ΣΗΜΑΤΑ

… νικήσει στις εκλογές της Γερμανίας, το κοινωνικό τοπίο θα μείνει βασικά το
ίδιο: Ένα τοπίο ελεγχόμενο από τους βαρώνους του κεφαλαίου μάλλον παρά από
τους πολιτικούς. Η εικόνα αυτή, γράφει ο Άλαν Κάουελ στους «Νιου Γυορκ Τάιμς»,
έχει παγιωθεί πια. Και μάλιστα, τα χρώματά της γίνονται όλο και πιο ζωηρά.
Εννέα χρόνια μετά την πτώση του Τείχους, η ιδεολογία φθίνει σε αίγλη, φθίνει
και σε οπαδούς. Οι δε πολιτικοί διαγκωνίζονται απλώς για τον έλεγχο ενός θολού
μετα-ιδεολογικού «Κέντρου». Στο τοπίο αυτό (που τηρουμένων των αναλογιών
διαμορφώνεται, λίγο πολύ, και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες), οι μεγάλες εταιρίες
όλο και μαδούν το «κοινωνικό κράτος». Ή, καλύτερα, αδιαφορούν γι’ αυτό. Το
αφήνουν πίσω τους και τραβούν τον δρόμο τους, παράγοντας αυτές ουσιαστικά την πολιτική.

… όχι μόνο την εσωτερική αλλά και τη διεθνή. Οι επιτυχίες τους, ιδίως στη
δεύτερη, κάμπτουν εν μέρει τις αντιρρήσεις των πολιτικών, καθώς και μιας
κοινής γνώμης που, πάντοτε ανήσυχη, διερωτάται πόσο αξίζει το κήρυγμα των
εταιριών: Ότι τάχα, σε τελευταία ανάλυση, εκείνος που ασφαλέστερα φέρνει το
ψωμί πάνω στο τραπέζι είναι ο βιομήχανος, όχι ο πολιτικός. (Ψωμί, φυσικά,
ακριβοπληρωμένο). Οι γερμανικές επιτυχίες πάντως εκτάθηκαν εντυπωσιακά πέρα
και απ’ τον Ατλαντικό. Τον Μάιο, η Ντάιμλερ-Μπεντς αγόρασε την άλλοτε
πανίσχυρη αμερικανική Κράυσλερ. «Αυτό θα πει παγκοσμιοποίηση!» πανηγύριζε
στέλεχος της Ντάιμλερ: Τα 2/3 των κερδών της προέρχονται ήδη από επιχειρήσεις
στο εξωτερικό.

… στο μεταξύ, κατέπλεαν ένας ένας μεγαλοεκδότες από την Ευρώπη για ν’
αγοράσουν ιστορικούς οίκους των ΗΠΑ μαζί με τα βιβλία τους, παλιά και
μελλούμενα, λες και ήταν καυσόξυλα. Από τους πρώτους και καλύτερους, ο
γερμανικός κολοσσός Μπέρτελσμαν, κυρίαρχο πλέον στοιχείο στο αμερικανικό τοπίο
του εντύπου. Ούτε ο Κλίντον ούτε οι Ρεπουμπλικάνοι διανοήθηκαν φυσικά να
προβάλουν την παραμικρή αντίρρηση: Οι γερμανικές επενδύσεις δημιούργησαν μέχρι
στιγμής 600.000 θέσεις εργασίας (για Αμερικανούς). Και ο αριθμός όλο και
μεγαλώνει. Αλλά ούτε ο Κολ βέβαια αποτόλμησε οποιονδήποτε έλεγχο, εσωτερικά,
στην Μπέρτελσμαν ­ που έχει καταϋποχρεώσει και «κρατάει στο χέρι» τους
Αμερικανούς. Αυτούς τους συμμάχους, λυκόφιλους και αιώνιους ανταγωνιστές της Βόννης.

… όμως της τευτονικής επιχειρηματικότητας (και φιλοπονίας, μην την ξεχνάμε
και αυτή) ήταν στον τομέα του αυτοκινήτου. Η Φολκσβάγκεν δεν προλαβαίνει να
μετρά τι αγοράζει: Δεκάδες εταιρίες και εργοστάσια, από Τσεχία έως Ισπανία έως
ΗΠΑ και Λατινική Αμερική. Όσο για τη BMW, είναι πλέον ιδιοκτήτρια της Ρόβερ,
που κάποτε ήταν το καύχημα της Αγγλίας. Και για να συμπληρωθεί το αγγλικό
δράμα, η Αλβιών προσέφερε λίγη ακόμα γη και ύδωρ στους Γερμανούς: τη Ρολς-Ρόυς
και την Μπέντλεϋ (αυτές κι αν ήταν καύχημα). Και οι δύο περνούν τώρα υπό τον
έλεγχο του γίγαντα BMW-Ρόβερ. Ιδού λοιπόν το τοπίο μέσα στο οποίο θα κινηθεί ο
Γκέρχαρτ Σραίντερ αν εκλεγεί καγκελλάριος στις 27. Ή ο Χέλμουτ Κολ αν
επιβιώσει. Τοπίο άνθησης των ιδιωτικών επιχειρήσεων, οι οποίες μάλιστα
μυκτηρίζουν την κυβέρνηση για την επιχειρηματική της αδεξιότητα. Λόγου χάρη τι
κατάφερε, ρωτούν, το κράτος πείθοντας ­ με δική του εγγύηση ­ τις γερμανικές
τράπεζες να επενδύσουν ή να δανείσουν κάπου 30 δισ. δολλάρια στη Ρωσία;
«Κατάφερε μόνο να τρέμει μήπως τα χάσει. Και να μας δείξει άλλη μια φορά πόσο
κακός επιχειρηματίας είναι».