ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Τον δρόμο δείχνει η Χιλή

«Προς το παρόν είμαι απασχολημένος. Αφήστε μήνυμα μετά το μπαμ» (του Αλτάν, από το Εσπρέσο)

Τελικά, αυτό το «χιλιανό μοντέλο» πρέπει να είναι πολύ επιτυχημένο. Δεν
εξηγείται διαφορετικά το ότι γοητεύει από τον κ. Σπράο μέχρι το αμερικανικό Κογκρέσο.

ΓΙΑΤΙ να βγαίνεις στη σύνταξη στα 65 όταν μπορείς να βγεις στα 70; Αυτό το
απλούστατο ερώτημα έθετε προχθές από την πρώτη της σελίδα η «Χέραλντ
Τρίμπιουν», αναφερόμενη στην πρόταση διακομματικής επιτροπής Αμερικανών
βουλευτών, δικηγόρων, επιχειρηματιών και οικονομολόγων για τη ριζική
μεταρρύθμιση του συστήματος των συντάξεων. Η επιτροπή αυτή ξεκίνησε από μια
διαπίστωση: η γενιά των «baby boomers», προϊόν της άνθησης των γεννήσεων που
σημειώθηκε μετά τον πόλεμο, θα αρχίσει να βγαίνει στη σύνταξη σε δέκα χρόνια.
Αυτή η χρυσή γενιά, που υπολογίζεται σε 76 εκατομμύρια ψυχές, δεν μπορεί να
συντηρηθεί από το σημερινό σύστημα συντάξεων. Δύο λύσεις υπάρχουν: ή να
αυξηθεί η φορολογία, κάτι που απορρίπτουν τόσο οι πολιτικοί όσο και οι
επιχειρηματίες, ή να αυξηθεί η ηλικία συνταξιοδότησης.

Γι’ αυτούς που έχουν γεννηθεί μετά το 1959, έχει ήδη αποφασιστεί ότι θα
παίρνουν πλήρη σύνταξη στα 67 (αντί για τα 65 που ήταν μέχρι σήμερα) και
μειωμένη στα 65 (αντί για 62). Στην έκθεσή τους, που συνέταξαν ύστερα από
15μηνη μελέτη των δεδομένων, οι Αμερικανοί ειδικοί επισημαίνουν ότι το μέτρο
αυτό δεν είναι αρκετό. Οι προτάσεις τους είναι δύο και, όπως ισχυρίζονται,
εξασφαλίζουν την επιβίωση του συστήματος συντάξεων για 75 χρόνια. Πρώτον: από
το 2029, η ηλικία για πλήρη σύνταξη θα είναι τα 70 χρόνια και για μειωμένη τα
67. Δεύτερον: από το 12,4% που αντιστοιχεί σήμερα στην εισφορά του εργαζομένου
και του εργοδότη, το 2% θα επενδύεται υποχρεωτικά σε κρατικά ομόλογα και
μετοχές του χρηματιστηρίου για τη χρηματοδότηση της κοινωνικής ασφάλισης.

Το σχέδιο αυτό στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εμπειρία της Χιλής, την οποία η
επιτροπή χαρακτηρίζει «πολύ θετική». Τα συνδικάτα και η Ενωση Αμερικανών
Συνταξιούχων, όμως, το απορρίπτουν, επισημαίνοντας ότι η σημερινή ανοδική
πορεία της Ουώλ Στρητ μπορεί αύριο να ανατραπεί, με αποτέλεσμα ένα σημαντικό
μέρος των ασφαλιστικών εισφορών να πέσει σε «μαύρη τρύπα». Η αγορά εμπεριέχει
το στοιχείο του ρίσκου και κατά συνέπεια δεν μπορεί να εγγυηθεί την κάλυψη της
πιο αδύνατης (και σύντομα πιο πολυπληθούς) ηλικιακής κατηγορίας του πληθυσμού.
Κάτι τέτοιο είναι υποχρέωση του κράτους.

Κι όμως. Η ιδέα ότι οι χρηματαγορές είναι ο μόνος τρόπος να εξασφαλιστούν
αξιοπρεπείς συντάξεις στις επόμενες γενιές ηλικιωμένων δεν είναι αποκλειστικά
αμερικανική. Συμφωνεί μ’ αυτήν ολόκληρος σχεδόν ο δυτικός κόσμος. Την
εξετάζουν οι Γερμανοί, τη συζητούν οι Ιταλοί, ενώ κάποιοι υπαινιγμοί άρχισαν
να διατυπώνονται και στην Ελλάδα. Κι επειδή οι υπαινιγμοί μετατρέπονται εύκολα
σε αμετάκλητες αποφάσεις, καλό είναι να μην ξεχνάμε τι έγινε εκείνη τη «Μαύρη
Δευτέρα» του 1987, όταν η αμερικανική κυβέρνηση αναγκάστηκε να επέμβει για να
σώσει από την καταστροφή τούς ηλικιωμένους που είχαν ασφαλιστεί σε ιδιωτικά
συνταξιοδοτικά ταμεία…