Αναγνωρίζουν τους διάσημους

Επιστήμη και λογοτεχνία δεν φαίνεται να συγκινούν ιδιαίτερα τη νέα γενιά.
Τα είδωλά τους, από τους χώρους αυτούς, είναι πρόσωπα «στερεότυπα», τα οποία
έχουν συνδέσει το όνομά τους με καθέναν από τους τομείς αυτούς: Ο Αλβέρτος
Αϊνστάιν, ο Στίβεν Χόκινς και ο Μπιλ Γκέιτς, από τον χώρο της επιστήμης και
της τεχνολογίας, ο Νίκος Καζαντζάκης, ο Οδυσσέας Ελύτης και ο Κωνσταντίνος
Καβάφης, από τον χώρο της λογοτεχνίας, είναι τα πρόσωπα που ξεχωρίζουν οι
νέοι, σύμφωνα με την έρευνα που διεξήγαγε η εταιρεία

V-PRC, για «ΤΑ ΝΕΑ».

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν τόσο οι ίδιοι οι ερευνητές όσο και επιστήμονες
που σχολιάζουν τα συμπεράσματα της έρευνας, η αναφορά στα συγκεκριμένα πρόσωπα
υποδηλώνει την «αμηχανία» των νέων, οι οποίοι, μη μπορώντας να ανασύρουν από
τη μνήμη τους τα ονόματα των επιστημόνων που πραγματικά θαυμάζουν, προτίμησαν
να μιλήσουν για ευρέως γνωστά, δημοφιλή και διαρκώς προβαλλόμενα από τα μέσα
μαζικής ενημέρωσης πρόσωπα.

Ενδεικτικά, επίσης, της απόστασης που χωρίζει τους νέους από τη λογοτεχνία
και την επιστήμη, είναι τα υψηλά ποσοστά «άγνοιας» που σημειώνονται στα θέματα
αυτά. Περίπου τέσσερις στους δέκα νέους δηλώνουν πως δεν γνωρίζουν καμία
προσωπικότητα από τον χώρο της επιστήμης που να θαυμάζουν, ενώ το 15,6%
δηλώνει πως δεν γνωρίζει κανέναν ξεχωριστό συγγραφέα.

ΣΤΑ βήματα του Αϊνστάιν, του Χόκινς και του Μπιλ Γκέιτς οι νέοι αναζητούν να
χαράξουν τον δικό τους δρόμο προς την επιστήμη και την τεχνολογία. Όταν όμως η
κουβέντα φθάνει στη λογοτεχνία, δηλώνουν πως θαυμάζουν Έλληνες συγγραφείς, με
κορυφαίους τον Νίκο Καζαντζάκη, τον Οδυσσέα Ελύτη και τον Κωνσταντίνο Καβάφη.

Στους χώρους αυτούς, της επιστήμης και της λογοτεχνίας, τα είδωλα της νέας
γενιάς διακρίνονται εύκολα, φθάνει το όνομά τους να ακούγεται αρκετά συχνά, να
αναφέρεται στις εφημερίδες, τα περιοδικά και την τηλεόραση. Τόσο από τον τομέα
της επιστήμης όσο και από εκείνον της λογοτεχνίας, οι φιγούρες που ξεχωρίζουν
είναι πρόσωπα μάλλον «στερεότυπα», πρόσωπα που σηματοδοτούν τον καθέναν από
τους τομείς αυτούς κι αν δεν αναφερθούν, ελλοχεύει ο κίνδυνος οι ερωτώμενοι να
χαρακτηρισθούν «αδαείς» ή «αμόρφωτοι»…

Σύμφωνα με την έρευνα που πραγματοποίησε η εταιρεία V-PRC για λογαριασμό των
«ΝΕΩΝ», το 20,5% του δείγματος (νέοι ηλικίας από 15-24 ετών) δηλώνει πως, από
τον χώρο της επιστήμης, θαυμάζει τον Αλβέρτο Αϊνστάιν, ενώ δεύτεροι (με
ποσοστό 3,6%) έρχονται ο Στίβεν Χόκινς και ο Μπιλ Γκέιτς. Στην ερώτηση αν
«υπάρχει κάποιος συγγραφέας του οποίου να θαυμάζετε την προσωπικότητα και το
ταλέντο του», πρώτος αναφέρεται (από το 7,7%) ο Νίκος Καζαντζάκης και
ακολούθως ο Οδυσσέας Ελύτης (με ποσοστό 4%), ο Κωνσταντίνος Καβάφης (με 3,2%)
και η Ζωρζ Σαρρή (με ποσοστό 2,8%).

«Είναι σαφές πως οι νέοι απαντούν στις ερωτήσεις αυτές κατά τρόπο
στερεοτυπικό», αναφέρει ο διευθυντής της PRC, κ. Γιάννης Μαβρής. «Δεν
αναφέρουν τον Αϊνστάιν ή τον Καζαντζάκη επειδή πραγματικά τον θαυμάζουν, αλλά
γιατί είναι ο πρώτος που τους έρχεται στο μυαλό, γιατί δεν θα μπορούσαν να
μιλήσουν για επιστήμη χωρίς να αναφερθούν στον Αϊνστάιν ή για λογοτεχνία χωρίς
να αναφερθούν στον συγγραφέα του “Ζορμπά”».

Εντυπωσιασμένος αλλά και προβληματισμένος από τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι
φαίνεται να προσεγγίζουν την επιστήμη και την τεχνολογία, δηλώνει και ο
πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών και καθηγητής Γενετικής, κ. Σταμάτης
Αλαχιώτης. «Οι περισσότεροι αναφέρουν τον Αϊνστάιν γιατί τον γνωρίζουν, ακόμη
και από τις διαφημίσεις ή τα μπλουζάκια με την εικόνα του που κυκλοφορούν κατά
χιλιάδες στην αγορά. Μπορεί πολλοί από αυτούς να μη γνωρίζουν καν ποιος
πραγματικά ήταν ο Αϊνστάιν και τι ακριβώς έκανε».

Ο κ. Αλαχιώτης θεωρεί περισσότερο ενδεικτικά για τη σχέση των νέων με την
επιστήμη τα υπόλοιπα ονόματα που αναφέρονται: αυτά του Χόκινς, του Γκέιτς, του
Νανόπουλου και της Αποστολοπούλου. «Κανείς δεν αναφέρεται στον Νεύτωνα.
Περισσότερο και από την Κιουρί ή τον Παστέρ, οι νέοι μιλούν για πρόσωπα που,
ανεξάρτητα από το επιστημονικό τους έργο και την αξία τους, αποτελούν σε
μεγάλο βαθμό δημιούργημα των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Δεν νομίζω, για
παράδειγμα, πως οι νέοι γνώριζαν τον Νανόπουλο ή την Αποστολοπούλου πριν αυτοί
απασχολήσουν τον Τύπο».

ΑΠΟ ΤΙΣ ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

Είναι επίσης χαρακτηριστικό πως στην ερώτηση περί επιστημών, όλοι αναφέρουν
διακεκριμένα πρόσωπα μόνο από τον χώρο των θετικών επιστημών και κανέναν από
τις θεωρητικές κατευθύνσεις της επιστήμης. Αυτό, σύμφωνα με τον κ. Αλαχιώτη,
αποτελεί ένδειξη του χαρακτήρα που έχει πάρει σήμερα ο πολιτισμός μας. «Μιλάμε
πια για τεχνολογικό πολιτισμό κι αυτό περνά τόσο στη γνώση όσο και στα
ενδιαφέροντα των νέων».

Η θεώρηση αυτή δικαιολογεί και το γεγονός ότι περισσότεροι (20,5%) αναφέρουν
τον Αϊνστάιν και λιγότεροι (7,7%) τον Καζαντζάκη, τα δύο πρόσωπα δηλαδή που
ξεχωρίζουν από τον χώρο της επιστήμης και της λογοτεχνίας, αντίστοιχα.
Συγκεκριμένα, σ’ ό,τι αφορά τη λογοτεχνία, «η επιλογή συγγραφέων όπως ο
Καζαντζάκης και ο Ελύτης υποδηλώνει πως οι νέοι προτιμούν να μιλήσουν για
καταξιωμένες προσωπικότητες, με καθαρό και αυθεντικό έργο, το οποίο
ενδεχομένως και να μη γνωρίζουν σε βάθος», σημειώνει η ψυχολόγος κ. Μαριέτα Ρήγα-Πεπελάση.

ΑΠΟ ΤΟΝ εμπνευστή της θεωρίας της σχετικότητας, έως την ιδιοφυΐα της Φυσικής,
τον Στίβεν Χόκινς, και έναν από τους πλουσιότερους ανθρώπους του πλανήτη, τον
πρόεδρο της Microsoft, Μπιλ Γκέιτς, τα πρότυπα των νέων από τον χώρο της
επιστήμης και της τεχνολογίας αφήνουν να διαφανεί η προτίμησή τους σε πρόσωπα
καταξιωμένα και επιτυχημένα. Όμως, εκτός από εκείνα που είπαν οι νέοι, σημασία
έχουν και τα όσα «δεν ήξεραν» να πουν.

Οι απαντήσεις των νέων στις ερωτήσεις της έρευνας της PRC, σχετικά με την
επιστήμη και τη λογοτεχνία, οριοθετούν τη μεγάλη… απόσταση που τους χωρίζει
τελικά από τους δυο αυτούς χώρους: πάρα πολλοί ήταν εκείνοι που και στις δυο
σχετικές ερωτήσεις απάντησαν «δεν ξέρω». Αντίθετα σε ερωτήσεις που αφορούσαν
άλλους χώρους, τη μουσική, τον αθλητισμό ή τον κινηματογράφο, όλοι σχεδόν
ήξεραν και ανέφεραν πρόσωπα που θαυμάζουν.

Τα υψηλότερα ποσοστά «άγνοιας» σημειώθηκαν στις ερωτήσεις τις σχετικές με την
επιστήμη και την λογοτεχνία. Είναι πολλοί περισσότεροι οι νέοι που απαντούν
«δεν γνωρίζω», όταν ερωτώνται περί επιστήμης και λογοτεχνίας, από εκείνους που
δίνουν την ίδια απάντηση, όταν τους ζητείται να μιλήσουν για πρότυπα από τον
χώρο της μουσικής, του κινηματογράφου, του αθλητισμού ή ακόμη και της… πολιτικής.

Στην ερώτηση αν «υπάρχει κάποιος από τον χώρο της επιστήμης και της
τεχνολογίας που να θαυμάζετε για την προσωπικότητα και το ταλέντο του», άγνοια
δήλωσε το 36,5% ­ κι αυτό είναι το υψηλότερο ποσοστό που συγκέντρωσε
αντίστοιχη απάντηση, σε ολόκληρο το ερωτηματολόγιο της έρευνας. Στην
αντίστοιχη ερώτηση για τον χώρο της λογοτεχνίας, το ποσοστό όσων απάντησαν
«δεν γνωρίζω» έφτασε το 15,6% ­ ποσοστό μεγαλύτερο ακόμη κι από εκείνο αυτών
οι οποίοι δεν ήξεραν να αναφέρουν κάποια ξεχωριστή προσωπικότητα από τον χώρο
της πολιτικής (έναν χώρο που, όπως προκύπτει από την ίδια έρευνα, δεν φαίνεται
να συγκινεί ιδιαίτερα τους νέους).