Θέματα θεία ή διαβολικά…

Συνήθως κάθε χρόνο, στη διάρκεια των Γενικών Εξετάσεων, τα περισσότερα από τα
μαθήματα στα οποία καλούνται να διαγωνιστούν οι χιλιάδες υποψήφιοι
συγκεντρώνουν θετικές ή αρνητικές κριτικές καθώς πιστώνονται με «βαθμούς»
ευκολίας και σαφήνειας ή δυσκολίας και ασάφειας.

ΕΠΙΣΤΡΑΤΕΥΕΤΑΙ σε κάθε περίπτωση, τόσο από τους μαθητές όσο και από άλλους
ενδιαφερομένους (γονείς, εκπαιδευτικούς, φροντιστές κ.ά), ένα στερεότυπο,
αθωωτικό ή ενοχικό λεξιλόγιο, που «ντύνει» τα θέματα των εξετάσεων με μια
θαυματουργή δύναμη, άλλοτε θεία και άλλοτε διαβολική, καθώς τα αναδεικνύει
άλλοτε ως φορέα σωτηρίας και άλλοτε ως φορέα απώλειας. Το «πάθος των
χαρακτηρισμών» νομιμοποιείται και αναζωπυρώνεται από τους τίτλους των «πρώτων
σελίδων» και των επαναλαμβανόμενων καθημερινών δελτίων των ΜΜΕ που σαν
«ηλεκτρονικές γκουβερνάντες» οριοθετούν, με έναν λόγο που χαρακτηρίζεται,
συνήθως, από υπερτροφία, τη σύνταξη των πολεμικών τους ανακοινωθέντων:

«Σφαγή στα Μαθηματικά» ή «Βατά και εύκολα τα θέματα στην Ιστορία»…

* Ποιες χρονιές και σε ποια μαθήματα θεωρήθηκε ότι δόθηκαν αμφιλεγόμενα θέματα
στις Γενικές Εξετάσεις και πώς διαμορφώθηκε στις περιπτώσεις αυτές η
βαθμολογία των υποψηφίων;

* Ποια είναι γενικά η εξέλιξη των επιδόσεων των υποψηφίων στα εξεταζόμενα
μαθήματα των Γενικών Εξετάσεων;

* Πού οφείλεται η «ανισόμετρη» ­ κάθε χρόνο ­ επίδοση των υποψηφίων;

Τα τελευταία 10 χρόνια τα μαθήματα που συγκέντρωσαν τις περισσότερες αρνητικές
κριτικές για τα θέματα που δόθηκαν στις Γενικές Εξετάσεις ήταν κυρίως τα
Μαθηματικά, η Φυσική και η Κοινωνιολογία.

* Το 1988 υπήρξαν διαμαρτυρίες για τα θέματα των Μαθηματικών της Δ’ Δέσμης τα
οποία θεωρήθηκαν ως υπεύθυνα για την αποτυχία της πλειοψηφίας των
εξεταζομένων, δηλαδή για το ποσοστό των υποψηφίων που βαθμολογήθηκε κάτω από
τη βάση (64%), που ήταν το μεγαλύτερο ποσοστό αποτυχίας σε όλα τα μαθήματα,
όλων των Δεσμών εκείνη τη χρονιά.

* Το 1989 η διατύπωση των θεμάτων του μαθήματος της Κοινωνιολογίας της Δ’
Δέσμης καταγγέλθηκε ως αόριστη και λανθασμένη και βεβαίως υπεύθυνη για την
αποτυχία των 8 στους 10 υποψηφίους.

* Το 1990 και το 1991 οι διαμαρτυρίες «πολιορκούν» τα θέματα των Μαθηματικών
της Δ’ Δέσμης και η αποτυχία σ’ αυτά «σκαρφαλώνει» στο 71% και 82% αντίστοιχα.

* Το 1992 ζητείται η ακύρωση της εξέτασης του μαθήματος της Κοινωνιολογίας
στην οποία το ποσοστό αποτυχίας έφτασε το 60%.

* Το 1993 τα θέματα στο μάθημα της Φυσικής διαλύουν την «ειρηνική εικόνα» των
εξετάσεων και αναλαμβάνουν την πρώτη θέση στη «γραμμή» των διαμαρτυριών
μαθητών, εκπαιδευτικών και επιστημονικών ενώσεων. Τα ποσοστά μαθητών που
έγραψαν κάτω από τη βάση έφτασαν το 79% στη Β’ Δέσμη και το 90% στην Α’ Δέσμη.
Η «Φυσική αποτυχία» αναχαίτισε την… «απροσεξία» της Επιτροπής των Γενικών
Εξετάσεων (ΚΕΓΕ) τις δύο επόμενες σχολικές χρονιές (1994 και 1995), αλλά το
1996 η Φυσική της Α’ και Β’ Δέσμης και το 1997 η Έκθεση δρομολόγησαν την
«παλινόρθωση» των διαμαρτυριών.

ΟΙ ΒΑΘΜΟΙ ΤΗΣ «ΑΠΟΤΥΧΙΑΣ»

Μια διαχρονική ματιά στην εξέλιξη της βαθμολογίας των μαθητών που παίρνουν
μέρος στις Γενικές Εξετάσεις για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση αναδεικνύει την
ανομοιογένεια των επιδόσεων στα εξεταζόμενα μαθήματα. Όπως μπορεί ο καθένας να
διαπιστώσει από την ανάγνωση του πίνακα 2, η επίδοση των υποψηφίων στις
Γενικές Εξετάσεις των 10 τελευταίων χρόνων και η διαχρονική «τροχιά αποτυχίας»
είναι αρκετά «ελαστική». Ας κάνουμε, όμως, ορισμένες απαραίτητες παρατηρήσεις:

* Τα μαθήματα που συγκέντρωσαν τα τελευταία 10 χρόνια «δραματικά» ποσοστά
αποτυχίας είναι η Φυσική (1991) και τα Μαθηματικά (1993 και 1996) στα οποία
8-9 στους δέκα υποψηφίους έγραψαν κάτω από τη βάση.

* Οι σχολικές χρονιές με τα «μικρότερα ποσοστά αποτυχίας», από το 1988 έως το
1997, είναι το 1988 και ακολουθεί το 1990, χρονιές στις οποίες, προφανώς,
δόθηκαν από την ΚΕΓΕ «ευκολότερα» θέματα λόγω των απεργιακών κινητοποιήσεων
των εκπαιδευτικών.

* Τα μαθήματα με τα «χαμηλότερα ποσοστά αποτυχίας» ήταν τα Λατινικά Γ’ Δέσμης
και η Έκθεση Β’ και Γ’ Δέσμης του 1988.

* Η Δέσμη με τις περισσότερες «πρωτιές» στα «μεγαλύτερα ποσοστά αποτυχίας»
(σταθερά πάνω από 55%) είναι η Δ’, η οποία, ιδιαίτερα στα Μαθηματικά
κυμαίνεται από 55%-83%. Ακολουθεί η Α’ Δέσμη, ενώ σε αρκετά καλύτερα επίπεδα
είναι η Β’ και ιδίως η Γ’ Δέσμη.

* Οι μεγαλύτερες διαφορές ανάμεσα στα «μικρότερα» και στα «μεγαλύτερα ποσοστά
αποτυχίας» την τελευταία δεκαετία σημειώθηκαν στα Μαθηματικά της Α’ Δέσμης
(33,5% αποτυχία το 1988 και 89,4% αποτυχία το 1993), στα Αρχαία Ελληνικά της
Γ’ Δέσμης (23,5% το 1988 και 78,2% το 1993).

ΟΙ «ΒΟΛΙΚΟΙ» ΜΥΘΟΙ

Η «κινητικότητα» αυτή της βαθμολογίας, η αυξομείωση, κάθε χρόνο, του αριθμού
των «αρίστων» και των «αποτυχόντων» και κυρίως η έκταση τής «κάτω από τη βάση»
βαθμολογίας συγκροτεί και ενισχύει αντιλήψεις – «βολικούς» μύθους που
εστιάζουν την ερμηνεία του «φαινομένου» είτε στο διαφορετικό επίπεδο των
υποψηφίων που συμμετέχουν κάθε χρόνο στις Γενικές Εξετάσεις, είτε σε κάποιες
διαφορετικές «ταχύτητες» προετοιμασίας τους, είτε σε πιθανές αποκλίσεις στη
βαθμολόγηση των γραπτών τους. Οι αντιλήψεις και οι ερμηνείες αυτές και η
ηγεμονική προβολή τους ως «κοινή γνώμη», είναι το δέντρο που αποκρύπτει
επιμελώς το δάσος, καθώς σκιάζουν τη βασική και ακλόνητη «σταθερά» της
μετάβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση που δεν είναι άλλη από τον αναγκαστικό
αποκλεισμό των 2/3 των υποψηφίων ανεξάρτητα από «βαθμό δυσκολίας» θεμάτων και βαθμολογίας.

Το «ελαστικό», λοιπόν, των αποτελεσμάτων και οι χαμηλές βαθμολογίες συνδέονται
με ένα νήμα με την ίδια τη λογική του εξεταστικού συστήματος που απαιτεί όχι
μόνο τον «εξοστρακισμό» ενός μεγάλου τμήματος του μαθητικού πληθυσμού από την
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση αλλά και τη νομιμοποίηση, στη συνείδηση των
αποτυχόντων, του αποκλεισμού τους μέσα από την «κατασκευή» της αποτυχίας τους
με όχημα το «βαθμό» δυσκολίας των θεμάτων.