Οι κόποι στάχτη και οι μόχθοι ερείπια…

Τα αυτοκίνητα στην Εθνική κινούνται γρηγορότερα από συνήθως. Δεξιά και
αριστερά, όσο φθάνει το μάτι, αποκαλύπτεται η μακάβρια σύνθεση…
Ανηφορίζοντας τη δημοσιά που οδηγεί στον Αυλώνα, δέντρα απογυμνωμένα από τα
φυλλώματά τους ­ ξύλινοι σταυροί φυτεμένοι στο χώμα. Χωράφια που αχνίζουν
ακόμα. Αποκαΐδια. Στέγες μισοπεσμένες. Αυλές σπιτιών – χερσότοποι. Και η
γνώριμη μυρωδιά του καμένου… Η επόμενη μέρα είναι η μέρα της θλίψης. Των
απολογισμών και των καταμετρήσεων. Είναι μια μέρα πένθους.

Οι κορμοί σιγοκαίνε, η γη είναι μαύρη, ο πόνος της Μαρίας Κοντάρα απερίγραπτος: «Τέσσερις ώρες πάλευα ολομόναχη τις φλόγες, με ένα φτυάρι, δίχως σταγόνα νερό. Κι ύστερα σωριάστηκα και είπα: Τώρα πεθαίνω…»

ΣΤΗ «ΔΙΑΜΕΤΡΟ» που εκτείνεται το χωριό, βαριά η σιωπή. Στην πλάτη του Αυλώνα
το βουνό, όπου σποραδικά υψώνονται τούφες καπνού. Σιγοκαίγεται ό,τι απέμεινε.
Για να συμπληρωθεί καρέ – καρέ η εικόνα της καταστροφής. Και το αεροσκάφος
συνεχίζει να ραντίζει από ψηλά με νερό…

Υπήρχαν χθες πυροσβεστικά αεροσκάφη. Υπήρχαν και δασοπυροσβέστες σε
ετοιμότητα. Τρία μεγάλα πυροσβεστικά οχήματα έξω από το στρατώνα. Στρατιώτες
σε περιπολία… Όλα ήταν «υπό έλεγχο». Υπήρχαν χθες ­ όχι την ημέρα της πυρκαγιάς.

Αποκαμωμένος και άυπνος ο δήμαρχος του Αυλώνα, Δημήτρης Κυριακού. Η περιοχή,
λέει, εκτείνεται σε 100.000 στρέμματα. Τα 60.000 κάηκαν! Και ήταν δασικές και
καλλιεργημένες εκτάσεις: «Σήμερα συνειδητοποιούμε το μέγεθος της καταστροφής.
Και είναι ανυπολόγιστη…».

Ελαιόδεντρα, φιστικιές και ροδακινιές, οπωροκηπευτικά και σιτηρά, όλα έγιναν
στάχτη. Περισσότερα από δέκα μαντριά, τρία σπίτια, πεντακόσια αιγοπρόβατα και
βοοειδή, αναρίθμητες χιλιάδες πτηνά στάχτη κι αυτά.

Τρία μέτωπα φωτιάς κι ήταν μόνοι τους ­ με ένα πυροσβεστικό όχημα, ως αργά το
απόγευμα! Τα δύο μέτωπα «έφθασαν» στον Αυλώνα από τη βοιωτική γη. Το τρίτο,
από την κορυφογραμμή με τον Ωρωπό. Η πρώτη φωτιά έγινε αντιληπτή στις 2 το
μεσημέρι του Σαββάτου: «Μας ειδοποίησαν από την Πυροσβεστική Υπηρεσία των
Οινοφύτων ότι 10 χιλιόμετρα δυτικά, στην τοποθεσία “Πηγάδι του παπά”, υπήρχε
φωτιά. Σ’ αυτή την περιοχή συζητείται να γίνει η χωματερή των Αθηνών. Η φωτιά
ξεκίνησε από τον κάμπο, από τη μέση τού πουθενά, και αυτό δημιουργεί
ιδιαίτερες επιφυλάξεις για “περίεργες” σκοπιμότητες. Σε ελάχιστο χρόνο
βρεθήκαμε αντιμέτωποι με ένα μέτωπο φωτιάς 100 χιλιομέτρων…».

Παρά τις διαρκείς εκκλήσεις τους για βοήθεια, βοήθεια δεν ερχόταν από πουθενά.
Οι φλόγες κατέτρωγαν ό,τι έβρισκαν στο δρόμο τους. Η κινητοποίηση των κατοίκων
και η χρήση ενός πυροσβεστικού οχήματος δεν βοήθησαν παρά ελάχιστα… Αργά το
απόγευμα κατέφθασαν πυροσβεστικές δυνάμεις. Και πυροσβεστικά αεροπλάνα, την…
Κυριακή. Αλλά ήταν πλέον αργά: «Όλα τα πυροσβεστικά αεροσκάφη βρίσκονταν στην
άλλη φωτιά, στην Κόρινθο. Μίλησα με το κέντρο Επιχειρήσεων, δεν μπορούσαν
είπαν να βοηθήσουν. Αλλά ακόμα και οι επίγειες δυνάμεις που ήρθαν να
βοηθήσουν, λειτουργούσαν ασυντόνιστα. Άλλος από δω, άλλος από εκεί. Είχαμε
ηρωικές ανθρώπινες προσπάθειες αλλά δεν είχαμε συντονισμό. Αν υπήρχε ένα
κεντρικό συντονιστικό όργανο, θα είχαμε περισώσει πολλά…».

Καμιά καταμέτρηση και κανένας επίσημος απολογισμός δεν μπορεί να αποδώσει τον
πόνο των ανθρώπων. Καμιά κλίμακα και κανένας δείκτης μέτρησης… Κόποι και
μόχθοι μιας ολόκληρης ζωής έγιναν σωρός από στάχτη και ερείπια, μέσα σε
δευτερόλεπτα. Το βουνό αναδύει την οσμή της καταστροφής από ψηλά, η ζέστη
γίνεται ανυπόφορη μέσα στο μεσημέρι, πόρτες και παραθύρια είναι σφαλιστά, τα
καφενεία δίχως ανθρώπους και η ελπίδα μακρινή υπόθεση… Τέσσερις αστυνομικοί
από το Τμήμα της Φιλαδέλφειας, οι μοναδικοί θαμώνες του καφενέ, έξω από το
αστυνομικό τμήμα της περιοχής. Είναι σε εντεταλμένη υπηρεσία ­ προς επιτήρηση
της κατάστασης. Μουδιασμένοι κι αυτοί από το θέαμα που απλώνεται μπροστά στα
μάτια τους. Περιπολούν με οχήματα καμία εικοσαριά στρατιώτες και
δασοπυροσβέστες, το αεροσκάφος συνεχίζει να ραντίζει το βουνό από ψηλά. Όλα
δείχνουν μάταια, κατόπιν εορτής… Η γη θα αργήσει να ξαναβλαστήσει. Και οι
άνθρωποι θα ‘χουν για καιρό εφιάλτες…

Στάχτη έγινε η οροφή, τα χωρίσματα, οι πόρτες, το σπίτι θέλει κατεδάφιση. Κι αυτή να περιφέρεται αλλόφρων από το σπίτι στον κήπο, από τον κήπο στο κτήμα. Η Βασιλική Τσούνη τα είδε όλα, στα 68 της χρόνια…

«ΚΟΜΜΑΤΙ» του Αυλώνα, ο οικισμός Μπουγάς, στην αντίπερα όχθη της εθνικής οδού.
Όλοι στο χωριό μιλούσαν για την καταστροφή που χτύπησε την «άλλη πλευρά». Για
τους ανθρώπους που τους έζωσαν οι φλόγες και κινδύνεψαν να καούν ζωντανοί. Για
τα κοπάδια που απανθρακώθηκαν έτσι όπως ήταν μαντρωμένα. Για τις περιουσίες
που έγιναν αποκαΐδια…

Σκηνές Αποκάλυψης κάνουν πικρότερο το οδοιπορικό στην άλλη πλευρά. Στενός ο
δρόμος και δεξιά κι αριστερά απλώνεται η φρίκη. Γεμάτη αχνιστά πηγάδια η γη,
αγκομαχά από το βάρος της καταστροφής. Ένα νεκροταφείο από δέντρα, σωροί από
μαντριά, καμένα ζώα, κι εκείνος ο άνθρωπος να περπατά ολομόναχος στο δρόμο με
καπέλο και σαγιονάρες, να χειρονομεί και να μιλάει…

Στα 66 του χρόνια ο Ζήσης Κουρούπης «και δεν ματάδα τέτοιο κακό. Εδώ ήταν
παράδεισος κι έγινε κόλαση…». Κηπουρός στην περιοχή, δεν έχασε ο ίδιος
τίποτα «πέρα από τον παράδεισο, το οξυγόνο, την ομορφιά». Θρηνεί όμως για όσα
έχασαν οι άλλοι. Μας «ξεναγεί» στο μαντρί του Κυριάκου Περιβόλη που ‘ναι πια
ένα άμορφο σκοτεινό τοπίο με τα ζώα σκασμένα από τη λάβα. Βγάζει τις
σαγιονάρες και σκουπίζει τα πόδια του στη ρημαγμένη γη. Αστράφτει από θυμό:
«Ποια αεροπλάνα, ποια Πυροσβεστική, κανείς δεν ήρθε μέχρι αργά το βράδυ…».

Οι κορμοί των δέντρων σιγοκαίνε ακόμα, η γη είναι μαύρη, ο πόνος απερίγραπτος.
Καμμιά πεντακοσαριά μέτρα παραπάνω, δεξιά του δρόμου, το φτωχόσπιτο της Μαρίας
και του Στέλιου Κοντάρα. Το σπίτι σώθηκε κι αυτό είναι θαύμα. Όλα τα άλλα
«έγιναν ρημαδιό. Το μαντρί μας κάηκε, οι κότες, τα περιστέρια, δύο φορτηγά
άχυρο και δύο φορτηγά τριφύλλι…».

Όταν ξεπρόβαλε η φωτιά, ο μπαρμπα-Στέλιος πρόλαβε να μετακινήσει τα 170
πρόβατά του στο ρουμάνι. Η κυρά του ξέμεινε ολομόναχη πίσω, ζωσμένη από τις
φλόγες, να παλεύει τη φωτιά τέσσερις ολάκερες ώρες, με ένα φτυάρι, δίχως
σταγόνα νερό: «Κι ύστερα σωριάστηκα, είπα μέσα μου τώρα πεθαίνω, όλα έκαιγαν,
μια σταγόνα νερό παρακάλαγα…».

Δεν πέθανε, ευτυχώς. Αλλά κάτι μέσα της είναι πια νεκρό. Πάλευαν γι’ αυτό το
κομμάτι γης από το ’69. Θα ξαναπαλέψουν τώρα, αλλά «δεν έχουμε τις ίδιες
αντοχές. Ποια πληρωμή μπορεί να σε ξεπληρώσει; Ποιος μπορεί να κάνει τη γη να
ξαναβλαστήσει; Από το δρόμο ήρθε η φωτιά και μέσα σε λίγα λεπτά έζωσε τα
πάντα. Οι φλόγες έγλειψαν το σπίτι, αλλά φύσηξε αλλιώς ο αέρας και
ξεστράτισαν…». Μάνα τριών παιδιών, γιαγιά τεσσάρων εγγονιών, γυναίκα που μια
ζωή μοχθεί, είδε «τον ουρανό να εξαφανίζεται και τη γη να ξερνάει φλόγες».

Ένα χιλιόμετρο παραπάνω, στα αριστερά, η Βασιλική Τσούνη τα είδε όλα, στα 68
της χρόνια. Κυρά και βασίλισσα ήταν μέχρι προχθές. Είκοσι πέντε χρόνια πάλευε
με τον άνδρα της και μέσα σε 20 στρέμμα γης, έστησαν το δικό τους βασίλειο.
Ήταν αληθινός παράδεισος το κτήμα Τσούνη. Κι έχει πια τη σφραγίδα της κόλασης.

Το δίπατο σπίτι, κάηκε ολοσχερώς. Το διώροφο κτίσμα που ζούσαν οι εργάτες,
αποκαΐδια. Είχε έναν κήπο που θα μπορούσε να ήταν Εθνικός και δεν υπάρχει
τίποτα ­ μονάχα κάτι γκαζοτενεκέδες με λουλούδια. Τριακόσιες κότες, διακόσια
κουνέλια, γαλιά, χήνες και πάπιες, όλα απανθρακώθηκαν. Δεν έμεινε τίποτα από
το πτηνοτροφείο, δεν έμεινε τίποτα από το κελάρι της, δεν έμεινε τίποτα από
μια ζωή είκοσι πέντε χρόνων. Φοράει τώρα δανεικά ρούχα η κυρία Βάσω και
δανεικά παπούτσια. Με ένα δανεικό πεντοχίλιαρο έβαλε βενζίνη στο φορτηγάκι της
που το έσωσε ένας φιλότιμος γείτονας. Μέσα στο πορτοφόλι της είχε 220.000
δραχμές. Και μέσα στον μπουφέ του σπιτιού άλλα 600 χιλιάρικα. Τα μάζευε για να
πληρωθεί η Εφορία του μοναχογιού της… Αλλά έγιναν στάχτη.

Στάχτη έγινε η οροφή, τα χωρίσματα, οι πόρτες, το σπίτι θέλει κατεδάφιση. Και
αυτή να περιφέρεται αλλόφρων από το σπίτι στον κήπο, από τον κήπο στο κτήμα με
τις ελιές που λαμπάδιασαν όλες και από εκεί στο χοιροστάσιο όπου για λίγο
ξεχνιέται, γιατί μονάχα εκεί υπάρχει ακόμα ζωή: «Μόνο τις γουρουνομάνες και τα
μωρά τους δεν πείραξε η φωτιά… Άντεξαν οι τοίχοι… Σώθηκαν…».

Είναι γεννημένη αρχόντισσα, το δείχνει με κάθε της κίνηση. Δεν κλαίγεται, ούτε
χτυπιέται. Η ζημιά αγγίζει και ξεπερνά τα 100 εκατομμύρια. Η φωτιά δεν βρήκε
κανένα εμπόδιο: «Ήμουν μέσα, έβλεπα τηλεόραση και είχα τα πόδια μου σε μια
λεκάνη με νερό να τα ξεκουράσω… Ξαφνικά κόπηκε το ρεύμα. Άκουσα και κάποιο
θόρυβο… Άνοιξα την πόρτα μου και τότε είδα δύο σπιθαμές παραπέρα, το δάσος
να φλέγεται…».

Πετάχτηκε, με ένα ρομπάκι μόνο πάνω της, ουρλιάζοντας στο δρόμο. Τα πάντα
φλέγονταν γύρω της. Έτρεχε σαν τρελή πάνω – κάτω. Μέχρι που δύο οικογενειακοί
φίλοι πέρασαν με ένα φορτηγάκι και την περιμάζεψαν: «Έβλεπα το σπίτι μου, τον
κόπο μου, τον παράδεισό μου, μέσα σε μια τεράστια φλόγα που υψωνόταν ως τον ουρανό…».

Όλα τέλειωσαν πολύ γρήγορα ­ το κακό ποτέ δεν αργεί. Και ο 72χρονος άνδρας της
να νοσηλεύεται με έμφραγμα στο νοσοκομείο… Πώς να του το πει; «Έπρεπε, όμως,
όλο ρωτούσε, θα το μάθαινε και έτσι αποφάσισα και του το είπα… Και άρχισε να
χτυπά το κεφάλι του στον τοίχο…».

Θέλει να μας τα δείξει όλα, τον μισοκαμένο καναπέ που ξεκουραζότανε την ώρα
της φωτιάς, τα λιωμένα γυαλιά της, την τηλεόραση και το πικάπ που έγιναν μάζες
από παλιοσίδερα… Τη ζωή της που εξανεμίστηκε μαζί με τις ντοματιές και τις
κολοκυθιές, τα «πλαστικά» πια τσαμπιά κληματαριάς, τα τρία της σκυλιά που
απανθρακώθηκαν, το βαρέλι με το κρασί του κύρη της, τις δικές της προμήθειες
για τον χειμώνα… Και να λέει και να ξαναλέει πως είχε κιούπια με λάδι και
δεν έχει πια σταγόνα για μαγείρεμα, λες και έχει σπίτι, λες και έχει κουζίνα,
λες και έχει ρεύμα! Νοιάζεται περισσότερο για τις λεπτομέρειες η
κυρα-Βασιλική. Γιατί μια ζωή φρόντιζε τις λεπτομέρειες. Και αν την άφηναν οι
γείτονές της, θα γύριζε πίσω, λέει, να σώσει ό,τι μπορούσε και αν δεν
μπορούσε, ας καιγόταν…