Μάχη κατά της φτώχειας

Ποιος είναι ο ορισμός μιας τιμής την οποία δεν μπορείς να αρνηθείς; Για
μένα, ο διορισμός ως πρέσβειρας καλής θελήσεως στο αναπτυξιακό πρόγραμμα των
Ηνωμένων Εθνών «Δεκαετία για την εξάλειψη της φτώχειας». Αποτελεί μεγίστη
τιμή, αλλά ταυτόχρονα και ένα επιτακτικό καθήκον μεταμφιεσμένο ως τιμή.

Παγκοσμιοποίηση φτώχειας. Σε 1,3 δισεκατομμύρια ανέρχονται οι φτωχοί σε αυτόν τον κόσμο της αφθονίας

ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ κάτι πολύ σημαντικό: τη συμβολή ενός ατόμου, με τον ένα η τον άλλο
τρόπο, στον αγώνα κατά της φτώχειας σ’ αυτόν τον παράδοξο κόσμο μας, όπου η
αφθονία και η απόλυτη ένδεια συνυπάρχουν πλάι-πλάι.

Οι κυβερνήσεις και η πολιτική τους φέρουν την πρωταρχική ευθύνη για να
σταματήσει αυτό το παράδοξο. Διεθνείς ανθρωπιστικές οργανώσεις, εμπορικές
συμφωνίες, η Παγκόμσια Τράπεζα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Ευρωπαϊκή
Ένωση και άλλες οικονομικές δυνάμεις έχουν ίσως την ίδια, αν όχι μεγαλύτερη
ευθύνη. Γιατί, πέρα από τα τεχνολογικά θαύματα, η τόσο διατυμπανιζόμενη
παγκοσμιοποίηση έφερε και την παγκοσμιοποίηση της φτώχειας.

«Οι φτωχοί είναι πάντα δίπλα μας». Ναί, οι φτωχοί ήταν πάντα δίπλα μας, αλλά
τώρα είμαστε και μεις πλάι τους. Βρισκόμαστε πρόσωπο με πρόσωπο με τα θύματα
πανδημικών εθνοτικών συγκρούσεων, μέσω της τηλεόρασης και του Ιντερνέτ ­ από
τους λιμοκτονούντες του Σουδάν και τις στρατιές των προσφύγων από την
Γουινέα-Μπισάου, μέχρι τους εξαθλιωμένους από τις εμφύλιες συγκρούσεις στην
Ανατολική Ευρώπη, αλλά και στις αγροτικές περιοχές και στους δρόμους των
πόλεών μας όπου κοιμούνται οι άστεγοι.

Το αναπτυξιακό πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών έχει την τόλμη να καταπιαστεί με
την φτώχεια σε παγκόσμια κλίμακα ­ σε 1,3 δισεκατομμύρια ανέρχονται οι φτωχοί
αυτού του κόσμου της αφθονίας ­ και να καταρτίσει ένα πρόγραμμα με
χρονοδιάγραμμα για την εξάλειψη της φτώχειας. Η εξάλειψη είναι μία δυνατή
λέξη, μία τολμηρή φιλοδοξία. Ύβρις; Πιστεύω, όμως, ότι τίποτα δεν απογειώνεται
χωρίς την ορμή του ιδεαλισμού.

«ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΧΤΑΠΟΔΙ»

Η φτώχεια είναι ένα τεράστιο χταπόδι, του οποίου τα πλοκάμια ξεπηδούν κάτω από
τον βράχο της αδιαφορίας, για να μας τυλίξουν όλους. Μόνο αν αντιταχθεί σ’
αυτή την αρπάγη η θέληση, υπάρχει πιθανότητα να αποδειχθεί αναληθής αυτή η
παλιά ρήση «οι φτωχοί είναι πάντα δίπλα μας». Η φτώχεια δεν «είναι στην φύση
των πραγμάτων». Η φτώχεια δεν είναι αναπόφευκτη στον σύγχρονο κόσμο. Υπάρχουν
οι πόροι ­ τροφή, στέγη, δουλειά, εκπαίδευση ­ και τα μέσα για να γίνουν όλα
αυτά διαθέσιμα σε όλους.

Αρχίζω να συνειδητοποιώ ότι πρέπει να αναθεωρήσουμε τις δεδομένες αντιλήψεις.
Ο κόσμος σκέφτεται ότι η ανάγκη είναι πάνω απ’ όλα ­ και δικαίως ­ το άδειο
στομάχι, αλλά υπάρχουν και πολλές άλλες μορφές φτώχειας που είναι
αλληλένδετες. Σίγουρα δεν μπορεί κανείς να κτυπήσει τη μία χωρίς την άλλη ­
την έλλειψη στέγης χωρίς δουλειά, τη δουλειά χωρίς μόρφωση και ειδίκευση, την
υγεία χωρίς τροφή και στέγη.

Αν και γενικά δεν αναγνωρίζεται ως τέτοια, και η πνευματική στέρηση είναι
επίσης μία μορφή ένδειας. Πιστεύω ότι ο αναλφαβητισμός είναι έγκλημα κατά της
ανθρωπότητας, επειδή είμαστε τα μόνα πλάσματα που διαθέτουμε τον Λόγο και
επομένως, σύμφυτο της ανθρώπινης υπόστασης μας είναι το δικαίωμα στη γραφή και
την ανάγνωση.

ΣΤΗ Νότια Αφρική, τη χώρα μου, η έκθεση για την φτώχεια και τις ανισότητες που
συνέταξε η κυβέρνηση αποδεικνύει ότι η φτώχεια είναι ακόμα δίπλα μας. Αλλά,
έχουμε να παρουσιάσουμε και επιτεύγματα. Η έλλειψη καθαρού νερού είναι
φτώχεια. Η βασική αυτή ανάγκη αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά από την
κυβέρνηση. Η κατάργηση του δικαιώματος επί της γης είναι φτώχεια. Στην χώρα
μας, όπου υπό το καθεστώς του απαρτχάιντ ο κόσμος έχασε τη γη και την
περιουσία του, η κυβέρνηση παλεύει με τα προβλήματα της αποκατάστασης αυτών
των δικαιωμάτων σε κοινότητες και μεμονωμένα άτομα.

Το πρόγραμμα Ανάπτυξης, Εργασίας και Ανακατονομής αποτελεί την βασική
στρατηγική της κυβέρνησης μας για την αναδιοργάνωση της χώρας των εχόντων και
μη εχόντων. Αλλά και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, οι οποίες θεωρούνται συχνά
ως κομπάρσοι στην όλη υπόθεση, είναι απαραίτητες για την μεταμόρφωση.

Οι πρωτοβουλίες τους δίνουν στον καθέναν τη δυνατότητα να συμβάλει με ό,τι
διαθέτει ­ μπορείς να διδάξεις κάποιον να γράφει και να διαβάζει, ή όπως μία
ομάδα φοιτητών, να προσφερθείς να ανοίξεις ένα πηγάδι σε σχολείο αγροτικής περιοχής.

Οι μαρτυρίες φτωχών ανθρώπων απ’ όλη τη Νότια Αφρική αποτελούν τρανή απόδειξη
τού τι μπορούν να κάνουν για να απελευθερωθούν από τη φτώχεια με τις δικές
τους προσπάθειες. Το αναπτυξιακό πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών απέδειξε πόσο
επιτυχής είναι αυτή η στρατηγική σε παγκόσμια κλίμακα. Τον περασμένο χρόνο,
άνδρες και γυναίκες από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Λατινική Αμερική, το
Βιετνάμ και τη Νότιο Αφρική ανέφεραν τα αποτελέσματα τών υπό την αιγίδα των
Ηνωμένων Εθνών προγραμμάτων ­ από ιχθυοκαλλιέργειες στο Βιετνάμ μέχρι
γεωργικές εγκαταστάσεις στο Ελ Σαλβαντόρ.

Η Ναντίν Γκόρντιμερ βραβεύτηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1991.