Το πυρηνικό δίλημμα

Όπου και να πήγαινα, όταν ήμουν πρόεδρος, είχα στη μέσα τσέπη του σακακιού
μου μία πλαστική κάρτα με αριθμούς. Όλες τις ώρες της ημέρας με ακολουθούσε σε
απόσταση λίγων μόλις μέτρων ένας άνδρας της ασφάλειας με μία περίεργη βαλίτσα,
γνωστή και ως «μπάλα ποδοσφαίρου», λόγω του σχήματός της.

ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ­ κώδικες ­ της πλαστικής μου κάρτας, διαφορετικοί κάθε ημέρα, εάν
πληκτρολογούνταν στο ειδικό καντράν της βαλίτσας έδιναν το προεδρικό Ο.Κ. για
την χρησιμοποίηση πυρηνικών όπλων ­ για την απελευθέρωση του Αρμαγεδώνα. Μία
απόφαση που κάτω από ορισμένες συνθήκες θα έπρεπε να ληφθεί από μένα το
αργότερο μέσα σε 15 λεπτά της ώρας…

Κάπως έτσι περιέγραφε ο Ρόναλντ Ρήγκαν τον καθημερινό «πονοκέφαλο» κάθε
Αμερικανού προέδρου. Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου οδήγησε πολλές χώρες του
Τρίτου Κόσμου να στραφούν στη λεγόμενη «πυρηνική επιλογή». Τα πυρηνικά της
Σοβιετικής Ένωσης διασκορπίστηκαν σε τέσσερα τμήματα ­ Ρωσία, Ουκρανία,
Καζαχστάν, Λευκορωσία ­ ενώ τόσο το Πακιστάν όσο και η Ινδία θεωρούνται πλέον
πυρηνικές δυνάμεις. Πολλοί, μάλιστα, θεωρούν ότι τα επόμενα χρόνια το Ιράν και
η Βόρειος Κορέα θα αποκτήσουν τη βόμβα, σπρώχνοντας την Ιαπωνία και την
Τουρκία στη δημιουργία πυρηνικών όπλων.

Ήδη, η Άγκυρα προχωράει στην κατασκευή του πρώτου πυρηνικού εργοστασίου στο
Ακούγιου, στα μικρασιατικά παράλια, με καναδική τεχνολογία. Τεχνολογία η
οποία, όπως δήλωσε πρόσφατα και ο υπουργός Άμυνας Άκης Τσοχατζόπουλος, θα
μπορούσε να οδηγήσει στα επόμενα χρόνια την Τουρκία στην κατασκευή πυρηνικής
βόμβας ­ όπως ακριβώς έγινε με την Ινδία και το Πακιστάν.

Αν πράγματι η Άγκυρα προχωράει στην κατεύθυνση της «πυρηνικής επιλογής», τι θα
έπρεπε να κάνει η Ελλάδα; Μπορεί ακόμη και τώρα η ελληνική πλευρά να αποτρέψει
την «υπολανθάνουσα πυρηνικοποίηση» της Τουρκίας; Είναι τα πυρηνικά η λύση για
την ανισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο, ή μήπως είναι μία κίνηση πιο κοντά στον αφανισμό;

Η ΕΛΛΑΔΑ διαθέτει την απαραίτητη τεχνολογική και επιστημονική υποδομή για να
κατασκευάσει πυρηνικά όπλα. Από τη στιγμή, όμως, που έχει υπογράψει τη διεθνή
σύμβαση του ΟΗΕ για την μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, την οποία έχει
υπογράψει και η Τουρκία, οι συνέπειες στο διεθνές πολιτικό και διπλωματικό
στερέωμα θα είναι αβάστακτες για τη χώρα μας.

Σύμφωνα με τον κ. Ανδρέα Θεοφίλου, φυσικό, ερευνητή στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας
Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος», το κόστος παραγωγής των πρώτων πυρηνικών όπλων
«είναι της τάξης των 300 δισεκατομμυρίων δραχμών, αν υπολογίσουμε την
τεχνολογική υποδομή της Ελλάδας. Σε γενικές γραμμές, δεν είναι δύσκολο να
κατασκευαστούν πυρηνικές βόμβες. Όμως, το πολιτικό κόστος θα είναι αβάστακτο,
μια και οποιαδήποτε κίνηση από τη χώρα μας θα γίνει αμέσως γνωστή στο
εξωτερικό». Η υπογραφή της συνθήκης του ΟΗΕ από την Ελλάδα σημαίνει πως η χώρα
είναι υποχρεωμένη να δέχεται τακτικούς ελέγχους από τη Διεθνή Οργάνωση
Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ).

«Εξάλλου, η κατοχή πυρηνικών όπλων δεν συνεπάγεται και δυνατότητα αξιοποίησής
τους για την επίλυση πολιτικών προβλημάτων, συμπληρώνει ο κ. Θεοφίλου,
τονίζοντας την αντίθεσή του σε οποιαδήποτε προσπάθεια να αποκτήσει η Ελλάδα
πυρηνικά όπλα.

Για την κατασκευή όπλων σχάσης (βόμβα ουρανίου, που έπεσε στη Χιροσίμα ή
πλουτωνίου, στο Ναγκασάκι) ή όπλων σύντηξης (βόμβα υδρογόνου), απαιτείται η
πρώτη ύλη ­ το σχάσιμο υλικό ­ το οποίο μπορεί να είναι εμπλουτισμένο ουράνιο.
Όπως εξηγεί ο επιστήμονας του «Δημόκριτου», το φυσικό ουράνιο μπορεί να
εμπλουτιστεί με τη μέθοδο της φυγοκέντρησης, κατά την οποία χρησιμοποιούνται
ειδικές φυγοκεντρικές αντλίες. «Αν επιχειρήσει κάποιος να τις αγοράσει, θα
γίνει αμέσως αντιληπτός από τη ΔΟΑΕ».

Μία εναλλακτική μέθοδος είναι η χρήση πλουτωνίου που υπάρχει ως κατάλοιπο της
καύσης ουρανίου στους πυρηνικούς αντιδραστήρες. Ένας «συνηθισμένος»
αντιδραστήρας, ισχύος 1.000 Μεγαβάτ, παράγει 230-400 κιλά πλουτωνίου τον
χρόνο, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή 50-100 βομβών
τύπου Ναγκασάκι.

Ο αντιδραστήρας που υπάρχει στις εγκαταστάσεις του «Δημόκριτου» είναι μόνο για
πειραματικούς σκοπούς και έχει ισχύ 1.000 φορές μικρότερη από έναν
«συνηθισμένο» αντιδραστήρα. Σύμφωνα με τον κ. Θεοφίλου, με τα σημερινά
δεδομένα, για την κατασκευή μίας πυρηνικής βόμβας χρειάζονται τα κατάλοιπα 10
χρόνων από τον αντιδραστήρα του «Δημόκριτου». «Τα κατάλοιπα αυτά, όμως,
είμαστε υποχρεωμένοι να τα επιστρέφουμε στους Αμερικανούς, οι οποίοι μας
προμηθεύουν την καύσιμη ύλη, δηλαδή το εμπλουτισμένο ουράνιο. Αν τα κρατήσουμε
για οποιαδήποτε λόγο, θα δημιουργηθεί αμέσως πρόβλημα. Και μετά, κανείς δεν θα
μας προμηθεύει με ουράνιο».

Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με πυρηνικά εργοστάσια, από καθαρά οικονομικής
άποψης, κρίνεται ασύμφορη, μια που είναι πολύ ακριβότερη από αυτήν που
παράγεται από πετρέλαιο ή άνθρακα.

Για αυτό η κίνηση της Τουρκίας με το πυρηνικό εργοστάσιο του Ακούγιου, «είναι
περισσότερο για εσωτερική κατανάλωση».