Φουντώνει ο «πόλεμος» για τα εμφιαλωμένα

Κλιμακώνεται ο καλοκαιρινός «πόλεμος» για τα εμφιαλωμένα νερά. Και αυτή τη
φορά όχι μεταξύ εμπόρων και υπουργείου, αλλά μεταξύ επιστημόνων και υπουργείου Υγείας.

Το υπουργείο Υγείας διαψεύδει κάθε στοιχείο που δημιουργεί αμφιβολίες για την
καθαρότητα των ελληνικών εμφιαλωμένων νερών και επιμένει: Δεν υπάρχει κανένα
πρόβλημα με τα εμφιαλωμένα ούτε προσφυγή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα δικαστήρια.

Εντούτοις, το ίδιο επιμένει στα στοιχεία της έρευνάς του ο κ. Στεφάνου από το
Πανεπιστήμιο της Κρήτης, ενώ και από τις Βρυξέλλες επιμένουν οι πληροφορίες
για διακριτική προς το παρόν έρευνα της Κομισιόν, η οποία ενδεχομένως θα
οδηγήσει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, κάτι που επίσης διαψεύδει το υπουργείο Υγείας.

Ο υπεύθυνος του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικών Χημικών Διεργασιών του
Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Ευριπίδης Στεφάνου, ο οποίος εντόπισε στην έρευνά του
και πάλι εμφιαλωμένα νερά με ύποπτες ουσίες, επιμένει ότι υπάρχουν ορισμένες
εταιρείες που είναι πάνω από τα όρια, «παρ’ ότι οι μετρήσεις μας έδειξαν ότι,
σε σχέση με το περασμένο φθινόπωρο, τα πράγματα έχουν βελτιωθεί».

Η ΑΠΟΨΗ ΣΤΕΦΑΝΟΥ

Ο κ. Στεφάνου με τον οποίο επικοινώνησαν τα «ΝΕΑ» τονίζει ότι η τελευταία
μελέτη του Εργαστηρίου του εξέτασε 30 δείγματα και έδειξε ότι εξακολουθούν να
υπάρχουν προβλήματα, ως προς τα βρωμικά ιόντα. «Πρόκειται για ενώσεις που
είναι επικίνδυνες. Εμάς μας ενδιαφέρει να προκύψουν ορισμένα πράγματα που να
είναι προς όφελος του καταναλωτή», λέει. Όσο για την έρευνα του Γενικού
Χημείου του Κράτους, που έδειξε ότι ουσιαστικά δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με
τα εμφιαλωμένα νερά, επισημαίνει ότι «κάποια λανθασμένη εκτίμηση πρέπει να έγινε»..

Ας σημειωθεί ότι στην περσινή έρευνα του κ. Στεφάνου είχε στηριχθεί η έρευνα
του υπουργείου Υγείας, που είχε οδηγήσει στον εντοπισμό και το κλείσιμο δύο εμφιαλωτηρίων.

ΤΙ ΛΕΕΙ ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ

Σε έκτακτη συνέντευξη Τύπου, ο υπουργός και ο υφυπουργός Υγείας, κ.κ. Κ.
Γείτονας και Μ. Σκουλάκης, πλαισιωμένοι από υπηρεσιακούς παράγοντες αλλά και
εκπροσώπους του Γενικού Χημείου του Κράτους, έδωσαν την «επίσημη» θέση στο
θέμα των εμφιαλωμένων νερών. Είπαν, λοιπόν, ότι:

* Πέρισυ, υπήρχε πράγματι κάποιο πρόβλημα, αλλά έγιναν οι έλεγχοι, έγιναν οι
συστάσεις και οι ιδιοκτήτες των εμφιαλωτηρίων συμμορφώθηκαν ­ εντούτοις τα
συμπεράσματα της Επιτροπής δεν έχουν ακόμη κατατεθεί για να δοθούν στη δημοσιότητα.

* Σ’ αυτό το εξάμηνο έγιναν 100 δειγματοληπτικοί έλεγχοι σε όλα τα
εμφιαλωτήρια της χώρας, 57 τον αριθμό, όπου εμφιαλώνονται 32 επιτραπέζια και
25 μεταλλικά νερά, από την Επιτροπή στην οποία συμμετέχουν όλες οι συναρμόδιες
υπηρεσίες. Μόνο σε ένα ανιχνεύθηκαν βρωμικά ιόντα πάνω από το κανονικό (ο
υπουργός δήλωσε ότι δεν γνωρίζει για ποια εταιρεία πρόκειται) και όλα τα άλλα
ήταν κάτω από τα 25 μικρογραμμάρια ανά λίτρο. Έγιναν οι απαραίτητες συστάσεις.

* Γίνεται έλεγχος και στα εισαγόμενα εμφιαλωμένα νερά.

* Η Ελλάδα έχει ανταποκριθεί ήδη, από τον περασμένο Απρίλη, στην οδηγία της
Ε.Ε. για τα όρια των βρωμικών ιόντων στα εμφιαλωμένα κάτω των 25 μ. γρ. ανά
λίτρο, χωρίς να έχει υποχρέωση, αφού υπάρχει προθεσμία 5ετίας.

ΕΠΙΦΥΛΑΚΤΙΚΟΙ

Όσο για τα στοιχεία της έρευνας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, η ηγεσία του
υπουργείου Υγείας απέφυγε να τα σχολιάσει, παρά τις επίμονες ερωτήσεις των
δημοσιογράφων. Είτε με τη δικαιολογία ότι «δεν είναι δουλειά του υπουργείου να
ψάχνει τους ερευνητές», αλλά των ερευνητών να στείλουν την έρευνά τους, είτε
γιατί «ψάχνουν τον ερευνητή και δεν τον βρίσκουν», ενώ ο υφυπουργός Υγείας
κατέκρινε «τα δημοσιεύματα χωρίς τεκμηρίωση και τις ανταποκρίσεις χωρίς διασταύρωση».

Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΡΙΧΟΠΟΥΛΟΣ

Πάντως και ο κ. Γείτονας και ο κ. Σκουλάκης τόνισαν ότι δεν υπάρχει καμιά
έρευνα που να δείχνει ότι η δράση των βρωμικών ιόντων είναι καρκινογόνος, θέση
την οποία αποδέχεται και ο καθηγητής Επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
και το Χάρβαρντ κ. Τριχόπουλος, με τον οποίο μίλησαν τα «ΝΕΑ». Συγκεκριμένα, ο
κ. Τριχόπουλος δήλωσε τα εξής:

«Δεν υπάρχει καμία κατηγορηματική ένδειξη για επικινδυνότητα των βρωμικών
ιόντων στους ανθρώπους. Μόνο μελέτες με πειραματόζωα, τα οποία είχαν εκτεθεί
σε μεγάλες συγκεντρώσεις αυτών των ιόντων, παρείχαν κάποιες ενδείξεις, οι
οποίες όμως δεν συνεπάγονται αυτομάτως ότι το ίδιο ισχύει και στους ανθρώπους.
Οι συγκεντρώσεις βρωμικών ιόντων στην Ελλάδα ­ όπως προκύπτει από την ανάλυση
των στοιχείων που μας έστειλε πέρυσι το υπουργείο Υγείας ­ είναι σε ασφαλή
πλαίσια, όπως αυτά έχουν προσδιοριστεί από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας».

ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΑΠΟΔΕΙΧΘΕΙ

Όπως, επίσης, είπε στα «ΝΕΑ» ο κ. Μιχάλης Σαμπατακάκης, διευθυντής στη
Διεύθυνση Υγιεινής Περιβάλλοντος του υπουργείου Υγείας και επικεφαλής της
Επιτροπής Ελέγχου Εμφιαλωτηρίων, «η καρκινογόνος δράση των βρωμικών ιόντων
στον άνθρωπο δεν έχει αποδειχθεί. Εάν όντως επρόκειτο για σοβαρό θέμα δημόσιας
υγείας, δεν θα έπρεπε η Ευρωπαϊκή Ένωση να λάβει άμεσα μέτρα αντί να περιμένει
πέντε χρόνια ύστερα από την υπογραφή της κοινοτικής νομοθεσίας για το πόσιμο
νερό ­ η οποία σημειωτέον ακόμα δεν έχει γίνει;».

ΣΕ ΟΛΑ τα εμφιαλωτήρια της χώρας έχει κάνει ελέγχους στα δύο χρόνια της
λειτουργίας της η αρμόδια Επιτροπή Ελέγχου Εμφιαλωτηρίων, η οποία αποτελείται
από εκπροσώπους του υπουργείου Υγείας, του Γενικού Χημείου του Κράτους, του
Ιδρύματος Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Μελετών και του υπουργείου Αναπτύξεως
(μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Εμπορίου).

Όπως είπε στα «ΝΕΑ» ο επικεφαλής της Επιτροπής και διευθυντής της Διεύθυνσης
Υγιεινής Περιβάλλοντος του υπουργείου Υγείας κ. Μιχ. Σαμπατακάκης, «μετά τους
ελέγχους προχωρήσαμε σε υποδείξεις βελτιώσεως της λειτουργίας των
εμφιαλωτηρίων, μέσω των Διευθύνσεων Υγείας των νομαρχιών. Ο δεύτερος γύρος
επιτόπιου ελέγχου των εμφιαλωτηρίων θα αρχίσει μετά το καλοκαίρι».

Το πρόβλημα με τα βρωμικά ιόντα αφορά μόνον τα επιτραπέζια νερά και όχι τα
μεταλλικά, κατά τον κ. Σαμπατακάκη. Από τα επιτραπέζια νερά εξάλλου μόνον τα
παραθαλάσσια περιέχουν βρωμιούχα ιόντα, από τα οποία προέρχονται τα βρωμικά.
Όσον αφορά τα μεταλλικά νερά, «αυτά δεν πρέπει να περιέχουν καθόλου βρωμικά
ιόντα, διότι απαγορεύεται ­ σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία ­ να
υποβάλλονται σε κατεργασίες που τροποποιούν τη σύστασή τους και οι οποίες
είναι απαραίτητες για τη μετατροπή των βρωμιούχων ιόντων σε βρωμικά».

Τι είναι όμως τα βρωμικά ιόντα και πώς δημιουργούνται; «Τα βρωμικά ιόντα είναι
χημικές ενώσεις του βρωμίου, οι οποίες δημιουργούνται όταν τα βρωμιούχα ιόντα
αντιδράσουν με οξειδωτικά μέσα», εξήγησε ο κ. Σαμπατακάκης. Η μόλυνση του
εμφιαλωμένου νερού με τέτοια ιόντα μπορεί να γίνει με τρεις τρόπους:

* Αν το προς εμφιάλωση νερό υποβληθεί σε ειδικές μεθόδους απολυμάνσεως, όπως η
οζόνωση (η προσθήκη όζοντος). Οζόνωση γίνεται μόνο σε ορισμένα επιτραπέζια νερά.

* Αν χρησιμοποιηθεί ως νερό πλύσεως των μπουκαλιών οζονισμένο νερό. Τα
υπολείμματα του οζονισμένου νερού μέσα στο μπουκάλι μπορεί να αναμειχθούν με
το προς εμφιάλωση νερό, οπότε τα βρωμιούχα ιόντα μετατρέπονται σε βρωμικά.

* Αν απολυμανθεί το δίκτυο εμφιαλώσεως (λ.χ. στην αρχή κάθε μέρας ή κάθε
παρτίδας εμφιαλώσεως) με οζονισμένο νερό ή διάφορα απολυμαντικά υλικά που
περιέχουν οξειδωτικά μέσα, χωρίς στη συνέχεια να ξεπλυθεί καλά. Έτσι, τυχόν
υπολείμματα των οξειδωτικών μέσων θα αλληλεπιδράσουν με τα βρωμιούχα ιόντα του
προς εμφιάλωση νερού και θα δημιουργηθούν βρωμικά ιόντα.

ΝΑ ΠΙΕΙ κανείς ή να μην πιει; Κάπως έτσι θα μπορούσε να διατυπωθεί το ερώτημα
για τα εμφιαλωμένα νερά, μετά τον θόρυβο που δημιουργήθηκε τις τελευταίες
ημέρες σχετικά με τον εντοπισμό και πάλι βρωμικών ιόντων στην ελληνική αγορά.

Παρά τις διαβεβαιώσεις των υπευθύνων ότι δεν υπάρχει πρόβλημα με τα
εμφιαλωμένα νερά και πως δεν έχει αποδειχθεί αν τα βρωμικά ιόντα προκαλούν
βλάβες στην ανθρώπινη υγεία, οι έρευνες που έρχονται στο φως της δημοσιότητας,
τους τελευταίους μήνες, προκαλούν ανησυχία και σύγχυση στους καταναλωτές για
το τι ακριβώς ισχύει στην ελληνική αγορά.

Η έρευνα που πραγματοποίησε το Εργαστήριο Περιβαλλοντικών Χημικών Διεργασιών
του Πανεπιστημίου Κρήτης, με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον Μάιο του
1997 έδειξε ότι υπάρχουν επικίνδυνες ουσίες σε πόσιμα νερά.

Το Γενικό Χημείο του Κράτους επιβεβαίωσε τότε αυτές τις διαπιστώσεις. Όπως
λέει ο προϊστάμενος του Εργαστηρίου της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος του Γενικού
Χημείου του Κράτους κ. Χρήστος Καλαντζόπουλος: «Περίπου το 30% των
εμφιαλωμένων νερών σε ορισμένες περιοχές, τότε, είχε βρεθεί ότι παρουσίαζαν
προβλήματα. Την περίοδο αυτή, βέβαια, δεν υπήρχαν όρια για τα βρωμικά ιόντα».

Τα στοιχεία που έφερε στο φως της δημοσιότητας την περασμένη Κυριακή η
εφημερίδα «Το Βήμα» δείχνουν ότι, παρά τον θόρυβο που είχε δημιουργηθεί τότε
και τη θέσπιση ορίων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το πρόβλημα εξακολουθεί να
υφίσταται. Έτσι, σύμφωνα με τη νέα έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης, παρά τη
βελτίωση που σε γενικές γραμμές παρατηρείται, υπάρχουν εμφιαλωμένα νερά τα
οποία δεν περιόρισαν σε αποδεκτά όρια την περιεκτικότητα βρωμικών ιόντων στα
προϊόντα τους.

Την ίδια στιγμή, η έρευνα του Γενικού Χημείου του Κράτους, όπως λέει ο κ.
Καλαντζόπουλος, έδειξε ότι μόλις ένα από τα εκατό δείγματα που εξετάστηκαν
είναι πάνω από τα όρια. «Εκτός από τα βρωμικά ιόντα εξετάζονται όλες οι άλλες
παράμετροι του εμφιαλωμένου νερού», λέει ο ίδιος. «Το μοναδικό πρόβλημα είναι
ορισμένες ετικέτες στα μπουκάλια που αναγράφουν την περιεκτικότητα του νερού».

Σε ανακοίνωση που εξέδωσε χθες ο Σύνδεσμος Εταιρειών Εμφιαλώσεως Ελληνικού
Φυσικού Μεταλλικού Νερού τονίζεται ότι τα μέλη του Συνδέσμου σεβάστηκαν τις
αποφάσεις του υπουργείου Υγείας και συμμορφώθηκαν άμεσα, «έστω και αν αυτές
μπορούν να χαρακτηριστούν παράτυπες, αφού δεν υπάρχει ακόμη σχετική απόφαση
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής». Επίσης, αναφέρεται ότι οι έλεγχοι και οι έρευνες
έδειξαν ότι δεν υπάρχει καμία παρέκκλιση από τα καθορισμένα όρια σε ό,τι αφορά
την περιεκτικότητα των βρωμικών ιόντων στα φυσικά μεταλλικά νερά.