ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η Πράσινη Βίβλος

Αδικαιολόγητες και με μεγάλη δόση λαϊκισμού ήταν οι αντιδράσεις που προκάλεσε
η «Πράσινη Βίβλος» για τις αστικές συγκοινωνίες της Αθήνας, που έδωσε προ
μηνός στη δημοσιότητα ο υπουργός Μεταφορών κ. Τάσος Μαντέλης.

ΜΕΤΑΞΥ αυτών που εξανέστησαν και αρκετοί παράγοντες των ΜΜΕ, που ερμήνευσαν τα
προτεινόμενα μέτρα ως «χαράτσι στα ιδιωτικά αυτοκίνητα» και «περιορισμό των
ελεύθερων επιλογών στη μετακίνηση». Αφορμή το επίμαχο κεφάλαιο που επιγράφεται
«πρόταση πολιτικής» και που καταλήγει στην αυτονόητη ­ πλην, όμως,
ριζοσπαστική για τη συντηρητική πολιτική μας πραγματικότητα ­ διαπίστωση «ότι
το υπερβάλλον εξωτερικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό, κόστος από τα ιδιωτικά
αυτοκίνητα, θα πρέπει να το πληρώσουν οι χρήστες των αυτοκινήτων (προσοχή: όχι
οι κάτοχοι) και στη συνέχεια να το αποδώσουν στο κοινωνικό σύνολο». «Με τον
τρόπο αυτό, καταλήγει η πρόταση, θα αποκτηθούν πρόσθετοι πόροι για τον
εκσυγχρονισμό των αστικών συγκοινωνιών, θα δημιουργηθούν καλύτερες
κυκλοφοριακές συνθήκες και φυσικά θα βελτιωθούν σημαντικά οι παράμετροι του
περιβάλλοντος». Απλές αλήθειες, που οι περισσότεροι από τους μέχρι τώρα
πολιτικούς μας αρνούνταν να παραδεχθούν υπολογίζοντας το περίφημο…
πελατειακό κόστος. Έτσι, η υποταγή στο παράλογο, ανήχθη σε κυρίαρχο δόγμα.

Για τους δύσπιστους, ας αναφέρουμε μερικά χαρακτηριστικά μεγέθη, όπως αυτά
προκύπτουν από την έκθεση του υπουργείου Μεταφορών:

* Σήμερα, στην Αθήνα κυκλοφορούν 1.250.000 αυτοκίνητα, με ρυθμό αύξησης 50.000
κάθε χρόνο.

* Από τις 70.000 θέσεις στάθμευσης των Ι.Χ. στο κέντρο της πόλης, οι 34.000
είναι παράνομες.

* Στην τελευταία 12ετία, ο δείκτης ιδιοκτησίας αυξήθηκε κατά 40%.

* Στο ίδιο διάστημα ο αριθμός των νοικοκυριών με περισσότερα από δύο Ι.Χ. διπλασιάστηκε.

* Αντίθετα, η ποιότητα του στόλου των αστικών μεταφορικών μέσων υποβαθμίστηκε.

* Η μέση ταχύτητα των λεωφορείων μειώθηκε κατά 25%.

* Αντίστοιχα, το μερίδιό τους στις μετακινήσεις συρρικνώθηκε στο 31,55% από το
40% που ήταν πριν από 10 χρόνια.

* Η Αθήνα είναι από τις ελάχιστες μεγαλουπόλεις στην Ευρώπη που δεν διαθέτει τραμ.

* Και το κυριότερο: το εξωτερικό (κοινωνικό και περιβαλλοντικό) κόστος από την
κυκλοφοριακή συμφόρηση ανέρχεται στο 2% του ΑΕΠ, δηλαδή περίπου 500 δισ. τον χρόνο.

Είναι προφανές ότι οι συντάκτες του κειμένου δεν έχουν πρόθεση να εξωραΐσουν
την πραγματικότητα. Χρησιμοποιώντας μια τολμηρή, όσο και τεκμηριωμένη από τις
τελευταίες μελέτες της συγκοινωνιακής επιστήμης γλώσσα, εντοπίζουν το πρόβλημα
στην ανεξέλεγκτη αύξηση της χρήσης του Ι.Χ. Αποκρούουν ως αδιέξοδη και
ξεπερασμένη τη λογική της δημιουργίας νέων αυτοκινητοδρόμων ως απάντηση στο
κυκλοφοριακό. Γιατί όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν, τα έργα αυτά γρήγορα
ξεπερνιούνται από την πρόσθετη κυκλοφορία που δημιουργούν. Παράλληλα, οι νέοι
δρόμοι, οι ανισόπεδοι κόμβοι και οι θέσεις στάθμευσης που απαιτούν τα Ι.Χ.,
αφαιρούν ζωτικό κοινωνικό και ελεύθερο χώρο από την πόλη και γίνονται εις
βάρος άλλων παραγωγικών επενδύσεων.

Το ζητούμενο είναι λοιπόν μια Αθήνα όχι παραδομένη στην κυριαρχία του Ι.Χ.,
αλλά αντίθετα βασισμένη σε ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό σύστημα, συλλογικών
μέσων μεταφοράς, που σήμερα συνεχώς υποχωρούν κάτω από το βάρος ενός αθέμιτου
ανταγωνισμού. Τι είναι εκείνο όμως, που ερμηνεύει την παράλογη αυτή προτίμηση
των καταναλωτών; Είναι ακριβώς η αιχμαλωσία τους, η παγίδευσή τους στον φαύλο
κύκλο, σημειώνεται στην έκθεση.

Περισσότερα Ι.Χ. απαιτούν περισσότερες θέσεις στάθμευσης. Τα παρκαρισμένα
αυτοκίνητα αυξάνουν την κυκλοφοριακή συμφόρηση και μειώνουν την ταχύτητα των
αστικών συγκοινωνιών. Έτσι, όμως, οι τελευταίες γίνονται λιγότερο ελκτικές για
τους μετακινούμενους που στρέφονται και πάλι στα Ι.Χ. που, καθώς αυξάνεται ο
αριθμός τους και η χρήση τους, απαιτούν όλο και περισσότερο χώρο. Το
αποτέλεσμα είναι ακόμη μεγαλύτερη συμφόρηση και απαξίωση των αστικών
συγκοινωνιών κ.ο.κ..

Χρειάζεται επομένως δραστική παρέμβαση και απεμπλοκή από τα στερεότυπα του
παρελθόντος. Η Αθήνα του 2000, η Αθήνα των Ολυμπιακών δεν μπορεί να παραμένει
ουραγός σε μια Ευρώπη που προχωρά με άλλες ταχύτητες. Η «Πράσινη Βίβλος»
δείχνει τον δρόμο και επιχειρεί την τομή. Απομένει στην κοινωνία η επιλογή.
Όμως, κανείς δεν μπορεί πλέον να προφασίζεται την άγνοια.