Η δημοσιότητα «γεννά» τα είδωλα των νέων

Η αγαπημένη τους ηθοποιός είναι η Αλίκη Βουγιουκλάκη. Περισσότερο όμως (και
περισσότεροι) αγαπούν τη Μελίνα ­ αρκεί κάποιος να τους το θυμίσει. Ο Πύρρος
Δήμας είναι ο αθλητής – πρότυπο για πάρα πολλούς, «χάνει» όμως τη…
δημοτικότητά του, συγκρινόμενος με τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου, όπως κι
εκείνον θα τον σκιάσει η φιγούρα του Νότη Σφακιανάκη.

Όταν οι νέοι μιλούν για τα πρότυπά τους, το σκηνικό μπερδεύεται. Ο αέρας
φέρνει κάτι από το ταμπεραμέντο της Μελίνας, η οποία συγκεντρώνει τον θαυμασμό
των περισσοτέρων, με ποσοστό 19,8%, την αγωνιστικότητα του Τσε Γκεβάρα, τον
οποίο θαυμάζει το 13,9% των νέων, την… αναρχική φωνή του Βασίλη
Παπακωνσταντίνου και τον αλτρουισμό της Μητέρας Τερέζας.

Όλοι τους, αν και προσωπικότητες που τοποθετούνται διαφορετικά στον χώρο,
τον χρόνο αλλά και τη συμπεριφορά, είναι πρόσωπα που θαυμάζουν οι νέοι, είναι
τα είδωλα της νέας γενιάς, όπως τα σκιαγραφεί η μεγάλη έρευνα που
πραγματοποίησε η εταιρεία V – PRC για «ΤΑ ΝΕΑ». Είναι οι φυσιογνωμίες, που με
τον χαρακτήρα τους «χαρακτηρίζουν» τη νεολαία, είναι εκείνοι που ξεχώρισαν
μέσα στον κυκεώνα των χιλιάδων «υποψήφιων» προτύπων, που επιζητούν καθημερινά
την «ψήφο» των νέων ηλικίας από 15 έως 24 ετών.

Μόνο που τη νεανική ψήφο δεν την κέρδισαν πολιτικοί. Η νέα γενιά εμπνέεται
περισσότερο από τη μουσική, τον αθλητισμό, το θέατρο και τον κινηματογράφο και
στους χώρους αυτούς μπορεί να βρει πρότυπα πολύ ευκολότερα απ’ ό,τι στον χώρο
της πολιτικής, της λογοτεχνίας ή της επιστήμης. «ΤΑ ΝΕΑ» παρουσιάζουν από
σήμερα τις προσωπικότητες που «αγγίζουν» τον σφυγμό των νέων και που
αντικαθρεφτίζουν μια ολόκληρη στάση ζωής.

ΟΤΑΝ ανοίγουν την τηλεόραση προτιμούν να δουν είτε τον Νίκο Χατζηνικολάου στο
δελτίο των οκτώ είτε την Αλίκη Βουγιουκλάκη να πρωταγωνιστεί σε μια παλιά
ελληνική ταινία. Τα CD που παίζουν στο στερεοφωνικό, στο σπίτι ή στο
αυτοκίνητο, είναι κατά προτίμηση τελευταίας κυκλοφορίας, ενώ πιο συχνά και πιο
ευχάριστα φαίνεται πως ακούγεται η φωνή του Νότη Σφακιανάκη ή του Βασίλη Παπακωνσταντίνου.

Αν (και όταν) ανοίξουν ένα βιβλίο θα ήθελαν να είναι κάποιο από εκείνα τα
κλασικά του Νίκου Καζαντζάκη κι ας μη γνωρίζουν, οι μισοί περίπου, πως δικό
του βιβλίο είναι και το «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται»!

Τα είδωλα της νέας γενιάς, οι προσωπικότητες από τον χώρο της πολιτικής, των
μέσων επικοινωνίας, της τέχνης και του αθλητισμού, που θαυμάζουν οι νέοι οι
οποίοι σήμερα βρίσκονται στην ηλικία των 15, 17, 20 ή 24 ετών, είναι πολλά και
πολύ διαφορετικά. Ορισμένα από τα πρότυπά τους είναι διαχρονικά, είναι
άνθρωποι με τους οποίους μεγάλωσαν πολλές γενιές, όπως η Αλίκη Βουγιουκλάκη, ο
Τσε Γκεβάρα, η Μελίνα Μερκούρη ή ο Τζιμ Μόρισον. Συνυπάρχουν με
πρωτοεμφανιζόμενα είδωλα, όπως ο Πύρρος Δήμας, ο Νότης Σφακιανάκης ή ο Νίκος Χατζηνικολάου.

Η έρευνα, που πραγματοποίησε η εταιρεία V-PRC για τα «ΤΑ ΝΕΑ», μοιάζει με μια
πρωτότυπη ψηφοφορία. Οι νέοι ψηφίζουν τα πρόσωπα εκείνα που τους αγγίζουν
περισσότερο και οι νικητές συνθέτουν ένα παράξενο μωσαϊκό: από τη Μελίνα
Μερκούρη (πρώτη, με ποσοστό 19,8%) και τον Τσε Γκεβάρα (με 13,9%), τον Βασίλη
Παπακωνσταντίνου (με 11,1%), τον Πύρρο Δήμα (με 10,3%), τη Μητέρα Τερέζα (με
9,8%), τον Νίκο Χατζηνικολάου (με 8,4%) μέχρι την Αλίκη Βουγιουκλάκη (με
6,8%), τον Νότη Σφακιανάκη (με 5,9%) και τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου (με 5%).

Τα ονόματα που αναφέρουν οι 632 νέοι, οι οποίοι αποτέλεσαν το δείγμα της
έρευνας, είναι πολλά περισσότερα. Εκατοντάδες ­ τα πιο πολλά από τον χώρο της
μουσικής, του αθλητισμού και του κινηματογράφου και πολύ λιγότερα από τον χώρο
της πολιτικής και των μέσων ενημέρωσης. Όμως, από τα εκατοντάδες αυτά ονόματα
ξεχωρίζουν τα πιο «χτυπητά». Τα μεγαλύτερα ποσοστά συγκεντρώνουν οι
προσωπικότητες εκείνες που, αναμφίβολα, τυγχάνουν της μεγαλύτερης προβολής,
των οποίων το όνομα «ακούγεται» και «συζητείται» πιο συχνά.

«Πρότυπα-βιτρίνα ή αντανάκλαση των ερεθισμάτων που δεχόμαστε από την τηλεόραση
και τα άλλα μέσα μαζικής επικοινωνίας», τα χαρακτηρίζει ο επίκουρος καθηγητής
Ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και επιστημονικός συνεργάτης στο Τμήμα
Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Νικόλας
Χρηστάκης, ο οποίος και σημειώνει πως «είναι ονόματα που ακούμε καθημερινά,
είναι πρόσωπα που τα έχουμε δει στην τηλεόραση, στις εφημερίδες, στα
περιοδικά, σε αφίσες στους δρόμους, πάρα πολλές φορές ­ περισσότερες απ’ ό,τι
κάποια άλλα, εξίσου σημαντικά ή αξιόλογα».

Περί πολιτικής, ωστόσο, ουδείς λόγος. Είναι χαρακτηριστικό πως στην ερώτηση αν
«υπάρχει κάποιος από τον χώρο της πολιτικής και των ΜΜΕ, που να θαυμάζετε την
προσωπικότητα και το ταλέντο του», οι ερωτώμενοι προτίμησαν να ρίξουν το βάρος
σε πρόσωπα των μέσων ενημέρωσης. Έτσι, τη «σκακιέρα» των προσωπικοτήτων, από
τον χώρο της πολιτικής και των μέσων μαζικής επικοινωνίας που αγγίζουν τους
νέους, συνθέτουν, κατ’ αρχήν, οι φιγούρες του Νίκου Χατζηνικολάου, της Έλλης
Στάη και του Νίκου Ευαγγελάτου ­ πρόσωπα που ξεχώρισαν στις απαντήσεις
«ανοικτών» ερωτήσεων, με ποσοστά 8,4%, 5,8% και 5,3%, αντίστοιχα. Στην τρίτη
θέση έρχεται ο αείμνηστος Ανδρέας Παπανδρέου (με ποσοστό 4,4%), ενώ ακολουθεί
ο Δημήτρης Αβραμόπουλος, ο οποίος «ισοβαθμεί» με τον Τέρενς Κουίκ (4,2%).

Ο Πρωθυπουργός κ. Κωνσταντίνος Σημίτης ισοβάθμησε, στη δωδέκατη θέση, με τη…
Ρούλα Κορομηλά και τον Θοδωρή Ρουσόπουλο, με ποσοστό 1,5%. Ενδεικτικό της
απόστασης που κρατούν οι νέοι από την πολιτική είναι το γεγονός ότι στην
ερώτηση αυτή, η απάντηση «κανένας» συγκέντρωσε το υψηλότερο ποσοστό (7,5%),
απ’ ό,τι στις άλλες αντίστοιχες ερωτήσεις.

Αντιθέτως, ο χώρος του αθλητισμού εμφανώς «γεννά» με μεγαλύτερη ευκολία
πρότυπα για τους νέους, απ’ ό,τι η πολιτική, τα μέσα ενημέρωσης ή ακόμη και η
λογοτεχνία. Ο Πύρρος Δήμας ξεχωρίζει με ποσοστό 10,3% και ακολουθούν η Βούλα
Πατουλίδου και ο Νίκος Γκάλης με ποσοστά 5% και 4,8%, αντίστοιχα.

Η… ΚΑΡΔΙΑ θαυμάζει την Αλίκη, η λογική όμως ψηφίζει Μελίνα και Τσε Γκεβάρα.
Και η καρδιά φαίνεται να επηρεάζεται από τις συχνές τηλεοπτικές επαναλήψεις
ταινιών με πρωταγωνίστρια τη Βουγιουκλάκη. Όταν οι νέοι απαντούν αυθόρμητα,
χωρίς φόβο, πάθος ή… τύψεις, την πρώτη θέση στις προτιμήσεις τους φαίνεται
να καταλαμβάνουν η Αλίκη Βουγιουκλάκη και η Τζένη Καρέζη (με ποσοστό 6,8%,
σύμφωνα με την έρευνα της PRC). Η αξέχαστη Αλίκη, όμως, δείχνει να χάνει την
αίγλη της ανάμεσα στους νέους, όταν συνυπάρχει με πρόσωπα όπως η Μελίνα
Μερκούρη ή ο Τσε Γκεβάρα.

Οι νέοι που απάντησαν στα ερωτηματολόγια της PRC, δεν ανέφεραν τη Μελίνα, όχι
μόνο γιατί δεν την έχουν στο μυαλό τους απλά και μόνο ως ηθοποιό, αλλά και
γιατί… κανείς δεν τους τη θύμισε. Στην πρώτη ερώτηση για τον ηθοποιό που
θαυμάζουν απάντησαν ανοιχτά, με ειλικρίνεια, φωτογραφίζοντας και
κατονομάζοντας την Αλίκη ως αγαπημένη τους ηθοποιό. Στη δεύτερη ερώτηση όμως,
όπου τους ζητήθηκε να επιλέξουν ανάμεσα από μια λίστα με πρόσωπα, είχαν στο
νου τους το «ποιο είναι το σωστό», το «τι θα πρέπει να πω», με αποτέλεσμα,
νικητές σ’ αυτή την περίπτωση να είναι προσωπικότητες ευρείας αποδοχής, από
την Μελίνα και τον Τσε, μέχρι τη Μητέρα Τερέζα, τον Νέλσον Μαντέλα ή τον
Βασίλη Παπακωνσταντίνου.

«Πραγματικό πρότυπο για τους νέους δείχνει να είναι η Αλίκη Βουγιουκλάκη»,
σημειώνει ο διευθυντής της εταιρείας V – PRC, κ. Γιάννης Μαυρής. «Ηθικά
“σωστό” πρότυπο όμως είναι η Μελίνα Μερκούρη, το όνομα της οποίας
συγκαταλέγεται στη λίστα, από την οποία ζητήσαμε από τους νέους να επιλέξει τα
πρόσωπα που θαυμάζει περισσότερο. Κι εκεί, επέλεξαν με κριτήριο όχι το τι
πραγματικά θαυμάζουν, αλλά το ποιο θα έπρεπε να είναι το πρότυπό τους».

ΜΙΑ διεισδυτική ματιά στους συμβολισμούς που κρύβονται πίσω από τους αριθμούς
και τα πρόσωπα επιχειρεί να ρίξει η ψυχολόγος κ. Μαριέττα Ρήγα – Πεπελάση. Το
εγχείρημά της, όμως, καταλήγει σε «σύγχυση», όμοια με εκείνη στην οποία
δείχνει να βρίσκεται η νεολαία σήμερα.

«Οι αντιφάσεις είναι πολλές», επισημαίνει η ίδια. «Από τη μια, τα πρόσωπα που
ξεχωρίζουν ως είδωλα της σημερινής νέας γενιάς είναι προσωπικότητες που
μεσουράνησαν πριν από πολλά χρόνια, όπως η Αλίκη Βουγιουκλάκη, η Μελίνα
Μερκούρη ή ο Τσε Γκεβάρα, γεγονός που δείχνει μια τάση της νεολαίας να γυρίσει
πίσω, σε συνθήκες περισσότερο ξεκάθαρες, απλές, δεδομένες. Ως σύγχρονα
πρότυπα, εμφανίζονται άνθρωποι πολλοί, διαφορετικοί μεταξύ τους αλλά και που
εκπέμπουν διαφορετικά μηνύματα προς τα έξω».

Συγκρίνοντας τον Πύρρο Δήμα με τον Νίκο Χατζηνικολάου, τον Βασίλη
Παπακωνσταντίνου και τον Νότη Σφακιανάκη ­ τα σύγχρονα, δηλαδή, πρότυπα της
νέας γενιάς ­ είναι σαν δυο αντίρροπες δυνάμεις να προσπαθούν να ισορροπήσουν.
«Από τη μια άκρη, ο Νίκος Χατζηνικολάου και ο Πύρρος Δήμας είναι δύο νέοι,
επιτυχημένοι επαγγελματίες και αυτό που βγάζουν προς τα έξω είναι συγκροτημένη
προσωπικότητα, σοβαρή συμπεριφορά και “μετρημένη” στάση. Στην άλλη άκρη, όμως,
ο Νότης Σφακιανάκης ή ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου είναι φιγούρες που μέσα από
τη μουσική και τα τραγούδια τους πρεσβεύουν μιαν ελευθερία στην έκφραση, μιαν
επαναστατικότητα, που δείχνουν να έχουν ανάγκη και να θέλουν να ακολουθήσουν
οι νέοι: είναι ωστόσο και αυτοί επιτυχημένοι καλλιτέχνες, οι οποίοι όμως
υιοθετούν μια εξωστρεφή συμπεριφορά, μιαν ελευθερία ακόμη και «αναρχική»,
μερικές φορές».