ΣΗΜΑΤΑ

… και δύο σταθμά είναι, θα έλεγε κανείς, μέσα στη φυσική ροή των πραγμάτων.
Μέσα στους κώδικες της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Το ίδιο όμως ισχύει και για τη
στάση της κοινής γνώμης απέναντι στο φαινόμενο. Στάση που χαρακτηρίζεται και
αυτή από παρόμοια αντιφατικότητα: Όπως όταν οι μεν εξανίστανται κατά της
χρήσης «δύο μέτρων και δύο σταθμών» και οι δε αρνούνται να δουν τη διαφορά. (Ή
όταν ο ίδιος παρατηρητής διχάζεται). Παράδειγμα η Βιρμανία (που σήμερα λέγεται
Μυανμάρ) και η Αλγερία. Οι εκλογές του 1990 στη Βιρμανία χάρισαν τη νίκη στην
Άουνγκ Σαν Σου Τσι. (Για την ακρίβεια, το κόμμα της έλαβε το 80% των ψήφων). Η
χούντα της Ρανγκούν, που έχει κάνει το Μυανμάρ πρώτη χώρα παραγωγής οπίου
παγκοσμίως, αρνήθηκε να της παραδώσει την εξουσία. Και έκτοτε άρχισε ο μακρός
και μάλλον μοναχικός αγώνας της εναντίον της τερατώδους αυτής δικτατορίας.
Κάτι ανάλογο συνέβη στην Αλγερία το 1992. Οι Ισλαμιστές κατήγαγαν σαρωτική
νίκη στον α’ γύρο των βουλευτικών εκλογών. Η πολιτικο-στρατιωτική χούντα του
Αλγερίου όμως ακύρωσε αυτές τις εκλογές. Η διεθνής κοινή γνώμη βλέπει θετικά
τον αγώνα της Σου Τσι, λιγότερο όμως εκείνον των Ισλαμιστών. Ιδού τα δύο μέτρα.

… της Σου Τσι συνδέεται και με άλλη εκδοχή της χρήσης δύο μέτρων ­ σε σχέση
λ.χ. με την Κούβα, με το Ιράκ ή με τη Λιβύη. Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει οικονομικό
εμπάργκο στην Αβάνα, στη Βαγδάτη και στην Τρίπολη. Πολλοί σχολιαστές
επικρίνουν δριμύτατα το αμερικανικό imperium για την εφαρμογή κυρώσεων
εναντίον του Κάστρο, του Σαντάμ και του Καντάφι. Αλλά η Ουάσινγκτον έχει
επιβάλει όμοιες κυρώσεις και κατά των στρατοκρατών της Βιρμανίας. Το γεγονός
έχει περάσει κάπως ασχολίαστο. Μερικοί αναλυτές θαρρείς διστάζουν. Δεν
υπερασπίζουν βέβαια (ακόμη) τη συγκεκριμένη αυτή δικτατορία. Ούτε και τις
κυρώσεις καταγγέλλουν. Πάλι λοιπόν δύο μέτρα. Βεβαίως, όλα είναι σχετικά ­ και
ως προς το σκεπτικό των Αμερικανών ή εκείνο των σχολιαστών αλλά και ως προς
τις εκασταχού συνθήκες. Δεν μπορεί ωστόσο να παραγνωρίσει κανείς τις
ανομοιομορφίες ­ που κάνουν και τη διεθνή σκηνή πιο ενδιαφέρουσα.

… είναι σπουδαίος σκηνοθέτης, από 19 χρόνων, αλλά και κάτι παραπέρα. Άοκνος
πειραματιστής στην τέχνη και στη ζωή, ερευνητής των μύθων και σαμάνος (μάλλον
παρά γκουρού): Αναζητεί την αλήθεια διδάσκοντας, δεν θεωρεί ότι την κατέχει. Ο
Λεττονο-Άγγλος άρχων του σύγχρονου θεάτρου αφήνει κάτι απ’ αυτά να διαφανεί
στο νέο του (αυτοβιογραφικό) βιβλίο, τα «Νήματα Χρόνου». Όλη του τη ζωή, λέει
­ τώρα, στα 73 ­ την ανάλωσε παλεύοντας να ξεχωρίσει «πότε πρέπει να δίνεσαι
σε μία ιδέα και πότε πρέπει να την αφήνεις να πάει στο καλό». Κάποια στιγμή,
είχε μία επιφοίτηση: Κατάλαβε ότι σ’ όλα τα πράγματα, στη ζωή και προπάντων
στην τέχνη, «το παν είναι ο ρυθμός». Ή αλλοιώς, το πότε και το κάθε πότε. (Ρ.
Brook: «Threads of Time», Counterpoint).

… και μία άλλη ανακάλυψη ο Μπρουκ. Ότι η φαντασία στον άνθρωπο είναι η
περιοχή, όπου «οι αλήθειες είναι συχνά αξεχώριστες από τις ψευδαισθήσεις, και
όπου αμφότερες ρίχνουν σκιά». Εκεί αρχίζουν και τα δύσκολα. «Χρειάστηκε να
μάθω ότι αυτό που λέμε ζωή δεν είναι, τελικά, παρά η προσπάθεια να διαβάσεις
σκιές. Και αυτό, όταν σε κάθε σου βήμα σε προδίνει ό,τι νόμιζες γι’ αλήθεια».
Ιδέα που έχει κάτι από τον χορό των σκιών στη σπηλιά, όπως τον έβλεπε ο Πλάτων
πριν από 24 αιώνες.