[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΣΤΙΣ αρχές του 15ου αιώνα η Κίνα ήταν χωρίς αμφιβολία η μεγαλύτερη ναυτική
δύναμη στον κόσμο. Τα καράβια της ήταν, για την εποχή τους, θαύματα
ναυπηγικής. Τα πιο μεγάλα ξεπερνούσαν τα 120 μέτρα σε μήκος, όταν η «Σάντα
Μαρία» του Κολόμβου δεν ξεπερνούσε καλά καλά τα 30 μέτρα. Όσο για τον κινεζικό
στόλο που διέπλεε τον Ινδικό Ωκεανό εξερευνώντας τα παράλια της Αφρικής,
αποτελείτο από εκατοντάδες πλοία ­ σε μία αποστολή ξεπερνούσαν τα 300, με
28.000 ναύτες και ειδικά σκάφη, από «τάνκερ» για τη μεταφορά νερού ως μαούνες
για τα άλογα.

Μεγέθη δηλαδή που στην Ευρώπη εκείνη την εποχή δεν τολμούσαν ούτε να τα
ονειρευτούν. Η κινεζική παντοδυναμία κράτησε πολύ λίγο. Οι εξερευνήσεις
ενόχλησαν πολλούς ­ κυρίως τους μανδαρίνους που έβλεπαν ανταγωνιστικά τη
δύναμη και τον πλούτο των εμπόρων. Σιγά σιγά άρχισαν να παίρνουν μέτρα κατά
της ναυτιλίας. Στην αρχή απαγορεύτηκε η κατασκευή πλοίων με περισσότερα από
δύο κατάρτια, ώσπου στο τέλος ­ στα 1500 περίπου ­ απαγορεύτηκε επί ποινή
θανάτου όλο το θαλάσσιο εμπόριο. Κανείς δεν ξέρει πώς θα εξελισσόταν το
«ουράνιο βασίλειο» αν το εμπόριο είχε αφεθεί ελεύθερο.

Το σίγουρο είναι πως τότε ξεκίνησε το οικονομικό μαράζωμα της κινεζικής
αυτοκρατορίας, που κατέληξε έρμαιο των Ευρωπαίων ιμπεριαλιστών και εμπόρων.
Σήμερα, βέβαια, στην Ελλάδα, δεν χρειάζεται να αποφασίσουμε αν τα καράβια θα
έχουν δύο ή περισσότερα κατάρτια.

Τα διλήμματα ωστόσο που αντιμετωπίζουμε μπορεί στο μέλλον να έχουν ανάλογες
επιπτώσεις. Γιατί τι άλλο μπορεί να σημαίνει όλη αυτή η φιλολογία περί
παγκοσμιοποίησης και σύγκλισης από την ανάγκη ως χώρα να ανταγωνιστούμε επί
ίσοις όροις με τους εταίρους μας. Κι όπως και στην Κίνα του 1500, το
μεγαλύτερο πρόβλημα που φαίνεται να αντιμετωπίζουμε είναι η κουλτούρα των
(φοβισμένων) μανδαρίνων. Οι συνδικαλιστές της Ιονικής, όπως και οι
συνδικαλιστές των εκπαιδευτικών, δεν διεκδικούσαν καλύτερες αμοιβές ή
περισσότερες θέσεις εργασίας. Αρνούνταν απλώς να εκτεθούν στην αβεβαιότητα του
ανταγωνισμού ­ είτε της αγοράς είτε ενός διαγωνισμού. Και μπορεί σωστά κάποιοι
να υποστηρίζουν ότι για το ΠΑΣΟΚ οι «νίκες» επί των συνδικαλιστών είναι
πολιτικά πύρρειες νίκες, άλλο τόσο πύρρειες όμως ­ και μάλιστα για το σύνολο
των εργαζομένων ­ θα ήταν τυχόν νίκες των συνδικαλιστών. Όπως ακριβώς οι νίκες
των μανδαρίνων που δεν κατάλαβαν ποτέ ότι εξοβελίζοντας τους αντιπάλους τους
υπέγραφαν τη δική τους ληξιαρχική πράξη θανάτου.