Ύποπτα πρόσθετα σε τρόφιμα

Πενήντα οκτώ «ύποπτα» πρόσθετα περιλαμβάνουν τα τρόφιμα ευρείας
κατανάλωσης. Ακόμα και οι αρμόδιοι παραδέχονται ότι τα «Ε» που υπάρχουν στις
συσκευασίες δεν διασφαλίζουν 100% την υγεία των πολιτών, όμως θεωρούνται
αναγκαία για άλλους λόγους, όπως είναι η διατήρηση των τροφίμων.

ΣΗΜΕΡΑ υπάρχουν περίπου 350 πρόσθετα που χρησιμοποιούνται σε τρόφιμα και ποτά.
Έρευνες, όμως, που έκαναν καταναλωτικές οργανώσεις σε όλη την Ευρώπη, μεταξύ
των οποίων και η Ένωση Καταναλωτών «Η Ποιότητα της Ζωής» (ΕΚ ΠΟΙΖΩ), έδειξαν
ότι 58 ουσίες ενδέχεται να προκαλούν αλλεργίες, να είναι επικίνδυνες για τα
παιδιά, τους ηπατοπαθείς και τους νεφροπαθείς και να είναι καρκινογόνες.

«Υπάρχουν πολλά ερωτηματικά γύρω από τα πρόσθετα, τα οποία δεν έχουν ποτέ
απαντηθεί», λέει ο χημικός του τμήματος τροφίμων της ΕΚΠΟΙΖΩ, Κώστας
Πρωτοπαπαδάκης. «Τηρείται, για παράδειγμα, το επιτρεπόμενο όριο; Επίσης, δεν
γνωρίζουμε πώς λειτουργούν όλα αυτά τα πρόσθετα, όταν δεν είναι μόνα τους σε
ένα προϊόν».

Το καθεστώς των «Ε» καθορίζεται από κοινοτικές οδηγίες. Όπως, όμως, λέει ο
καθηγητής Χημείας Τροφίμων στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Δημήτρης
Μπόσκου, που είναι ο μόνος Έλληνας που συμμετέχει στην επιστημονική επιτροπή
της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η τελική απόφαση για την έγκριση ή όχι κάποιων
προσθέτων στα τρόφιμα είναι πολιτική. «Δεν μπορούμε πλέον να ζήσουμε χωρίς
πρόσθετα, εκτός κι αν αποφασίσουμε να παραιτηθούμε από τις ανέσεις της
σύγχρονης ζωής», λέει. «Δεν πιστεύω ότι προκαλούν προβλήματα στην υγεία, όμως
η κατάχρηση δεν κάνει καλό».

Τα πρόσθετα διακρίνονται σε χρωστικά, συντηρητικά, αντιοξειδωτικά,
γαλακτοματοποιητές, σταθεροποιητές, πυκνωτικά, πηκτικά, μέσα οξίνισης,
ενισχυντικά γεύσης και αρώματος, γλυκαντικές ύλες, βελτιωτικά αλεύρων και
τροποποιημένα άμυλα. Όλα αυτά μπορεί να μη σημαίνουν και πολλά, όμως το
γεγονός ότι όλα έχουν έναν κωδικό που αποτελείται από το γράμμα Ε και έναν
τριψήφιο αριθμό μπορεί να βοηθήσει τον καταναλωτή να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.

«Τα πρόσθετα στα τρόφιμα μπορούν να γίνουν αποδεκτά μόνο εφόσον αποδειχθεί η
ύπαρξη επαρκούς τεχνολογικής ανάγκης, δεν παρουσιάζουν κανένα κίνδυνο για την
υγεία του καταναλωτή και δεν τον εξαπατούν», λέει ο κ. Παναγιώτης Μαλλιωτάκης,
χημικός στο Γενικό Χημείο του Κράτους. Όπως λέει ο ίδιος, ένα πρόσθετο μπορεί
να χρησιμοποιείται μόνο αν αποδεικνύεται ότι η προτεινόμενη χρήση του
συνεπάγεται πλεονεκτήματα για τον καταναλωτή, «πρέπει δηλαδή να θεμελιώνεται
αυτό που συνήθως αποκαλείται “ανάγκη”».

Στην πράξη πάντοτε υπήρχαν υπόνοιες για τα πρόσθετα, χωρίς, όμως, ποτέ να έχει
αποδειχθεί κάτι συγκεκριμένο (είτε προς τη μία είτε προς την άλλη κατεύθυνση).
Πάντως, πριν από καιρό, μία έρευνα του νοσοκομειακού κέντρου του Σατμόν στην
Γαλλία είχε δημιουργήσει αίσθηση. Στη μελέτη αναφέρονταν αναλυτικά ποια
πρόσθετα είχαν βρεθεί καρκινογόνα και ποια μπορούν να προκαλέσουν πεπτικές,
εντερικές και δερματικές διαταραχές, καθώς και δυσλειτουργίες στην πίεση και
στην χοληστερίνη. Στο βιβλίο της «Προκαλώντας σε γεύμα τη Χημεία», η χημικός
κ. Μαρία Γιαλλούση αναφέρει ότι «θεωρητικά δεν υπάρχει ουσία που να μπορεί να
χαρακτηριστεί απολύτως ασφαλής, αφού πάντοτε παραμονεύουν οι υπόνοιες για την
πιθανή συμμετοχή της σε κινδύνους που σχετίζονται με τις μακροχρόνιες
επιπτώσεις στην υγεία». Και συμπληρώνει ότι ο κίνδυνος που εγκυμονεί η
κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν χημικά πρόσθετα εξαρτάται από την ηλικία,
την ευαισθησία των οργανισμών και την ποσότητα των «Ε» που καταναλώνει κάποιος.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ τα «Ε»; Πρόκειται για σύμβολα που αντιπροσωπεύουν εγκεκριμένες ουσίες
(πρόσθετα), που μπορούν να χρησιμοποιούνται στην παρασκευή τροφίμων υπό
συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

«Η χρησιμοποίηση και το ποσοστό προσθήκης των προσθέτων στα τρόφιμα
προσδιορίζεται αυστηρά από την κείμενη νομοθεσία. Απαγορεύεται ρητά η
χρησιμοποίηση προσθέτων με σκοπό τη συγκάλυψη μειονεκτημάτων ή ακαταλληλότητας
κάποιου τροφίμου», λέει ο διδάκτωρ Χημείας Τροφίμων Βασίλης Τσουκαλάς.

Όπως λέει, η χρησιμοποίηση προσθέτων υλών στα τρόφιμα δηλώνεται υποχρεωτικά
στις ενδείξεις επί της συσκευασίας των τροφίμων με αναφορά στο «Ε» ή με την
ονομασία της ουσίας που χρησιμοποιείται και της κατηγορίας στην οποία ανήκει.

«Ο καταναλωτής θα πρέπει να είναι ευαισθητοποιημένος και να μελετά τις
ενδείξεις της συσκευασίας, συμπληρώνοντας τη διασφάλιση που του παρέχεται από
την Πολιτεία. Έτσι, θα αποφύγει ν’ αγοράζει και να καταναλώνει τρόφιμα που
εμπεριέχουν πρόσθετα, τα οποία θα μπορούσαν να βλάψουν την υγεία του», λέει ο
κ. Τσουκαλάς, που επισημαίνει ότι ιδιαίτερα προσεκτικός θα πρέπει να είναι ο
καταναλωτής που ανήκει σε κάποια ευαίσθητη ομάδα (όπως οι αλλεργικοί σε
κάποιες ουσίες) και οι γονείς, όταν αγοράζουν τρόφιμα για τα παιδιά τους.

Ο καθηγητής Χημείας Τροφίμων στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Δημήτρης Γαλανός, λέει
ότι η νομοθεσία για τα πρόσθετα στα τρόφιμα είναι ικανοποιητική και ότι η
πρόοδος της τεχνολογίας, ασφαλώς, δημιουργεί νέα «Ε». «Το θέμα είναι αν
μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Όλα αυτά, όμως, είναι υπό διαρκή έρευνα».