ΠΡΟΣΩΠΑ Ο «προδότης» που έγινε «ήρωας»

Ρίσαρντ Κουκλίνσκι. Διοχέτευσε στη CIA 34.000 σελίδες απορρήτων εγγράφων του Συμφώνου της Βαρσοβίας

Από τους κορυφαίους πράκτορες της Δύσης στον Ψυχρό Πόλεμο, ο συνταγματάρχης
Κουκλίνσκι δραπέτευσε το 1981 από την πατρίδα του, την Πολωνία. Σήμερα
επιστρέφει ως ήρωας.

ΔΕΚΑΕΠΤΑ ΧΡΟΝΙΑ μετά τη διαφυγή του στη Δύση, ο συνταγματάρχης Ρίσαρντ
Κουκλίνσκι, ο Πολωνός αξιωματικός που διοχέτευσε στη CIA 34.000 σελίδες
απορρήτων εγγράφων στα 11 χρόνια αφού ήταν κατάσκοπός της στην πολωνική
πρωτεύουσα, επέστρεψε με τιμές στην πατρίδα του. Η επίσημη Πολωνία ξεδίπλωσε
το κόκκινο χαλί για τον 68χρονο άνδρα, πολλοί ωστόσο εξακολουθούν να τον
θεωρούν προδότη.

«Ο Κουκλίνσκι ήταν μία από τις πιο σημαντικές πηγές πληροφοριών για τον
σοβιετικό στρατό», σύμφωνα με τον πρώην διευθυντή της CIA Ρόμπερτ Γκέιτς. Ως
μέλος της Διεύθυνσης Σχεδιασμού του Συμφώνου της Βαρσοβίας έδινε στους
Αμερικανούς πληροφορίες για την ανάπτυξη νέων σοβιετικών όπλων, για τα υπόγεια
μπούνκερ των σοβιετικών στρατηγών, για στρατηγικά και επιχειρησιακά σχέδια και
για τις προσωπικές σχέσεις των σοβιετικών διοικητών με τους
Ανατολικοευρωπαίους συμμάχους τους. Πριν αυτομολήσει, το 1981, προειδοποίησε
τους Αμερικανούς ότι ο στρατηγός Γιαρουζέλσκι σχεδίαζε να επιβάλει στρατιωτικό
νόμο. Η πολωνική Δεξιά είναι πεπεισμένη ότι χάρη στην πληροφορία εκείνη οι
Αμερικανοί άσκησαν εγκαίρως πίεση στη Μόσχα κι έτσι αποφεύχθηκε επέμβαση των
δυνάμεων του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Ο Κουκλίνσκι «εμπόδισε την αιματοχυσία
στην Πολωνία, οι θετικές συνέπειες της δράσης του είναι αισθητές μέχρι
σήμερα», δήλωσε ο πρωθυπουργός Γέρζι Μπούζεκ. Και ο πρώην κατάσκοπος της CIA
επέστρεψε προσκεκλημένος του υπουργού Εξωτερικών, ανακηρύχθηκε επίτιμος
δημότης της Κρακοβίας και του Γκντανσκ και του επεστράφη το ιστιοφόρο που οι
αρχές είχαν κατασχέσει όταν αυτομόλησε…

Ωστόσο, πολλοί εξακολουθούν να τον θεωρούν προδότη ­ συγκεκριμένα το 26% των
Πολωνών, ποσοστό που το 1993 έφτανε το 43%. Στην πενταετία αυτή, αντίθετα,
σχεδόν διπλασιάστηκαν οι Πολωνοί που τον θεωρούν πραγματικό πατριώτη ­ από 18%
σε 34%. «Για ορισμένους παραμένω ένας άνθρωπος χωρίς τιμή, ο οποίος έδρασε
εναντίον της Πολωνίας, αλλά ελπίζω ότι η ιστορία θα διορθώσει αυτή την άποψη.
Αν ξαναζούσα, πιθανότατα θα ακολουθούσα τον ίδιο δρόμο», λέει ο Κουκλίνσκι, ο
οποίος έχει συγγράψει ένα αυτοβιογραφικό μπεστ-σέλερ με τίτλο «Ο πρώτος
ΝΑΤΟϊκός στρατιώτης της Πολωνίας».

«Αποφασίζοντας το 1970 να δουλέψει για τους Αμερικανούς», αναρωτιέται η πρώην
κομμουνίστρια βουλευτής Ντανούτα Βάνιεκ, «ο Κουκλίνσκι επεδείκνυε, άραγε,
εξαιρετική πολιτική διορατικότητα, προβλέποντας από τότε την πτώση του
κομμουνισμού ή μήπως τα κίνητρά του ήταν καθαρά οικονομικά;». Σήμερα υπάρχουν
το ιστιοφόρο και η βίλα του στη Βαρσοβία, όχι όμως και αποδείξεις ότι ο
συνταγματάρχης πληρωνόταν από τη CIA.