30 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ

ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ: Στην Αθήνα το 1939.

ΟΝΕΙΡΕΥΕΤΑΙ: Μπάνια στη θάλασσα το καλοκαίρι.

ΑΠΟΛΑΜΒΑΝΕΙ: Το καλό βιβλίο, την καλή μουσική, το καλό φαγητό.

ΘΑ ΚΑΛΟΥΣΕ ΣΕ ΔΕΙΠΝΟ: Τον Τσόμσκι.

ΑΝ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΟΣ ΘΑ…: Ήταν φιλόλογος ή συγγραφέας.

ΛΕΕΙ «ΟΧΙ» ΣΤΑ…: Κάθε λογής εύκολα.

ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ: «Λόγοι και Κατηχήσεις του πατρός Αιμιλιανού».

ΜΙΑ ΤΑΙΝΙΑ: «Καλύτερα δεν γίνεται».

Τριάντα πέντε χρόνια ασχολείται με τη γλώσσα και μόλις εξέδωσε μαζί με τέως
μαθητές του ένα ερμηνευτικό – ετυμολογικό «Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας»
με 150.000 λήμματα και ­ για πρώτη φορά ­ πλήθος σχόλια για τη σωστή χρήση των
λέξεων. Ο Γ. Μπαμπινιώτης πιστεύει ότι ορισμένοι πολιτικοί θα ωφελούσαν πολύ
τη γλώσσα αν σιωπούσαν και ότι είναι μύθος η εντύπωση ότι οι νέοι καταστρέφουν
τη γλώσσα. Όσο για το μέλλον των ελληνικών, δηλώνει πολύ αισιόδοξος.

ΕΡ.: Ένα ακόμα λεξικό. Γιατί;

ΑΠ.: Γιατί και η ελληνική χρειάζεται το δικό της μεγάλο επίτομο λεξικό,
συντεταγμένο από ειδικούς (γλωσσολόγους), με τις προδιαγραφές των μεγάλων
ξένων λεξικών.

ΕΡ.: Η ιδιαιτερότητά του;

ΑΠ.: Τα σχόλια και το γεγονός ότι είναι έξι λεξικά σε ένα! (Ερμηνευτικό –
ετυμολογικό – ορθογραφικό – συνωνύμων/αντιθέτων ­ κυρίων ονομάτων ­ ακρωνυμίων).

ΕΡ.: Το πιο δύσκολο δίλημμα που αντιμετωπίσατε;

ΑΠ.: Ποιες λέξεις θα περιλάβουμε. Θα βάλουμε το θα τρωθεί (το κύρος της
κυβέρνησης), το φάση των νέων και το σιντιρόμ; Τα βάλαμε όλα με τον κατάλληλο
λεξικογραφικό τρόπο.

ΕΡ.: Τι αφήσατε απ’ έξω.

ΑΠ.: Ό, τι δεν λένε (και δεν γράφουν) οι ομιλητές της ελληνικής.

ΕΡ.: Ο στόχος του;

ΑΠ.: Να προσελκύσει όλους, μορφωμένους και λιγότερο μορφωμένους.

ΕΡ.: Η γοητεία του;

ΑΠ.: Η επαφή του αναγνώστη με την περιπέτεια (σημασιολογική, ετυμολογική,
ορθογραφική κ.λπ.) των λέξεων.

ΕΡ.: Πόσος χρόνος χρειάστηκε για να ολοκληρωθεί;

ΑΠ.: Δέκα χρόνια: από τον σχεδιασμό μέχρι την εκτύπωση.

ΕΡ.: Ποιος διαμορφώνει τη γλώσσα;

ΑΠ.: Ο λαός: όσοι μιλούν και γράφουν ελληνικά. Σήμερα κατ’ εξοχήν οι άνθρωποι
των ΜΜΕ. Παλιότερα οι μεγάλοι συγγραφείς.

ΕΡ.: Πού παρεμβαίνει ο λεξικογράφος;

ΑΠ.: Μακάρι να μη παρέμβει πουθενά! Ο λεξικογράφος περιγράφει, χαρακτηρίζει,
ενημερώνει, προειδοποιεί.

ΕΡ.: Ποια η ανταμοιβή του;

ΑΠ.: Αυτό που είπε ο λεξικογράφος J. Hulbert: «Δεν γνωρίζω πιο απολαυστική
διανοητική δραστηριότητα από το να δουλεύεις για ένα λεξικό».

ΕΡ.: Έχει μέλλον η επιστήμη της γλωσσολογίας;

ΑΠ.: Μεγάλο. Τώρα με τους Η/Υ ανοίγονται νέοι ορίζοντες.

ΕΡ.: Συμφωνείτε με όσους πιστεύουν ότι οι νέοι καταστρέφουν τα ελληνικά;

ΑΠ.: Όχι, είναι ένας μύθος. Τα ελληνικά της παρέας (ειρωνεία, πλάκα,
αμφισβήτηση, παραφθορές κ.λπ.) δεν επηρεάζουν την κοινή γλώσσα. Δεν είναι οι
ίδιοι που σπουδάζουν στα Πανεπιστήμια ή γράφουν εκθέσεις στις Πανελλαδικές Εξετάσεις;

ΕΡ.: Από τι κινδυνεύει η ελληνική γλώσσα;

ΑΠ.: Από τους Έλληνες! Μερικούς αυτόκλητους σωτήρες της γλώσσας, μερικούς
υπερβολικά αυστηρούς κριτές των άλλων ή ημιμαθείς σε θέματα της γλώσσας.

ΕΡ.: Ποιοι έχουν τη μεγαλύτερη ευθύνη για την κακοποίησή της;

ΑΠ.: Αυτοί που παράγουν δημόσιο λόγο ­ δημοσιογράφοι, πολιτικοί κ.ά. Ωστόσο
ανάμεσα σ’ αυτούς υπάρχουν και «μάστορες» της ελληνικής.

ΕΡ.: Οι λογοτέχνες μιλάνε «σωστά»;

ΑΠ.: Σημασία έχει πώς γράφουν.

ΕΡ.: Οι δάσκαλοι στα σχολεία;

ΑΠ.: Ναι, κατά κανόνα. Είναι ζήτημα γνώσης αλλά και ευαισθησίας.

ΕΡ.: Οι πολιτικοί;

ΑΠ.: Υπάρχουν εξαιρετικοί ρήτορες και άλλοι που θα ωφελούσαν πολύ τη γλώσσα αν σιωπούσαν…

ΕΡ.: Εσείς χρησιμοποιείτε ποτέ ξενόφερτες λέξεις;

ΑΠ.: Ναι, για να τις σχολιάσω, χρησιμοποιώντας άλλες ελληνικές.

ΕΡ.: Η τεχνολογία, οι επιστήμες έχουν δικούς τους όρους. Είναι ανάγκη να
μεταφράζονται στα ελληνικά;

ΑΠ.: Οπωσδήποτε. Αλλιώς σε λίγο θα μιλάμε αγγλοελληνικά…

ΕΡ.: Ποια είναι η πλουσιότερη γλώσσα;

ΑΠ.: Η γλώσσα που επιτρέπει στους ομιλητές της πολλές επιλογές. Π.χ. η
ελληνική, αλλά και η γαλλική, η ρωσική, η γερμανική. Τελευταία και η αγγλική.

ΕΡ.: Πόσες λέξεις χρησιμοποιεί ο μέσος Έλληνας;

ΑΠ.: Μερικές χιλιάδες, ανάλογα με τις επικοινωνιακές του ανάγκες ­ άλλες για
τον υπάλληλο, άλλες για τον δημοσιογράφο ή τον δάσκαλο.

ΕΡ.: Τα ωραιότερα ελληνικά είναι εκείνα των;

ΑΠ.: Σεφέρη και Ελύτη, Τσάτσου, Παπανούτσου και Δημαρά.

ΕΡ.: Είστε αισιόδοξος για τα ελληνικά;

ΑΠ.: Ναι. Τα ελληνικά της δεκαετίας του ’90 είναι πολύ καλύτερα από τη
δεκαετία του ’70.

ΕΡ.: Η φιλοδοξία σας;

ΑΠ.: Να τελειώσω τη Γραμματική της Ν. Ελληνικής που γράφω σε συνεργασία με τον
συνάδελφο Χρ. Κλαίρη.

ΕΡ.: Μετά το Λεξικό, τι;

ΑΠ.: Ίσως άλλα λεξικά. Και δύο βιβλία που περιμένουν.

ΕΡ.: Μια συμβουλή προς τους ομιλούντες ελληνικά;

ΑΠ.: Μεγαλύτερη αγάπη και σεβασμό στη γλώσσα. Άρα και μεγαλύτερη προσοχή στη
χρήση της. Και πολλά πολλά καλά διαβάσματα και ακούσματα.