ΑΥΤΟΙ

… διέφυγε τις κρίσεις που έπληξαν τους γείτονές της αλλά όχι τον κίνδυνο. Οι
κινεζικές τράπεζες παραπαίουν. Είχαν δανείσει μεγάλα ποσά, ιδίως σε κτηματικές
επιχειρήσεις ­ οι οποίες ναυάγησαν. Μόνο στη Σαγκάη, χτίστηκαν τόσα γραφεία
και μαγαζιά μέσα σε 10 χρόνια όσα είχαν κατασκευαστεί στο Χονγκ Κονγκ σε 40.
Μένουν απούλητα. Στα τέλη του ’96, οι κινεζικές τράπεζες είχαν παθητικό κάπου
150 δισ. δολλάρια. Στο κόκκινο και οι κρατικές επιχειρήσεις: Τους τελευταίους
μήνες, απέλυσαν 20.000.000 υπαλλήλους.

… επίσημα είναι 3%. Στην πραγματικότητα μπορεί να φτάνει το 30%. «Οι
κινεζικές στατιστικές δεν είναι αξιόπιστες», γράφει το «Εσπρέσσο» που
παραθέτει τα στοιχεία. Το ίδιο ισχύει και για τον δείκτη ανάπτυξης. Εφέτος
προβλέπεται 8%, αλλά μόνο επίσημα. Και οι ξένοι επενδυτές έχουν γίνει
διστακτικοί. Τα 3/4 άλλωστε είναι Ασιάτες, ήδη χτυπημένοι από την κρίση στις
χώρες τους. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα η Κίνα καλλιεργεί ακόμη εικόνα ήρεμης
δύναμης, βράχου κόντρα στο κύμα. Τη βοηθάει, όπως λέει, η οικονομική της
επιφάνεια: Το εξωτερικό χρέος της, δηλώνει, είναι μόλις 16% του ΑΕΠ. Επί
πλέον, το παθητικό των τραπεζών της είναι σε γιουάν, όχι σε δολλάρια όπως
άλλων ασιατικών χωρών. Εμφανίζεται λοιπόν αποφασισμένη να συνεχίσει την
πολιτική του σκληρού γιουάν. «Θα το κρατήσει με τα δόντια ως την τελευταία
στιγμή», προβλέπει ο Τζωρτζ Σόρος.

… θα παρέσυρε και το δολλάριο του Χονγκ Κονγκ, που είναι προσδεμένο στο
αμερικανικό: Ο αντίχτυπος θα ήταν παγκόσμιος. Ο «βράχος», μάλιστα, εξακολουθεί
να μοιράζει δάνεια, προσφέρει βοήθεια στην Ταϊλάνδη και, απροσδόκητα,
προσυπέγραψε και τις πιστώσεις του ΔΝΤ στην Ταϊβάν. Στο μεταξύ εκσυγχρονίζει
το τραπεζικό σύστημα. Στην Τράπεζα του Λαού προωθείται απελευθέρωση δανείων
και επιτοκίων και, το κυριότερο, αποδέσμευση της ίδιας από τους τοπικούς
άρχοντες και κομματάρχες. Όπου, ανακύπτει μοιραία και το μεγαλύτερο πρόβλημα
της σύγχρονης Κίνας, αυτό που συνδέεται με τα περισσότερα κρούσματα
ανεπάρκειας ή διαφθοράς: η σχέση κόμματος – επιχειρήσεων. Η «σοσιαλιστική
οικονομία της αγοράς», το καύχημα του νέου πρωθυπουργού Λι Τσου Ρουνγκτζί,
μαστίζεται από παρασιτικά φαινόμενα.

… παραμένει για τον λόγο αυτό και η απόδοση των ιδιωτικοποιήσεων. Αρκετές
μάλιστα ναυαγούν: Στην επαρχία Σαντούνγκ, εφαρμόστηκε μετοχοποίηση με διανομή
των μετοχών στους εργάτες των ιδιωτικοποιούμενων εταιριών. Ήταν ένα είδος
αναγκαστικού δανείου. Σε όσες εταιρίες έκλεισαν, οι εργάτες έμειναν άνεργοι με
άχρηστους τίτλους στα χέρια τους. Επιχειρηματίες στην Κίνα είναι, ουσιαστικά,
τα 55.000.000 εγγεγραμμένα μέλη του ΚΚΚ, τα ίδια που αποτελούν και τον
διοικητικό μηχανισμό της χώρας. Αυτή η σύμπτωση, «κόμμα – κράτος –
επιχείρηση», ευνοεί κάθε είδους φαινόμενα ανικανότητας, εκμετάλλευσης ή
διαφθοράς. Ταυτόχρονα, τις επιχειρήσεις που παραμένουν κρατικές τις
κατατρώγουν ο γιγαντισμός και η ασυδοσία. Το εκδοτικό συγκρότημα της «Ζενμίν
Ζιχπάο» (Λαϊκής Ημερησίας), του μουσειακού αυτού οργάνου επίσημης προπαγάνδας,
είναι μια ολόκληρη πόλη 20.000 κατοίκων. «Πόλεις» ή νυσταλέους πυρήνες
αποτελούν και οι εκατοντάδες χιλιάδες των κομματικών επιστημόνων ­ ιστορικών,
οικονομολόγων κ.λπ. ­ οι οποίοι εξακολουθούν να «επεξεργάζονται» ιδεολογήματα
που και οι ίδιοι έχουν απαρνηθεί.