Η ιστορία των Εξετάσεων

Όλες οι διαδικασίες μετάβασης από τη Δευτεροβάθμια στην Τριτοβάθμια
Εκπαίδευση, από τα τέλη κιόλας της δεκαετίας του ’20 μέχρι σήμερα, όποιο όνομα
κι αν πήραν, είχαν ένα κοινό χαρακτηριστικό: άφηναν έξω από την πανεπιστημιακή
εκπαίδευση περισσότερο από τα δύο τρίτα των υποψηφίων.Η ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ της
εκπαίδευσης θεωρεί φανερό ότι η «μάχη» των υποψηφίων στις Γενικές Εξετάσεις
είναι «μάχη» που γίνεται με κοινωνικούς όρους, καθώς η επίδοση των υποψηφίων
και η πρόσβασή τους στα ΑΕΙ καθορίζεται σημαντικά από την κοινωνική τους προέλευση.

Εισιτήριες Εξετάσεις, Εισιτήριοι Διαγωνισμοί, Ακαδημαϊκό Απολυτήριο,
Πανελλήνιες Εξετάσεις, Γενικές Εξετάσεις είναι μόνο μερικοί από τους όρους που
χρησιμοποιήθηκαν κατά καιρούς για να περιγράψουν τον τρόπο εισαγωγής στην
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

ΑΠΟ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1930

Οι εξετάσεις για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση καθιερώνονται για
πρώτη φορά στη χώρα μας στα τέλη της δεκαετίας του ’30. Μέχρι τότε η είσοδος
στο Πανεπιστήμιο καθοριζόταν με βάση την επίδοση των μαθητών στο Γυμνάσιο.

Την περίοδο αυτή έχει ήδη γίνει εμφανής η αυξητική τάση της ελληνικής
κοινωνίας για ανώτερη μόρφωση που, βεβαίως, συνδυάζεται με τη φιλοδοξία για
ανάλογη επαγγελματική αποκατάσταση.

Την ίδια περίοδο αναπτύσσονται δύο διαφορετικές λογικές στο υπουργείο Παιδείας
και στις κυβερνήσεις της εποχής όσον αφορά την εύρεση τρόπων για τον
αριθμητικό περιορισμό των υποψηφίων.

Σύμφωνα με την πρώτη λογική η μείωση της πίεσης των νέων για πανεπιστημιακές
σπουδές μπορεί να επέλθει μόνο «αν δυσκολεύσωμεν την άφθονον εισαγωγήν εις τας
σχολάς της μέσης εκπαιδεύσεως, εγκαίρως, εις εποχήν καθ’ ην η απόσχισις των
μαθητών από την λαϊκήν κοινωνικήν των τάξιν δεν έχει ακόμη συντελεσθή, εις
τρόπον, ώστε να είναι δυνατή η επιστροφή, ενώ μετά το πέρας της μέσης
εκπαιδεύσεως η απόστασις προς την λαϊκήν κοινωνικήν τάξιν είναι μεγάλη» (Γ.
Παπανδρέου – 1929).

Στη δεύτερη λογική προκρίνεται να υπάρξει φραγμός «κατά του πληθωρισμού του
πνευματικού προλεταριάτου» ανάμεσα στη Μέση Εκπαίδευση και στο Πανεπιστήμιο.

Από το 1929 έως το 1964 η επιλογή των υποψήφιων μαθητών γίνεται με εξετάσεις,
την ευθύνη των οποίων είχαν τα Πανεπιστήμια. Τα θέματα ορίζονταν από τους
καθηγητές των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων οι οποίοι ρύθμιζαν τις
λεπτομέρειες των εξετάσεων και κάθε ΑΕΙ διενεργούσε δικές του ξεχωριστές
εξετάσεις. Οι υποψήφιοι, απολυτηριούχοι Γυμνασίου, κατέθεταν την αίτησή τους
στη Σχολή όπου επιθυμούσαν να εισαχθούν…

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΟ (1965 – 1966)

Το 1964/1965 θεσπίζεται το Ακαδημαϊκό Απολυτήριο που, σύμφωνα με την
εισηγητική έκθεση, αποβλέπει στο να «απαλλάξει τα ΑΕΙ από τον δυσβάστακτον
φόρτον των εισιτηρίων διαγωνισμών, εις τον οποίον μετέχουν κατ’ έτος χιλιάδες
υποψηφίων, καθώς και για τους υποψήφιους φοιτητές από το μαρτύριον των κατά
την ίδιαν περίοδον πολλαπλών καταπονητικών εξετάσεων εις διαφόρους Σχολάς
Αθηνών και Θεσσαλονίκης».

Το Ακαδημαϊκό Απολυτήριο είναι δύο τύπων, εκ των οποίων ο ένας οδηγεί στις
Θεολογικές, Φιλοσοφικές και Νομικές Σχολές (Θεωρητικός Τύπος) και ο δεύτερος
στις Φυσικομαθηματικές, Ιατρικές, Οδοντιατρικές, Κτηνιατρικές, Γεωπονικές,
Δασολογικές και Πολυτεχνικές (Πρακτικός Τύπος). Η εισαγωγή γίνεται με βάση τον
γενικό βαθμό του Ακαδημαϊκού Απολυτηρίου, ανάλογα με τον εκάστοτε κλειστό
αριθμό (numerus clausus) που ορίζεται για κάθε Σχολή. Τώρα οι εξετάσεις
διενεργούνται από το ΥΠΕΠΘ, οι μαθητές εξετάζονται σε προκαθορισμένα μαθήματα
και τα γραπτά τους βαθμολογούνται από εκπαιδευτικούς της Μέσης Εκπαίδευσης.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ 1967 – 1979

Το 1967 το Ακαδημαϊκό Απολυτήριο ως σύστημα επιλογής καταργείται και
επανέρχεται μια μορφή του προηγούμενου συστήματος με μεικτά χαρακτηριστικά. Οι
εξετάσεις διενεργούνται στις έδρες των Πανεπιστημίων (Αθήνα, Θεσσαλονίκη,
Πάτρα, Ιωάννινα) τα θέματα ορίζονται από την Επιτροπή Εισιτηρίων Εξετάσεων και
η βαθμολόγηση γίνεται από καθηγητές ΑΕΙ και λυκειάρχες ή γυμνασιάρχες. Οι
υποψήφιοι εισάγονται στις Σχολές της προτίμησής τους κατά σειρά συνολικής
βαθμολογίας μέχρι συμπλήρωσης του ορισμένου αριθμού εισακτέων (numerus
clausus) και συνυπολογίζεται στη βαθμολογία των εξετάσεων ο βαθμός του απολυτηρίου.

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ (1980 – 1983)

Το σύστημα αυτό με μικρές διαφοροποιήσεις ίσχυσε ουσιαστικά μέχρι το σχολικό
έτος 1979. Το 1980 οι εξετάσεις για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση
ονομάζονται Πανελλήνιες Εξετάσεις, σύμφωνα με τις οποίες οι υποψήφιοι
εισάγονται και εδώ κατά φθίνουσα σειρά βαθμολογίας μέχρι συμπλήρωσης του
numerus clausus κάθε Σχολής. Οι Σχολές εντάσσονται σε δύο ομάδες (Θεωρητικής
και Πρακτικής Κατεύθυνσης) και τα μαθήματα της Β’ και Γ’ τάξης του Λυκείου
χωρίζονται σε μαθήματα «κορμού» και μαθήματα «επιλογής». Οι εξετάσεις της Β’
και της Γ’ Λυκείου γίνονται σε πανελλήνια κλίμακα με κοινά θέματα που θέτονται
από την Κεντρική Επιτροπή Πανελληνίων Εξετάσεων. Οι βαθμοί που λαμβάνουν οι
μαθητές κατά τις δύο Πανελλήνιες Εξετάσεις (Β’ και Γ’ Λυκείου) μαζί με τους
βαθμούς προαγωγής Β’ Λυκείου και απολυτηρίου Γ’ Λυκείου αποτελούν τον βαθμό
των δύο τύπων απολυτηρίων ανάλογα με την κατεύθυνση (Θεωρητική και Πρακτική).

Οι Πανελλήνιες Εξετάσεις διενεργούνται σε κατά τόπους επιλεγμένα σχολεία όλης
της χώρας.

Το νέο σύστημα παρουσιάζεται με πανηγυρισμούς από την πλευρά της εκπαιδευτικής
ηγεσίας που δεν διστάζει να αναγγείλει διά στόματος του υφυπουργού Παιδείας
Βασίλη Κοντογιαννόπουλου ότι «η εισαγωγή στα Πανεπιστήμια με το νέο σύστημα θα
γίνεται χωρίς εξετάσεις» και ότι «δεν θα εξαρτάται στο εξής από παράγοντες
όπως τα φροντιστήρια και η τύχη».

Η «καινοτομία» του συστήματος των Πανελληνίων Εξετάσεων είναι η διπλή
εξεταστική δοκιμασία (Β’ και Γ’ Λυκείου) που είναι υποχρεωτική για όλους τους
μαθητές. Ακριβώς αυτή η «καινοτομία», η πρόσδεση του συστήματος εισαγωγής στη
δευτεροβάθμια εκπαιδευτική διαδικασία συνεπάγεται, σύμφωνα με τον
πανεπιστημιακό Αργύρη Κυρίδη, τη μεταφορά κάθε εκπαιδευτικής – κοινωνικής
ανισότητας και διάκρισης μέσα στο Λύκειο.

ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Το 1983 οι Πανελλήνιες Εξετάσεις μετονομάζονται σε Γενικές Εξετάσεις. Σύμφωνα
με τις επίσημες ανακοινώσεις το νέο σύστημα στόχευε στην «ελάττωση της
απορρύθμισης της λειτουργίας του Λυκείου» με τον περιορισμό των Γενικών
Εξετάσεων μόνο στην Γ’ Λυκείου. Επίσης στόχευε στην «αύξηση της ισότητας
ευκαιριών και στον περιορισμό της εξάπλωσης των φροντιστηρίων». Καθιερώνονται
τέσσερις Δέσμες στην Γ’ Λυκείου και οι Σχολές και τα Τμήματα της Τριτοβάθμιας
Εκπαίδευσης αντιστοιχίζονται σ’ αυτές.

Στην Α’ Δέσμη τα εξεταζόμενα μαθήματα είναι η Έκθεση, η Φυσική, η Χημεία, τα
Μαθηματικά και οι υποψήφιοι οδηγούνται στις Πολυτεχνικές Σχολές, στη Β’ Δέσμη
τα εξεταζόμενα μαθήματα είναι η Έκθεση, η Φυσική, η Χημεία και η Βιολογία και
οδηγεί βασικά στις Ιατρικές Σχολές, στην Γ’ Δέσμη η Έκθεση, τα Αρχαία, τα
Λατινικά και η Ιστορία οδηγεί στις Φιλοσοφικές, Νομικές, Θεολογικές και
Παιδαγωγικές κυρίως Σχολές. Στην Δ’ Δέσμη τα εξεταζόμενα μαθήματα είναι η
Έκθεση, τα Μαθηματικά, η Ιστορία και η Κοινωνιολογία και οι υποψήφιοί της
οδηγούνται κυρίως στις Οικονομικές Σχολές.

Μαζί με την επίδοση στις Γενικές Εξετάσεις συνεκτιμάται σε ποσοστό 25%
συνολικά η επίδοση στις τρεις τάξεις του Λυκείου.

Από το 1988 καταργείται η βαθμολογία του Λυκείου ως συντελεστής εισαγωγής,
καθιερώνεται Βασικό Μάθημα σε κάθε Δέσμη το οποίο και πριμοδοτείται με ειδικό
συντελεστή βαρύτητας, ενώ η κλίμακα βαθμολόγησης των γραπτών μεγαλώνει και από
1-20

γίνεται 1-80.