ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Μείωση φόρου χαμηλόμισθων

Από το 1994 που άρχισε να εφαρμόζεται η αυστηρή οικονομική πολιτική που
στόχευε στη σύγκλιση της χώρας με την ΟΝΕ πλήθαιναν μέσα στην κυβέρνηση οι
ανησυχίες για τις πολιτικές επιπτώσεις ή μάλλον τις εκλογικές και βασικά
διαμορφώνονταν δύο γραμμές μεταξύ υπουργών και στελεχών του κυβερνώντος
κόμματος.

Σύμφωνα με την πρώτη, έπρεπε να χαλαρώσει η πολιτική και να αναδειχθεί
περισσότερο το κοινωνικό πρόσωπο του ΠΑΣΟΚ, ώστε να μην αποκοπεί το κόμμα από
τα παραδοσιακά στρώματα που το στήριζαν (αγρότες, μικρομεσαίοι κ.λπ.).

Κατά τη δεύτερη, η οικονομική πολιτική όχι μόνο δεν έπρεπε να χαλαρώσει, αλλά
αντίθετα να συνεχισθεί με μεγαλύτερη επιμονή και συνέπεια. Και όσον αφορά το
κοινωνικό πρόσωπο, οι υποστηρικτές της δεύτερης αυτής γραμμής προέβλεπαν ότι η
απόδοση της οικονομικής πολιτικής θα δημιουργούσε τους πόρους εκείνους που θα
επέτρεπαν στην κυβέρνηση να χρηματοδοτήσει προγράμματα αρωγής προς τα στρώματα
του πληθυσμού που πλήττονταν από τη σύγκλιση.

Η ικανοποιητική κατάσταση που υπάρχει τώρα στα δημόσια οικονομικά, καθώς και
οι ευνοϊκές προοπτικές που ανοίγονται για την ανάπτυξη και ισχυροποίηση της
οικονομίας ύστερα από τις κινήσεις Λάτση αλλά και άλλων μεγάλων επενδυτών,
μάλλον δικαιώνουν τους θιασώτες της δεύτερης γραμμής. Ασφαλώς και δεν είναι
τυχαίο ότι ο εφετινός προϋπολογισμός είναι ίσως ο πρώτος προϋπολογισμός που
όχι μόνο θα εκτελεσθεί κανονικά αλλά και θα υπερβεί τους αρχικούς του στόχους,
τουλάχιστον στον τομέα των εσόδων. Η θετική αυτή εξέλιξη δεν είναι τυχαία.
Οφείλεται στην συνεπή εφαρμογή μιας φορολογικής πολιτικής που είχε δύο στόχους
βασικά. Πρώτον, την κατανομή των βαρών κυρίως προς τους «έχοντες και
κατέχοντες». Δεύτερον, την απηνή δίωξη της φοροδιαφυγής μέσα από τη
μηχανοργάνωση αλλά και τη δραστηριότητα του ΣΔΟΕ.

Αποτέλεσμα αυτής της αυστηρής δημοσιονομικής πολιτικής ήταν να αυξηθούν τα
δημόσια έσοδα στο πρώτο εξάμηνο εφέτος με ρυθμό 15,29% έναντι 11% που
προέβλεπε ο τρέχων προϋπολογισμός, πράγμα που σημαίνει ότι εάν συνεχισθεί και
το δεύτερο εξάμηνο ο ίδιος ρυθμός, τότε τα έσοδα θα υπερβούν τις προβλέψεις
κατά 200-300 δισ. δρχ.

Βέβαια, όλα αυτά τα αποθέματα δεν είναι σκόπιμο να διατεθούν σε μέτρα
κοινωνικής πολιτικής όταν υπάρχουν πολλές αβεβαιότητες ακόμη για τις δημόσιες
δαπάνες που πιθανόν να παρουσιάσουν υπερβάσεις. Πάντως, παρήγορη ήταν και η
προχθεσινή ανακοίνωση του υπουργείου Οικονομικών, σύμφωνα με την οποία
επιβραδύνθηκε σημαντικά ο ρυθμός αύξησης των πρωτογενών δαπανών του τακτικού
προϋπολογισμού κατά το πρώτο εξάμηνο του 1998. Συγκεκριμένα, η αύξηση
περιορίστηκε στο 12,8% από 23,7% που ήταν μέχρι τον Μάρτιο του 1998. Πάντως, ο
υφυπουργός Οικονομικών κ. Ν. Χριστοδουλάκης που είναι αρμόδιος βεβαιώνει ότι ο
ρυθμός αύξησης των δαπανών αυτών θα συνεχίσει να είναι καθοδικός φθάνοντας στο
6,2% σε ετήσια βάση.

Εν πάση περιπτώσει, εφέτος, για πρώτη φορά η κυβέρνηση έχει μια άνεση
χειρισμών στα θέματα της φορολογίας και το ερώτημα είναι πώς θα την
αξιοποιήσει. Το οικονομικό επιτελείο δεν είναι ομόφωνο στο θέμα των περαιτέρω
χειρισμών. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και
Οικονομικών κ. Γιάννος Παπαντωνίου θα προτιμούσε τα περισσεύματα να
απορροφηθούν σε μειώσεις των εμμέσων φόρων, όπως π.χ. του ειδικού φόρου
κατανάλωσης για τα αυτοκίνητα και του ειδικού φόρου κατανάλωσης για τα καύσιμα
ώστε να υπάρχει ταυτόχρονα και μείωση του δείκτη τιμών καταναλωτή. Έχει
μάλιστα ανατεθεί στον γενικό διευθυντή της Στατιστικής Υπηρεσίας κ. Ν.
Καραβίτη να μελετήσει την επίπτωση επί του πληθωρισμού από τις μειώσεις αυτές
των ειδικών φόρων.

Βέβαια, το πρόβλημα του πληθωρισμού (ο οποίος τον Ιούλιο θα είναι για τρεις
μήνες κατά σειρά σε επίπεδα πάνω από το 5%) είναι ασφαλώς το πιο κρίσιμο που
αντιμετωπίζει η ελληνική οικονομία και το τελευταίο εμπόδιο στον δρόμο της
προς την ΟΝΕ. Όμως, από την άλλη πλευρά, δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι στην
Ελλάδα υπάρχει ένα οξύ κοινωνικό πρόβλημα που δημιουργήθηκε από την
παρατεταμένη άσκηση της αυστηρής, οικονομικής πολιτικής. Άνεργοι, συνταξιούχοι
και χαμηλόμισθοι είναι οι ομάδες του πληθυσμού που έχουν σηκώσει το βάρος της
σταθεροποίησης και τώρα που η πολιτική αυτή άρχισε να αποδίδει θα ήταν άδικο
να ξεχασθούν από την κυβέρνηση «οι μη έχοντες και οι μη κατέχοντες».

Μπορεί η μείωση του ειδικού φόρου στα αυτοκίνητα να είναι μέτρο αρεστό γιατί,
εκτός των άλλων, δρα και ψηφοθηρικά. Αλλά φανταζόμαστε ότι η κυβέρνηση του
ΠΑΣΟΚ θα έχει μια οικονομική πολιτική διαφορετική από εκείνη του κ. Στέφανου
Μάνου και θα ιεραρχήσει τις ανάγκες διαφορετικά ξεκινώντας από αυξήσεις στο
αφορολόγητο και την τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας.

Άλλωστε από τα σενάρια που έχουν συνταχθεί στην Καραγεώργη Σερβίας προκύπτει
ότι μια φορολογική στήριξη των χαμηλών εισοδημάτων έχει κόστος πολύ
χαμηλότερο, ίσως και τρεις φορές, από τη μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης
στα αυτοκίνητα.