ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η νέα λατινοαμερικάνικη Αριστερά

Ούτε νεοφιλελευθερισμός ούτε «τρίτος δρόμος»: οι προοδευτικοί της Λατινικής
Αμερικής αναζητούν το δικό τους μοντέλο.

«Λούλα» ντα Σίλβα. Ο ηγέτης της βραζιλιάνικης Αριστεράς μετέχει στις διαβουλεύσεις για μια νέα, προοδευτική Λατινική Αμερική

ΟΛΑ ξεκίνησαν μια μέρα του Απρίλη του 1995 στο Καίμπριτζ των Ηνωμένων
Πολιτειών. Ο Ρομπέρτο Μανγκαμπέιρα Ουνχέρ, ένας 50άρης Βραζιλιάνος που
διδάσκει στο Χάρβαρντ, δέχθηκε στο σπίτι του τον Μεξικανό καθηγητή Χόρχε
Καστανιέδα, τα είπαν, τα ήπιαν, και κατέληξαν σ’ ένα συμπέρασμα: ότι από τις
αρχές της δεκαετίας του ’50 η λατινοαμερικάνικη Αριστερά έχει πάψει να
αποτελεί μια σοβαρή και βιώσιμη κυβερνητική εναλλακτική λύση. Οι ψευδαισθήσεις
της, οι διαιρέσεις της και ­ βέβαια ­ ο βρώμικος πόλεμος εναντίον της δεν της
επέτρεψαν να σταθεί στα πόδια της και να εφαρμόσει ένα μακροπρόθεσμο
προοδευτικό πρόγραμμα. Η απουσία της, όμως, από τα μέτωπα είχε ως αποτέλεσμα
να γενικευθεί την τελευταία δεκαετία η νεοφιλελεύθερη συνταγή σε ολόκληρη την
ήπειρο: οικονομική ανάπτυξη με αύξηση των ανισοτήτων.

Να αποτελεί άραγε λύση ο «τρίτος δρόμος» που οραματίζεται ο Τόνυ Μπλαιρ,
προσφέροντας κεντρικό ρόλο στον πρόεδρο της Βραζιλίας Ενρίκε Καρντόσο; Όχι,
πιστεύουν οι δύο καθηγητές, όπως και οι 30 πολιτικοί της κεντροαριστεράς με
τους οποίους ήλθαν σε επαφή τα τελευταία χρόνια προωθώντας το σχέδιό τους:
ανάμεσά τους, η 66χρονη Φερνάντες Μεϊχίντε που ηγείται του αντιπερονικού
μετώπου στην Αργεντινή, ο Κουατέμοκ Κάρντενας που κέρδισε πέρυσι τη δημαρχία
της Πόλης του Μεξικού από το κυβερνών κόμμα, ο Χιλιανός σοσιαλιστής Ρικάρντο
Λάγος, ο ηγέτης της βραζιλιάνικης Αριστεράς Λουίς Ινάσιο «Λούλα» ντα Σίλβα.
Παρά τις επιμέρους διαφωνίες τους, γράφει η Ελ Παΐς, όλοι καταλήγουν σε
μερικές απλές διαπιστώσεις. Ότι η ορθοδοξία δεν λειτουργεί: «Η υπακοή στα
κελεύσματα των διεθνών οικονομικών οργανισμών κοστίζει ακριβά, χώρες όπως το
Μεξικό ή η Ρωσία δεν πάνε καλά», σχολιάζει ο Μανγκαμπέιρα. Ότι η Αριστερά
πρέπει να απαλλαγεί από τα παλιά της δόγματα. Κι ότι αυτό που χρειάζεται
σήμερα είναι ένα ισχυρό κράτος, που θα προχωρήσει σε μια γενναία φορολογική μεταρρύθμιση.

Αυτή είναι και η πρώτη πρόταση της νέας λατινοαμερικάνικης Αριστεράς: τα έσοδα
της φορολογίας να αναλογούν τουλάχιστον προς το 30% του ΑΕΠ (σήμερα
κυμαίνονται από 7% στη Γουατεμάλα μέχρι 19,7% στη Χιλή). Στο πρόγραμμά της
περιλαμβάνονται ακόμη η προσπάθεια ένταξης στο σύστημα όσων έχουν μείνει στο
περιθώριο της ανάπτυξης, η αξιοποίηση των ιδιωτικοποιήσεων για τη μείωση του
δημόσιου χρέους, η μεταρρύθμιση του προεδρικού συστήματος που έχει εισαχθεί
από τις ΗΠΑ και η οργάνωση περισσοτέρων δημοψηφισμάτων.

Το τελευταίο σημείο τριβής στις διαβουλεύσεις ήταν οι σχέσεις με τον ισχυρό
και αλαζόνα βόρειο γείτονα. Και η άποψη που υπερίσχυσε, δείγμα κι αυτή του
προβληματισμού στους κόλπους της Αριστεράς, είναι ότι χωρίς τη στρατηγική
προσέγγιση με έναν τομέα τουλάχιστον της αμερικανικής πολιτικής σκηνής η
μεταμόρφωση της Λατινικής Αμερικής δεν είναι δυνατή. Οι επαφές στην Ουάσιγκτον
με την αριστερή πτέρυγα του Δημοκρατικού Κόμματος έχουν ήδη ξεκινήσει.