωρισμό 2% του
χρόνου από 4,5% φέτος, υπολογίζεται ότι τα επιτόκια θα σημειώσουν πτώση ακόμη
και 4 μονάδες.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι παρά τα οφέλη που θα έχουν οι δανειολήπτες από την
αναμενόμενη σημαντική μείωση των επιτοκίων, οι τράπεζες θα συνεχίσουν και το
1999 να χορηγούν τα δάνεια με το σταγονόμετρο. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι
για το 1999 η Τράπεζα της Ελλάδος προγραμματίζει να προσδιορίσει αυστηρά όρια
στις κατευθύνσεις της για την πιστωτική επέκταση, δηλαδή τη χορήγηση νέων
δανείων. Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς, θα προβλέπεται αύξηση της πιστωτικής
επέκτασης κατά 4%-6%, όσο δηλαδή είχε ορισθεί και φέτος, που τελικά όμως θα
κλείσει λίγο πιο πάνω.

ΟΙ ΚΑΤΑΘΕΤΕΣ

Το 1999 θα είναι «σφικτό» για τους μικροαποταμιευτές και γενικά για τους
καταθέτες που τοποθετούν τα χρήματά τους στις καταθέσεις ταμιευτηρίου ή σε
άλλες μορές συμβατικών καταθέσεων. Η πτώση των επιτοκίων δεν αποτελεί ό,τι το
καλύτερο γι’ αυτούς, καθώς μαζί με τα επιτόκια θα πέσουν και οι αποδόσεις.
Αυτό σημαίνει ότι οι αποταμιευτές θα πρέπει να δραστηριοποιηθούν και να
κινηθούν προς άλλες μορφές πιο επικερδών τοποθετήσεων που σε κάθε περίπτωση
όμως απαιτούν την ανάληψη ρίσκου και εγκυμονούν και ζημιές. Σήμερα, με
πληθωρισμό στο 5%, το ονομαστικό επιτόκιο καταθέσεων ταμιευτηρίου είναι 8,75%
(χωρίς την αφαίρεση του φόρου 15% επί των τόκων). Αν ο πληθωρισμός πέσει στο
2%, αυτό θα πέσει αντίστοιχα και ίσως περισσότερο. Έτσι στο βαθμό που
αποκατασταθεί πλήρως το κλίμα στο Χρηματιστήριο, αυτό αναμένεται να αποτελέσει
μία από τις εναλλακτικές λύσεις μαζί με τα μακροχρόνια ομόλογα του Δημοσίου,
αμοιβαία κεφάλαια και τις άλλες ειδικές τοποθετήσεις για τους αποταμιευτές και
ευρύτερα για τους επενδυτές. Οι τελευταίοι εκτός όλων των άλλων θα μπορούν να
επενδύσουν και στα παράγωγα προϊόντα που θα ξεκινήσουν για πρώτη φορά το 1999
στο Χρηματιστήριο.

ΟΙ ΚΑΤΟΧΟΙ Ι.Χ.

Οι μεγάλοι κερδισμένοι του 1999 θα είναι όσοι προγραμματίζουν να αγοράσουν
αυτοκίνητο και γενικά οι κάτοχοι Ι.Χ., καθώς θα έχουν μια πολύ καλή ευκαιρία
να αλλάξουν το αυτοκίνητό τους αγοράζοντας καινούργιο, πιο φθηνά. Αυτό θα
γίνει καθώς η κυβέρνηση για να μειώσει τον πληθωρισμό προγραμματίζει από το
δεύτερο εξάμηνο του 1999 να ρίξει τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στα καινούργια
Ι.Χ. αυτοκίνητα και έτσι θα πέσουν αντίστοιχα και οι τιμές τους. Εκτιμάται ότι
το όφελος που θα προκύψει για τα μεσαίου κυβισμού αυτοκίνητα μπορεί να
ανέρχεται και στις 500.000 δρχ. – 600.000 δρχ. Πάντως, το μέτρο της απόσυρσης
μετατίθεται για αργότερα λόγω των στενών δημοσιονομικών περιθωρίων.

ΟΙ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ

Κέρδος φαίνεται ότι θα έχουν και οι καπνιστές καθώς η κυβέρνηση, για να
μειώσει τον πληθωρισμό, εξετάζει το ενδεχόμενο όχι μόνο να παγώσει τον φόρο
στα τσιγάρα και στον καπνό αλλά να προχωρήσει ακόμη και στη μείωσή του κατά 20
δρχ. το πακέτο.

ΤΑΡΙΦΑ περίπου 6,5 εκατομμυρίων «το κεφάλι» πέφτει στους φορολογούμενους που
έχουν εκκρεμείς φορολογικές υποθέσεις. Αυτό προκύπτει από τους ελέγχους που
κάνουν αυτή την περίοδο οι εφορίες στις εκκρεμείς φορολογικές υποθέσεις για τα
οικονομικά έτη 1987-97 με βάση την πρόσφατη απόφαση του υπουργείου Οικονομικών
με την οποία ξεκίνησαν οι δειγματοληπτικοί έλεγχοι σε αυτές τις υποθέσεις.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το υπουργείο
Οικονομικών, μέχρι τώρα έχουν ελεγχθεί 907 τέτοιες υποθέσεις που αφορούν
κυρίως τα πρώτα έτη από το 1987 και μετά.

Από τους ελέγχους αυτούς βεβαιώθηκαν ποσά για είσπραξη 6,061 δισ. δρχ. Έτσι
κατά μέσο όρο σε κάθε υπόθεση αντιστοιχεί φόρος 6,683 εκατομμυρίων δραχμών.

Να σημειωθεί ότι οι έλεγχοι γίνονται στις υποθέσεις αυτές για τις οποίες οι
φορολογούμενοι δεν σπεύδουν να τις κλείσουν με βάση τις ευνοϊκές διατάξεις ­
για μείωση των προστίμων ­ που προβλέπονταν στη σχετική απόφαση.