ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΟΣ Λείπουν οι αρχές του Ανδρέα

«Ο εκσυγχρονισμός και η Κεντροαριστερά είναι παλαιά ανακάλυψη. Αγωνίστηκε
γι’ αυτά ο Ανδρέας Παπανδρέου στη δεκαετία του ’60, με λαϊκούς αγώνες και όχι
με διακηρύξεις…».

Ο Α’ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ της Βουλής Παναγιώτης Κρητικός μιλάει στα «ΝΕΑ» με αφορμή
την έκδοση του νέου του βιβλίου «Η ρήξη ­ ο Ανδρέας Παπανδρέου στη δεκαετία
του ’60», το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις
«Προσκήνιο – Άγγελος Σιδεράτος».

Ο κ. Κρητικός πιστεύει ότι στόχος της χώρας πρέπει να είναι η ΟΝΕ, αλλά «αυτό
δεν χρειάζεται να γίνει με τους τραπεζίτες επιβαίνοντες στον σβέρκο του λαού».
Άλλωστε, προσθέτει, «ούτε αυτοί θα τα καταφέρουν αν τα “υποζύγια” μείνουν στη
μέση του δρόμου από εξάντληση».

Στη συνέντευξη στα «ΝΕΑ» ο αντιπρόεδρος της Βουλής επισημαίνει ότι «λείπουν,
σήμερα, οι θέσεις και αρχές του Ανδρέα Παπανδρέου» και ότι «ορισμένοι
συνειδητά εξαφανίζουν αυτές τις θέσεις».

«Έχουν εγκαταλειφθεί οι αρχές του Ανδρέα Παπανδρέου», δηλώνει και προσθέτει με
έμφαση ότι επί των ημέρων του «δεν υπήρχαν γκρίζες ζώνες, Ίμια και
αμφισβητούμενες βραχονησίδες».

­ Τι σας ώθησε να εκδώσετε ένα βιβλίο για τον Ανδρέα Παπανδρέου;

«Είναι το δεύτερο βιβλίο για τον Ανδρέα Παπανδρέου. Και το τρίτο για τους
Παπανδρέου. Το πρώτο αφορούσε σε ανέκδοτα κείμενα του Γεωργίου Παπανδρέου. Το
δεύτερο ήταν μια ποιητική σύνθεση για τον Ανδρέα Παπανδρέου, το οποίο έγραψα
μετά το θάνατο, τον Αύγουστο του ’96, με τίτλο “Στον ίσκιο του μεγάλου
βράχου”. Και τώρα έρχεται το βιβλίο “Η Ρήξη”, από τις εκδόσεις “Προσκήνιο –
Άγγελος Σιδεράτος”, που αναφέρεται στη δράση του Ανδρέα Παπανδρέου κατά τη
δεκαετία του ’60.

ΣΚΛΗΡΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ

­ Γιατί επιλέξατε τη δεκαετία του ’60 για το βιβλίο σας;

«Η περίοδος εκείνη έχει κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Ήταν μια σκληρή
δεκαετία. Υπήρχε στενή εξάρτηση της χώρας από τον ξένο παράγοντα και από τον
έλεγχο του παλατιού στην πολιτική ζωή του τόπου. Κυριαρχούσαν οι συντηρητικές
δυνάμεις. Όλα αυτά συνέθεταν ένα καθεστώς πολιτικού αυταρχισμού, οικονομικού
συντηρητισμού και κοινωνικού αρνητισμού.

Μέσα σ’ αυτό το κλίμα κινήθηκε τότε ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο οποίος μετά και το
βασιλικό πραξικόπημα του ’65 είδε ότι υπεύθυνο για την εξάρτηση της χώρας ήταν
το ντόπιο και το ξένο κατεστημένο. Υπήρχε το παρακράτος. Υπήρχε έλλειμμα
δημοκρατίας. Γι’ αυτό και έβαλε τα θεμέλια ενός άλλου αγώνα για την εθνική
ανεξαρτησία, με συνθήματα “Η Ελλάδα στους Έλληνες” και “Ο στρατός στο έθνος”».

ΝΕΟΛΑΙΑ ΜΕ ΙΔΑΝΙΚΑ

­ Τι σας έμεινε από εκείνη την περίοδο που ήσασταν φοιτητής;

«Θυμάμαι μια νεολαία με ιδανικά και οράματα για παιδεία, δημοκρατία και
κοινωνική δικαιοσύνη. Αυτή η νεολαία εκφράσθηκε μέσα από την ΕΔΗΝ, τους
Δημοκρατικούς Συνδέσμους και τους Λαμπράκηδες, οι οποίοι στον αγώνα του Ανδρέα
Παπανδρέου έβλεπαν τη δυνατότητα για δικαίωση των προσδοκιών και ελπίδων τους.

Διεπίστωσε, τότε, ο Ανδρέας Παπανδρέου ότι οι συνθήκες της κοινωνίας άφηναν
ένα τεράστιο κενό για αγώνα με στόχο την αποκατάσταση κοινωνικών, ηθικών και
πολιτικών αξιών και τη δικαίωση ενός λαού της εθνικής αντίστασης, ο οποίος
ήταν στο περιθώριο από τους “νικητές” του Εμφυλίου. Όλες αυτές οι δυνάμεις
έβρισκαν την έκφρασή τους στον αγώνα του Ανδρέα Παπανδρέου».

ΛΕΙΠΕΙ

­ Πέρασαν από τότε περισσότερα από 30 χρόνια. Πόσο και
γιατί σας λείπει ο Ανδρέας Παπανδρέου από την πολιτική ζωή;

«Λείπει πάρα πολύ. Γιατί λείπουν οι θέσεις του, οι αρχές του και οι υποθήκες
του. Αν είχαμε αξιοποιήσει αυτή την πολιτική κληρονομιά, δεν θα μας έλειπε ως
πρόσωπο ο Ανδρέας Παπανδρέου, δεν θα μας κόστιζε τόσο πολύ η φυσική αποχώρηση
του ηγέτη.

Η υπηρέτηση των αρχών του Ανδρέα Παπανδρέου είναι το ουσιαστικότερο και
διαρκές μνημόσυνο, το οποίο θα έπρεπε να γίνεται από όλους μας.

Έχω την αίσθηση ότι ορισμένοι συνειδητά αποφεύγουν να αναφέρονται στις θέσεις
και στις αρχές του Ανδρέα Παπανδρέου. Και αυτό με θλίβει βαθύτατα.

Εάν άλλες παρατάξεις είχαν αυτό τον ηγέτη θα αποτελούσε το οικόσημο και τον
θυρεό του κόμματος».

ΑΛΛΗ ΕΠΟΧΗ

Είστε ευχαριστημένος, κύριε Πρόεδρε, με τις εξελίξεις στην
πολιτική ζωή του τόπου;

«Είναι γεγονός ότι έχουμε μπει σε μια άλλη εποχή. Στην οποία διαμορφώνονται
νέες συνθήκες. Ωστόσο, και οι νέες εποχές και οι νέες συνθήκες επηρεάζονται
από εκείνους που έχουν τις τύχες των λαών στα χέρια τους. Και δεν ξέρω αν
καταβάλλονται οι αναγκαίες προσπάθειες ώστε να είναι οι εποχές βιώσιμες για
τους λαούς.

Αν οι αρχές που προανέφερα ­ του Ανδρέα Παπανδρέου ­ και οι οποίες έχουν
εγκαταλειφθεί, προσαρμόζονταν στο μέτρο του δυνατού στις νέες συνθήκες,
πιστεύω ότι η πορεία του τόπου θα ήταν καλύτερη».

­ Το πρόβλημα το προσδιορίζετε στην εξωτερική πολιτική της χώρας ή στην οικονομία;

«Και στην εξωτερική πολιτική (ελληνοτουρκικές σχέσεις, Κυπριακό) και στην
οικονομική πολιτική της χώρας.

Η αποφασιστικότητα και η κατηγορηματικότητα του Ανδρέα Παπανδρέου στα εθνικά
θέματα έναντι της Τουρκίας και των προστατών τους είχε ανακόψει τη βουλιμία
τους. Λειτουργούσε ως αποτρεπτική δύναμη αυτή η αποφασιστικότητα. Μέχρι τότε
δεν υπήρχαν ούτε γκρίζες ζώνες ούτε αμφισβητήσεις βραχονησίδων ούτε Ίμια.

Έπειτα, για την Κύπρο, ήταν η μεγάλη προσφορά από τον Ανδρέα Παπανδρέου με το
δόγμα για τον ενιαίο αμυντικό χώρο και την εθνική συμπαράταξη για την
προάσπιση του κυπριακού Ελληνισμού.

Δεν είναι τυχαίο που η ηγεσία της Κύπρου μετονόμασε τη βάση της Πάφου σε βάση
Ανδρέα Παπανδρέου. Και είμαι βέβαιος ότι αυτό εκφράζει, κατά καθολικό τρόπο,
τα αισθήματα του κυπριακού λαού».

Η ΟΝΕ

­ Αν στα εξωτερικά θέματα υπάρχουν προβλήματα, στην οικονομία
πιστεύετε ότι η προοπτική της ΟΝΕ θα δώσει κάποιες λύσεις;

Βεβαίως κατανοούμε όλοι ­ και δεν είναι κανείς ρομαντικός, ούτε αναχωρητής ­
την ανάγκη της σύγκλισης με τις ευρωπαϊκές οικονομίες και την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

Κανείς δεν διαφωνεί με τον στόχο. Διαφορετικές εκτιμήσεις υπάρχουν ως προς την
διαδικασία και τον τρόπο. Γιατί πιστεύω ότι δεν είναι μονόδρομος. Υπάρχουν και
παρακαμπτήριες. Και εννοώ ότι οι θυσίες δεν μπορεί να είναι μονόπλευρες και
δυσβάσταχτες. Πρέπει να είναι αμφίπλευρες.

Δεν μπορεί να ανθεί π.χ. ο τομέας των τραπεζών, του Χρηματιστηρίου και των
καζίνων και να χειμάζονται οι άλλοι τομείς της οικονομίας, όπως οι
μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ο αγροτικός τομέας.

Εάν πρόκειται να φτάσουμε σ’ αυτό τον στόχο της ΟΝΕ με τους τραπεζίτες
επιβαίνοντες στο σβέρκο του λαού, τότε δεν υπάρχει λόγος να φτάσουμε. Αν και
με αυτή τη διαδικασία δεν θα φτάσουν ούτε οι τραπεζίτες, γιατί τα “υποζύγια”
θα μείνουν στη μέση του δρόμου από την εξάντληση».

«ΚΕΝΤΡΩΟΙ»

­ Στο ΠΑΣΟΚ «εκσυγχρονιστές» αλλά και όσοι υποστηρίζουν την ιδέα για
την Κεντροαριστερά αποκαλούν εσάς και άλλους συντρόφους σας κεντρώους…

«Πρέπει να θυμίσω σε όσους διαστρέφουν την ιστορία, ότι αυτό το σημερινό ρεύμα
έχει την αφετηρία του στην Κεντροαριστερά του Ανδρέα Παπανδρέου του ’65. Τότε,
η Κεντροαριστερά εκφραζόταν μέσα από ένα μεγάλο κίνημα και στη Βουλή
εκφραζόταν με ηγέτη τον Ανδρέα Παπανδρέου με περισσότερους από 40 βουλευτές.

Πρέπει να θυμίσω, ακόμη, ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου προκάλεσε τότε, στα δύσκολα
χρόνια, τη ρήξη με τις κοινωνικές πολιτικές και οικονομικές δομές οι οποίες
τείνουν να διαμορφωθούν και σήμερα.

Μιλούσε συνεχώς τότε ο Ανδρέας Παπανδρέου για την Κεντροαριστερά και τον
εκσυγχρονισμό της δημόσιας ζωής. Είναι, όπως βλέπετε, παλαιά ανακάλυψη και ο
εκσυγχρονισμός και η Κεντροαριστερά. Μόνον που στην πράξη γίνεται με
κοινωνικούς και λαϊκούς αγώνες και όχι με διακηρύξεις»…

Κυκλοφορεί την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις «Προσκήνιο – Άγγελος
Σιδεράτος» το βιβλίο του αντιπροέδρου της Βουλής Παναγιώτη Κρητικού «Η ρήξη –
ο Ανδρέας Παπανδρέου στη δεκαετία του ’60».