Φρένο στις γεννήσεις

Η Μία Χάλτον είναι η τέλεια εκπρόσωπος της γυναίκας του τέλους του εικοστού
αιώνα. Μορφωμένη και βαθυστόχαστη, ζει ήσυχα με τον άνδρα που αγαπά και
εργάζεται σαν δαιμονισμένη επτά ημέρες την εβδομάδα.

ΣΤΑ 33 της χρόνια είναι αφοσιωμένη στην καριέρα της και παρά το γεγονός ότι
ζει στη Σουηδία ­ που παρέχει τις μεγαλύτερες διευκολύνσεις στις γυναίκες οι
οποίες επιθυμούν να κάνουν οικογένεια, από τις περισσότερες άλλες χώρες ­ η
Μία Χάλτον πιστεύει ότι δεν υπάρχει χώρος στη ζωή της για παιδιά ­ τουλάχιστον
όχι σύντομα.

«Υπάρχουν στιγμές που σκέφτομαι ότι θα χάσω κάτι σημαντικό αν δεν αποκτήσω
παιδιά, αλλά σήμερα οι γυναίκες έχουν, επιτέλους, τόσες δυνατότητες να ζήσουν
τη ζωή που επιθυμούν. Να ταξιδέψουν, να εργαστούν, να συσσωρεύσουν εμπειρίες.
Πραγματικά, δεν βλέπω που ταιριάζουν τα παιδιά μέσα σε αυτό το πλαίσιο,
δυσκολεύομαι», λέει.

ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΣΤΗ ΔΟΥΛΕΙΑ

Η Μία Χάλτον είναι το σύμβολο μιας από τις πιο ριζοσπαστικές κοινωνικές
επαναστάσεις του αιώνα. Εκμεταλλευόμενες την ευμάρεια και την ελευθερία,
εκατομμύρια γυναίκες στις αναπτυγμένες χώρες αποκτούν λιγότερα παιδιά απ’ ό,τι
στο παρελθόν. Επεκτείνουν την περίοδο των σπουδών τους, ρίχνουν το βάρος στη
δουλειά και παντρεύονται σε μεγαλύτερη ηλικία. Το αποτέλεσμα είναι να έχει
μειωθεί σημαντικά το ποσοστό γεννήσεων στις περισσότερες χώρες.

Ποτέ στο παρελθόν ­ εκτός από περιόδους λοιμών, πολέμων και βαθιάς οικονομικής
ύφεσης ­ δεν είχε μειωθεί τόσο πολύ και για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα το
ποσοστό των γεννήσεων. Αυτό που κάποτε είχε θεωρηθεί σε παγκόσμια κλίμακα ως
ένας επιθυμητός στόχος, κατάντησε σήμερα πηγή ανησυχίας για τον βιομηχανικό
κόσμο. Με το προσδόκιμο ζωής να αυξάνεται, τη στιγμή που μειώνεται ο αριθμός
των γεννήσεων, οι βιομηχανικές χώρες θα βρεθούν σύντομα αντιμέτωπες με
κοινωνίες γερόντων, τις οποίες δεν θα μπορούν να συντηρήσουν. Η αλλαγή αυτή ­
μεγάλος αριθμός ηλικιωμένων και μικρός αριθμός νέων εργαζόμενων ­ θα επηρεάσει
κάθε κοινωνικό πρόγραμμα που απαιτεί δημόσιες δαπάνες: από το σύστημα υγείας
και εκπαίδευσης μέχρι το συνταξιοδοτικό και τις στρατιωτικές δαπάνες.

ΙΤΑΛΙΑ, ΓΕΡΜΑΝΙΑ, ΕΛΛΑΔΑ

Σήμερα στην Ευρώπη δεν υπάρχει ούτε μία χώρα, όπου οι άνθρωποι αποκτούν αρκετά
παιδιά για να αντικαθιστούν όσους πεθαίνουν. Πρόσφατα, η Ιταλία έγινε η πρώτη
χώρα, όπου υπάρχουν περισσότερα άτομα άνω των 60 χρόνων απ’ ό,τι νέοι κάτω των
20. Αυτή τη χρονιά η Γερμανία, η Ελλάδα και η Ισπανία θα διαβούν κατά πάσα
πιθανότητα με τη σειρά τους αυτό το κατώφλι.

«Σε πολλές περιπτώσεις η υπογεννητικότητα είναι ευλογία», λέει ο Ζαν-Κλοντ
Σεσνέ, διευθυντής του γαλλικού Εθνικού Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών.
«Βέβαια, θρίαμβος θα ήταν ο έλεγχος των γεννήσεων στην Κίνα, το Μπαγκλαντές,
την Αφρική. Εντούτοις, πρέπει να βλέπουμε πέρα από τους αριθμούς. Και στο θέμα
αυτό, πιστεύω ότι η Ευρώπη αποτελεί την πρωτοπορία μιας νέας τάσης. Γιατί δεν
μπορεί να είναι πετυχημένος ένας κόσμος χωρίς παιδιά».

Οι επιπτώσεις αυτής της αλλαγής είναι αισθητές και πέραν της Ευρώπης. Τον
περασμένο χρόνο, στην Ιαπωνία, το ποσοστό γονιμότητας ­ ο αριθμός παιδιών ανά
γυναίκα ­ έπεσε στο 1.39, το μικρότερο που σημειώθηκε ποτέ σ’ αυτή τη χώρα.

Και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου οι μεγάλες κοινότητες των μεταναστών
διατηρούν το ποσοστό γεννήσεων υψηλότερο από τις άλλες ευημερούσες χώρες, ο
αριθμός είναι ελαφρά μικρότερος από τον μέσο όρο του 2.1 παιδιά ανά γυναίκα ­
το μαγικό νούμερο που είναι απαραίτητο για να διατηρείται η ισορροπία του
πληθυσμού. Αλλά ακόμα και στον αναπτυσσόμενο κόσμο παρουσιάζεται μείωση στον
ρυθμό των γεννήσεων. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, από
το 1965 το ποσοστό γεννήσεων στον Τρίτο Κόσμο μειώθηκε κατά 50% ­ από έξι
παιδιά ανά γυναίκα σε 3.

ΠΡΙΝ ΑΠΟ 25 και πλέον χρόνια, μία έρευνα πρόβλεπε ότι η αύξηση του πληθυσμού
θα είχε καταστροφικές συνέπειες στον κόσμο κατά τα μέσα της δεκαετίας του
1990. Οι συντάκτες της έκθεσης έπεσαν έξω γιατί δεν μπορούσαν τότε να
φανταστούν ότι οι γυναίκες σε χώρες όπως η Ιταλία, θα έφερναν στον κόσμο
λιγότερα από 1.2 παιδιά κατά μέσον όρο ή ότι το τείχος του Βερολίνου θα
κατέρρεε, δημιουργώντας οικονομική αβεβαιότητα, που θα πάγωνε το ποσοστό
γεννήσεων από τον Μέλανα Δρυμό μέχρι το Βλαδιβοσκόκ.

Και είναι φυσικό να μην αποφασίζει κανείς να αποκτήσει παιδιά, όταν το μέλλον
φαίνεται αμφίβολο, η νέα τάση επομένως είναι κατανοητή.

«Επί 200 χρόνια ζούσαμε με την ιδέα της προόδου, με τη βεβαιότητα ότι το
μέλλον θα ήταν καλύτερο από το παρελθόν. Αυτό αποτελούσε πανανθρώπινη
πεποίθηση. Αλλά φοβάμαι ότι οι ημέρες αυτές πέρασαν για πάντα. Δεν έχω
στοιχεία που να στηρίζουν αυτή τη θεωρία μου. Αλλά σήμερα οι νέοι έχουν την
αίσθηση ότι το να ζουν για το σήμερα είναι το καλύτερο που μπορούν να
ελπίζουν», λέει ο Σουηδός στατιστικολόγος Μακ Μάρεϊ. Τα λεγόμενά του
επιβεβαιώνει ο συμπατριώτης του Ιάν Ντέλαρορ, που μόλις παντρεύτηκε, αλλά δεν
σκέφτεται να αποκτήσει σύντομα παιδιά. «Δεν είναι πλέον εύκολο να κάνεις
παιδιά. Το οικονομικό παίζει μεγάλο ρόλο και οι θυσίες που πρέπει να κάνει
κανείς για να αποκτήσει παιδιά δεν είναι αποδεκτές», καταλήγει.