ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η κουλτούρα της Τύχης

Η ΚΥΡΙΑ Κ., μέντιουμ από τον Πειραιά, διαθέτει, καθώς λένε, «θεϊκές δυνάμεις».
Μιλά για τα μελλούμενα σαν να είναι τωρινά. Δοκιμασμένες κι αλάθητες λένε πως
είναι οι προβλέψεις και οι προφητείες της.

Οι πελάτες ολονυχτίς ξάγρυπνοι μένουν στο «γραφείο» προκειμένου να γίνουν
δεκτοί από την κυρία Κ. το επόμενο πρωί. Η ολονύχτια αναμονή είναι αναπόσπαστο
κομμάτι μιας τελετουργίας μύησης και προετοιμασίας που καθιστά τον «πιστό»
έτοιμο για την ακρόαση. Θα καταβάλει το ποσό των 20.000 δρχ. ­ εκτός και αν η
περίπτωσή του είναι ειδική, οπότε και το ποσό ανάλογα αυξάνεται ­ και θα
μπορέσει επιτέλους να ακούσει με ακρίβεια από τα μαγικά χείλη της κυρίας Κ. τι
του επιφυλάσσει το δυσεντόπιστο και σκοτεινό μέλλον.

Όχι, μη χαμογελάτε. Μην καγχάζετε. Μη σπεύσετε να εκπλαγείτε αναφωνώντας «δεν
είναι δυνατόν»! Όλο και λιγότερα πράγματα νομιμοποιούνται σήμερα να μας
εκπλήσσουν. Η έκπληξη έχει γίνει ένα μοναχικό-μοναδικό προνόμιο των μικρών
παιδιών και των ψυχασθενών. Οι υπόλοιποι, οι στρατιές των υποψιασμένων,
εύκαμπτων και ευπροσάρμοστων ενηλίκων όλο και λιγότερο απολαμβάνουν τις ηδονές
της έκπληξης.

Πέρα για πέρα λοιπόν αληθινή η ιστορία. Και μη φαντασθείτε πως οπαδοί της
κυρίας Κ. είναι απλοί άνθρωποι του λαού, αδαείς, αφελείς. Τέτοιες ευκολίες μην
καταδεχτείτε! Κάθε άλλο μάλιστα. Καθηγητές, πολιτικοί, καλλιτέχνες και άλλα
επαγγέλματα υψηλού κοινωνικού γοήτρου συγκαταλέγονται στην αξιότιμη πελατεία της.

Στην εποχή της προόδου και του εκσυγχρονισμού ο αστερισμός της παλινδρόμησης
λάμπει ακόμη περισσότερο. Ο ανορθολογισμός, η «materia magica», οι αρχαϊκές
πρακτικές μαγείας και μαγγανείας είναι πάντα εδώ. Στην ουσία ποτέ δεν έφυγαν.

Ο χρόνος βρίσκει πάντα τον τρόπο του να ακινητοποιείται. Τα πράγματα βρίσκουν
πάντα τον τρόπο τους να μένουν ως έχουν. Ίδια. Απαράλλαχτα ίδια. Ανάμεσα σε
αυτά τα σταθερά και η ανάγκη που σπρώχνει στην κυρία Κ. Η ανάγκη που κάνει
σήμερα να ανθεί μια ολόκληρη βιομηχανία μέντιουμ, αστρολόγων, οιωνοσκόπων,
κ.λπ. ων ουκ έστι αριθμός, έτσι καθώς τους βλέπουμε να παρατάσσονται ευθυτενώς
και υποβλητικώς κατακλύζοντας και τη μικρή οθόνη.

Όλοι τους υπόσχονται γιατρειά από κάθε λογής δεινό. Κυρίως όμως κατευνάζουν
την αγωνία της άγνωστης αυριανής μέρας. Εξευμενίζουν την αμφίσημη στις
προθέσεις της θεά Τύχη. Υπόσχονται να μετασχηματίσουν την Ειμαρμένη σε Αγαθή Τύχη.

Με λίγα λόγια, οι έμποροι του μέλλοντος μας προσφέρουν μια πρόβλεψη για το
μέλλον. Αυτό μοιάζει να είναι το πολύτιμο σήμερα αγαθό. Μια ψευδαίσθηση τάξης
και ελέγχου στο χάος που μας περιβάλλει. Ένα χάος που σήμερα γίνεται ολοένα
και πιο δυσβάσταχτο, έτσι καθώς είμαστε «ριγμένοι-εκεί» στο αχανές, απλανές
τοπίο της παγκοσμιοποίησης, μέρα με τη μέρα ανακαλύπτοντας με τρόμο πόσο λίγο
ορίζουμε την τύχη και τη ζωή μας. Πιόνια στα χέρια ξένων δυνάμεων.

Δεν είναι απορίας άξιον λοιπόν η βιομηχανία της τύχης να ανθεί προσφέροντας
την ψευδαίσθηση ενός απόντος ελέγχου και μιας έτοιμης δήθεν να σου παραδοθεί τύχης.

Οι αρχαίοι μας πρόγονοι εύστοχα προειδοποιούσαν «ο σοφός υπό της τύχης
αήττητος εστί και αδούλωτος και ακέραιος και απαθής».

Οι σοφοί όμως σήμερα είναι απελπιστικά απόντες.

Οι αρχαίοι διέκριναν ακόμα το «αυτόματον» από την «τύχη». Η τύχη δεν αποκλείει
την ελευθερία βούλησης, το «αυτόματον» την αποκλείει. Σήμερα δεν υπάρχει αυτή
η διάκριση. Δεν επιθυμούμε να υπάρχει.

«Πώς εγώ, ένας θνητός, να παλέψω με τη θεά Τύχη;» ρωτά ένας ήρωας του Σοφοκλή.
Και η ερώτηση δεν είναι ρητορική. Σήμερα η ερώτηση που παραμένει ανοιχτή είναι
μόνον ρητορική. Μοιάζει να έχει βρεθεί η απάντηση. Άλλωστε η ακατάπαυστη
πρόοδος της εκσυγχρονισμένης εποχής μας σπεύδει να κλείσει με διεκπεραιωτική
διαχειριστική ευκολία τα δύσκολα ερωτήματα.

Η τύχη είναι εμπόρευμα. Πληρώνεις κι έχεις. Η κυρία Κ. από τον Πειραιά δεν
είναι παρά μια απλή διαχειρίστρια. Τα λόγια της σοφά: «Αρκεί να πληρώσεις»,
μας λέει, «αρκεί να πιστέψεις στον μεγάλο μύθο των ημερών μας, ότι όλα τώρα
είναι δυνατά. Και δεν έχεις τίποτα να φοβηθείς. Εγώ θα σου την κάνω τη θεά
Τύχη σκυλάκι στα πόδια σου».