ΠΡΟΣΩΠΑ Μια ενοχλητική φωτογραφία

«Η Μαντόνα της Αλγερίας» μήνυσε το Γαλλικό Πρακτορείο για «δυσφήμηση»· πίσω
από την ενέργεια αυτή, πολλοί πιστεύουν πως κρύβεται το αλγερινό καθεστώς.

Ουμ Σαάντ. Η φωτογραφία της έγινε σύμβολο της αλγερινής τραγωδίας

Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ της να θρηνεί μετά τη σφαγή στην Μπεντάλα, τραβηγμένη στις 23
Σεπτεμβρίου του 1997 από τον φωτογράφο του Γαλλικού Πρακτορείου Χοσίν, έκανε
τον γύρο του κόσμου. «Έχασε τα οκτώ παιδιά της…», είπε κάποιος στον
φωτογράφο, ο οποίος τη φωτογράφισε ακουμπισμένη στον τοίχο του νοσοκομείου με
το πρόσωπο χαραγμένο από τον πόνο. Ήταν η εικόνα μιας Πιετά και δημοσιεύθηκε
στις εφημερίδες όλου του κόσμου. Τιμήθηκε με πολλά διεθνή βραβεία, μεταξύ τους
και μ’ εκείνο για τη Φωτογραφία της Χρονιάς, για το οποίο επελέγη ανάμεσα σε
30.000 κλισέ που έστειλαν 3.600 επαγγελματίες απ’ όλο τον κόσμο. Η φωτογραφία
έγινε «εικόνισμα», σύμβολο όχι μόνο της σφαγής της Μπεντάλα (252 νεκροί
σύμφωνα με τον Τύπο, 85 σύμφωνα με την αστυνομία), αλλά ολόκληρης της
αλγερινής τραγωδίας. Διέψευδε όμως τους ισχυρισμούς του καθεστώτος ότι η
κατάσταση στη χώρα βρίσκεται υπό έλεγχο κι έτσι έγινε η αφορμή για μια επίθεση
του επίσημου αλγερινού κράτους εναντίον του AFP, του Γαλλικού Πρακτορείου.

Τον Ιανουάριο, ο ίδιος ο πρωθυπουργός κατηγόρησε τους δημοσιογράφους του
πρακτορείου ότι… ανοίγουν τα νεκροταφεία και επινοούν σφαγές για να
μεγαλώσουν τον αριθμό των θυμάτων. Αμέσως μετά η φιλοκυβερνητική εφημερίδα
«Ορίζοντες» έγραψε ότι το AFP είναι αναξιόπιστο, ότι «η Μαντόνα» είτε δεν
υπάρχει είτε είναι, «σύμφωνα με τους κατοίκους της Μπεντάλα», μια «άθλια
ψεύτρα που θέλει να αποκομίσει οφέλη εμφανιζόμενη σαν θύμα». Λίγες μέρες
αργότερα ωστόσο, η «ψεύτρα» εμφανίσθηκε στην τηλεόραση: «Υπάρχω, δεν είμαι
επινόηση», είπε η γυναίκα διευκρινίζοντας πως ονομάζεται Ουμ Σαάντ και πως
είχε χάσει τους αδελφούς και όχι τα παιδιά της. Το AFP μετέδωσε την πληροφορία
και άλλαξε τη λεζάντα της φωτογραφίας. Ακολούθησε νέο άρθρο των «Οριζόντων»
σύμφωνα με το οποίο η Ουμ Σαάντ ήταν «συντετριμμένη από την εξοργιστική
εκμετάλλευση της φωτογραφίας της» και ζητεί να σταματήσει η χρησιμοποίησή της
φωνάζοντας: «Πάψτε να εκμεταλλεύεστε τον πόνο μας!».

Τέλος, οκτώ μήνες μετά τη φωτογραφία, η Ουμ Σαάντ «αποφάσισε» να καταθέσει
μήνυση κατά του AFP για δυσφήμηση και κερδοσκοπική εκμετάλλευση του ανθρώπινου
πόνου. Δικηγόρος της, ο δικηγόρος των φιλοκυβερνητικών «Οριζόντων». Βρέθηκε
και ο δικαστής που απήγγειλε την κατηγορία κατά το πρακτορείου και ο
μηχανισμός μπήκε σε κίνηση… «Το καθεστώς διστάζει να κλείσει το πρακτορείο,
έτσι αποφάσισε να το κάνει να σωπάσει ευγενικά», εξηγεί στο «Νουβέλ
Ομπσερβατέρ» ένας δημοσιογράφος στο Αλγέρι. «Θέλει να υποχρεώσει τους
δημοσιογράφους να περιορίζονται στην επίσημη εκδοχή. Κυρίως να μη σκαλίζουν…».