Τώρα φτιάχνουν τσιπούρες… «αφρόκρεμα»

Μία… αρεία φυλή τσιπούρας (!) θα φιλοξενούν σε λίγο καιρό τα ιχθυοτροφεία
της Κρήτης. Επιστήμονες από το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Βιολογίας Κρήτης (ΙΘΑΒΙΚ)
έχουν ήδη αρχίσει να συλλέγουν, δειγματοληπτικά, τσιπούρες που ζουν στο
ανοιχτό πέλαγος και επιλέγουν, σύμφωνα με αναλύσεις DNA και μεθόδους της
βιοτεχνολογίας, εκείνες με τα καλύτερα γονίδια: τους γονείς που βγάζουν τα…
ομορφότερα παιδιά.

Γενετική βελτίωση. Στο ΙΘΑΒΙΚ, ο κ. Αντώνης Μαγουλάς με τους συνεργάτες του κάνουν πειράματα στις τσιπούρες. Στην ένθετη φωτογραφία απεικονίζεται η διαφορά στο DNA δύο ψαριών, που είναι το πρώτο βήμα για την αναγνώριση των «καλύτερων» γενετικά ψαριών

Σκοπός του ερευνητικού προγράμματος από το Τμήμα Γενετικής του ΙΘΑΒΙΚ, που
κοντεύει να ολοκληρωθεί, είναι όπως εξηγεί ο επιστημονικός υπεύθυνος,
καθηγητής Ελευθέριος Ζούρος, «η γενετική βελτίωση της τσιπούρας, έτσι ώστε να
αναπτύσσεται πολύ πιο γρήγορα».

Για τα πειράματά τους, επέλεξαν αυτό το είδος ψαριού, μια και η χώρα μας έχει
σήμερα τη μεγαλύτερη παραγωγή τσιπούρας, από ιχθυοκαλλιέργειες.

«Το ΙΘΑΒΙΚ κατέχει πολύ καλά την τεχνογνωσία στις ιχθυοκαλλιέργειες και
βρίσκεται πάντα σε πολύ καλή σχέση με την αγορά», λέει ο κ. Ζούρος. «Με το
πείραμα αυτό, θα δώσουμε τη δυνατότητα στους ιχθυοκαλλιεργητές μας να γίνουν
περισσότερο ανταγωνιστικοί, αφού οι δικές τους τσιπούρες θα αναπτύσσονται πολύ
πιο γρήγορα, θα έχουν περισσότερες αντοχές και μεγαλύτερη εμπορικότητα».

Οι ερευνητές συγκέντρωσαν περισσότερες από 100 τσιπούρες, που ζουν ελεύθερες
στο Κρητικό Πέλαγος.

«Έγινε μαζική διασταύρωσή τους και παρακολουθήσαμε από κοντά την εξέλιξη των
γόνων, των ψαριών δηλαδή που γεννήθηκαν», λέει ο κ. Αντώνης Μαγουλάς,
υπεύθυνος του Τμήματος Γενετικής.

«Το επόμενο βήμα ήταν η ανάλυση του DNA τόσο των γονιών όσο και των απογόνων
τους. Στόχος ήταν να βρούμε τις τσιπούρες που έχουν γεννήσει τα… καλύτερα
παιδιά. “Καλύτερα” για εμάς είναι αυτά που μεγαλώνουν πιο γρήγορα και έχουν
μεγαλύτερο βάρος».

Τα περιθώρια βελτίωσης της τσιπούρας είναι μεγάλα. Οι ερευνητές εκτιμούν πως
κατά 70% το βάρος του ψαριού εξαρτάται από το περιβάλλον στο οποίο ζει. Το
υπόλοιπο 30% εξαρτάται από τα γονίδιά του. Αυτές τις εγγενείς ικανότητες
ανάπτυξης της τσιπούρας επιχειρούν να ανακαλύψουν και να «υποβοηθήσουν» οι
κ.κ. Ζούρος, Μαγουλάς, Γιώργος Κωτούλας και Κώστας Μπαταργιάς.

Αυτή η «αρεία φυλή» τσιπούρας θα αναπαράγεται, σε λίγο καιρό, στα ιχθυοτροφεία
της περιοχής. Στο μέλλον, όπως εξηγεί ο κ. Μαγουλάς, τα ψάρια με το «δυνατό»
DNA θα χρησιμοποιούνται ως «αναπαραγωγείς» στα ιχθυοτροφεία για τη γενετική
βελτίωση του είδους. «Μια ακόμη χρησιμότητα του πειράματος, που μπορεί να
είναι σημαντική για τους ιχθυοκαλλιεργητές, είναι να βρούμε πώς και πότε
αλλάζει το φύλο της τσιπούρας.

Το ψάρι αυτό είναι ερμαφρόδιτο, γεννιέται θηλυκό και στη συνέχεια γίνεται
αρσενικό, οπότε είναι σημαντικό να ξέρουμε πότε μπορούν να ζευγαρώσουν».

Οι ερευνητές του ΙΘΑΒΙΚ προτίμησαν να μην προχωρήσουν, τουλάχιστον προς το
παρόν, σε πιο ριζικές βιοτεχνολογικές επεμβάσεις, να μην παρέμβουν δηλαδή στο
γονιδιακό σύστημα των ψαριών. «Είμαστε ακόμη πολύ διστακτικοί στο κομμάτι
αυτό», τονίζει ο κ. Ζούρος. «Οι δικές μας τσιπούρες δεν θα έχουν νέα, τεχνητά
γονίδια.

Η επιλογή τους είναι φυσική. Ακόμη κι αν αποφασίσουμε να επέμβουμε στα γονίδιά
τους, αυτό θα γίνει αποκλειστικά και μόνο σε πειραματόζωα, στον χώρο του
εργαστηρίου, μια και δεν μπορούμε ακόμη να είμαστε σίγουροι για τις επιπτώσεις
που θα έχει πιθανή απελευθέρωση τέτοιων γενετικά τροποποιημένων ψαριών στο
φυσικό περιβάλλον».

Η ΕΛΛΑΔΑ δίνει μάχη για να προλάβει τη διεθνή αγορά της βιοτεχνολογίας και τον
στρατηγικής σημασίας τομέα των γεωργικών καλλιεργειών.

Η κρατική χρηματοδότηση για επιστημονική και τεχνολογική έρευνα στον τομέα της
βιοτεχνολογίας ξεπέρασε το 1996 τα έξι δισεκατομμύρια δραχμές. Το μεγαλύτερο
μέρος των χρημάτων αυτών, το 60% περίπου από τα όσα επενδύονται από το
ελληνικό Δημόσιο αφορούν τη γεωργική βιοτεχνολογία.

Παράλληλα, η Ελλάδα γίνεται αποδέκτης αρκετών ακόμη δισεκατομμυρίων δραχμών,
που προέρχονται από χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανάπτυξη της
βιοτεχνολογίας στη χώρα μας. Τα στοιχεία αυτά παρουσίασε σε επιστημονικό
συνέδριο, που έγινε πρόσφατα, με θέμα τη βιοτεχνολογία και το μέλλον της
ελληνικής γεωργίας ο κ. Μίλτος Τσόγκας, ερευνητής Α’ στο Ινστιτούτο Δασικών
Ερευνών του ΕΘνικού Ιδρύματος Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ). «Η συμβολή της
βιοτεχνολογίας στον τομέα της γεωργίας μπορεί να είναι σημαντική για τη χώρα
μας, ενώ βρίσκεται σε καλό δρόμο ένα συντονισμένο πρόγραμμα γεωργικής
βιοτεχνολογίας», λέει ο ίδιος.

Μία από τις πολλές ιδιότητες του κ. Τσόγκα είναι αυτή του επιστημονικού
υπευθύνου του Δικτύου Γεωργικής Βιοτεχνολογίας, το οποίο είναι ήδη γεγονός και
στη χώρα μας.

Το δίκτυο απαρτίζουν ερευνητές από το ΕΘΙΑΓΕ, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο
Αθηνών, το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης, το Μετσόβιο Πολυτεχνείο, τα Πανεπιστήμια Πάτρας και Ιωαννίνων,
τα ΤΕΙ Ηρακλείου και Καλαμάτας, τον «Δημόκριτο», το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό
Ινστιτούτο, το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας, αλλά και εκπρόσωποι από το
υπουργείο Γεωργίας και από εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον χώρο, όπως η
Βιορύλ και η Βίος.

Τελευταίως, το δίκτυο επιχορηγήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω της Γενικής
Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας, με 1,6 δισεκατομμύριο δραχμές. «Οι
δραστηριότητες του δικτύου περιλαμβάνουν τη δημιουργία, βελτίωση και παραγωγή
φυτικού πολλαπλασιαστικού υλικού με τις μεθόδους της βιοτεχνολογίας,
βιοτεχνολογικές εφαρμογές σε τρόφιμα και γεωργική βιοτεχνολογία για την
προστασία των φυτών και του περιβάλλοντος», αναφέρει η υπεύθυνη τεχνικής
υποστήριξης του δικτύου, κ. Μανταλένα Μπαρδουνιώτη, γεωπόνος-βιοτεχνολόγος στο ΕΘΙΑΓΕ.

Ποικιλίες ηλιάνθου που, με επεμβάσεις γενετικής μηχανικής, έχουν μόνο κορεσμένα ή μόνο ακόρεστα λιπαρά

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ με γενετικά τροποποιημένο βαμβάκι άρχισαν το Σαββατοκύριακο στην
Ελλάδα. Το ΥΠΕΧΩΔΕ ενέκρινε τη σχετική αίτηση της εταιρείας Μονσάντο Ελλάς για
το πείραμα που γίνεται σε δύο αγροτεμάχια στους Νομούς Λάρισας και Φθιώτιδας.
Οι γενετικά τροποποιημένοι σπόροι εισήχθησαν από το εξωτερικό και παράγουν
βαμβάκι ανθεκτικό στα λεπιδόπτερα και στο ζιζανιοκτόνο Roundup. Το βαμβάκι θα
συλλεχθεί τον Σεπτέμβριο και θα καταστραφεί, όπως προβλέπεται από τη συμφωνία
με το ΥΠΕΧΩΔΕ. Παρόμοια πειράματα γίνονται στην Ισπανία και το Ισραήλ.

Η ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ και η επιστήμη της γενετικής μηχανικής βρίσκονται πολλά βήματα
μακρύτερα από την παραδοσιακή προσεκτική καλλιέργεια φυτών ή εκτροφή ζώων,
έτσι ώστε να παραχθεί ένα ορισμένο επιθυμητό αποτέλεσμα.

Ο ίδιος στόχος αποκτά νέες πρακτικές και μεθόδους, χάρη στη γενετική μηχανική,
η οποία συνίσταται στην εξαγωγή γονιδίων από τα κύτταρα ενός οργανισμού και τη
μεταφορά τους σε οργανισμούς διαφορετικού είδους, έτσι ώστε να παραχθούν νέοι,
γενετικά μεταλλαγμένοι οργανισμοί, με νέα χαρακτηριστικά. Οι επιστήμονες και η
βιομηχανία έχουν στραφεί στη γενετική μηχανική, προκειμένου να επανασχεδιάσουν
και να «βελτιώσουν» φυτά και ζωντανούς οργανισμούς.

ΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ σπόρων είναι πολύ απασχολημένοι στα εργαστήριά τους, όπου
προσπαθούν να αναπτύξουν γενετικά τροποποιημένα φυτά, ανθεκτικά στα παράσιτα.
Όμως, οι καλλιέργειες του μέλλοντος απειλούν ωφέλιμα έντομα όπως οι μέλισσες,
για τις οποίες οι Ευρωπαίοι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου.

Μελετώντας τις επιπτώσεις που οι νέες πρωτεΐνες των γενετικά τροποποιημένων
φυτών έχουν στις μέλισσες, οι επιστήμονες, από το Ινστιτούτο Νευροβιολογίας
της Γαλλίας, διαπίστωσαν πως ορισμένες τοξικές πρωτεΐνες από αυτές μπορεί να
αφανίσουν τους πληθυσμούς των μελισσών.

Οι επιστήμονες αναφέρουν πως οι γενετικά τροποποιημένες πρωτεΐνες θα
δηλητηριάσουν το νέκταρ ή τη γύρη των λουλουδιών, αλλά και το εκχύλισμά τους.

Οι μέλισσες, οι οποίες είναι εξαιρετικά ευαίσθητες και έχουν πολύ σαφείς
επιλογές, θα μάθουν γρήγορα να αποφεύγουν τις περιοχές με τα φυτά αυτά.

Η εξαφάνισή τους από την περιοχή θα επιφέρει κι άλλες, πολύ σοβαρότερες
συνέπειες, μια και η γονιμοποίηση μέσω της γύρης είναι ιδιαίτερα καθοριστική
για την ανάπτυξη της σοδειάς.

Νίκη των πολυεθνικών εταιρειών γενετικής μηχανικής είναι η καινούργια
Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις πατέντες στη βιοτεχνολογία, επισημαίνει η
Greenpeace. Επειδή αντικρούει την προηγούμενη Ευρωπαϊκή Συνθήκη για τις
πατέντες, που αποκλείει τα φυτά και τα ζώα, και επιτρέπει ­ έμμεσα ­ την κλοπή
γενετικού υλικού από αναπτυσσόμενες χώρες. Με αυτό τον τρόπο, ενθαρρύνεται η
«βιο-πειρατεία» στις χώρες του τρίτου κόσμου.

Και στην κτηνιατρική εξαπλώνεται η χρήση της ομοιοπαθητικής. Έτσι,
ιδρύθηκε η Ελληνική Κτηνιατρική Ομοιοπαθητική Εταιρεία, που πρεσβεύει έναν
εναλλακτικό τρόπο θεραπείας των ζώων. Όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να
απευθύνονται στο τηλέφωνο 9932.295 για περισσότερες πληροφορίες.

Το 1992, το συνολικό παγκόσμιο κεφάλαιο που επενδύθηκε στη βιοτεχνολογία
ανήλθε σε 4,1 δισεκατομμύρια ECU. Την ίδια χρονιά οι ΗΠΑ μόνο επένδυσαν
περίπου 520 εκατομμύρια ECU (ποσοστό 13%), τη στιγμή που οι αντίστοιχες
ευρωπαϊκές επενδύσεις ήταν περίπου 61 εκατομμύρια ECU (ποσοστό 1,5%) και
προήλθαν κυρίως από τη Μ. Βρετανία, τη Γερμανία και τη Γαλλία.

Λόγω του υψηλού κόστους ανάπτυξης των βιοτεχνολογικών προϊόντων, η προσπάθεια
διάθεσής τους γίνεται περισσότερο σε παγκόσμια κλίμακα και λιγότερο σε τοπικές
εθνικές αγορές. Για να διατεθούν τα προϊόντα αυτά, σημαντικός παράγοντας είναι
η ύπαρξη οργανωμένου παγκοσμίου δικτύου διανομής και πωλήσεων, όπως αυτό που
έχουν οι πολυεθνικές επιχειρήσεις.

Η βιοτεχνολογική έρευνα προωθείται μέσα από σωρεία πιλοτικών προγραμμάτων της
Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ενδεικτικά αναφέρεται πως το 2ο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης
για την Έρευνα και την Τεχνολογία κατανέμει 525 εκατομμύρια ECU στην έρευνα
για τη βιοτεχνολογία. Εκτιμάται πως η πολιτική αυτή της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει
ως στόχο την ενδυνάμωση του ρόλου της Ευρώπης στην παγκόσμια βιοτεχνολογική αγορά.