ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Πολιτική έρημος

Χουσεΐν Τσαλαγιάν. Η τελευταία επίδειξη μόδας του 27χρονου Βρετανοκύπριου σχεδιαστή είχε τίτλο: «Το τσαντόρ μίνι φούστα»

«Αυτό το βιβλίο μιλάει για λαούς. Δεν είναι ένα βιβλίο γνώμης. Είναι ένα
βιβλίο με ιστορίες». Ιστορίες που ενισχύουν την απέχθεια του συγγραφέα για τις
θρησκείες. Και ιδιαίτερα για το Ισλάμ.

ΤΟ 1979, ο Βίντια Νάιπωλ επισκέφθηκε τέσσερις χώρες: την Ινδονησία, το Ιράν,
το Πακιστάν και τη Μαλαισία. Στόχος του ήταν να εξετάσει τις επιπτώσεις του
Ισλάμ στην καθημερινή ζωή των πιστών. Ο βρετανός (γεννημένος στο Τρινιντάντ)
συγγραφέας άκουσε ενθουσιώδεις μουσουλμάνους να του παρουσιάζουν το όραμά τους
για «μια κοινωνία καθαρμένη και εξαγνισμένη, μια κοινωνία πιστών». Στο Ιράν,
όπου λίγους μήνες νωρίτερα είχε πέσει ο Σάχης, συνάντησε τον Αγιατολάχ
Χαλκαλί, ένα δικαστή ερωτευμένο με την ποινή του θανάτου, «εύθυμο και παχουλό,
με χαρωπά μάτια πίσω από τα γυαλιά του, που μοίραζε ισλαμική δικαιοσύνη σε
νέους και γέρους, άνδρες και γυναίκες». Οι εντυπώσεις του, όπως τις παρουσίασε
στο βιβλίο του «Ανάμεσα στους Πιστούς» (1981), ήταν ζοφερές. Το Ισλάμ του 20ού
αιώνα, έγραφε, υπόσχεται στο αφελές ποίμνιό του τα οφέλη της δυτικής
τεχνολογίας, απορρίπτοντας ταυτόχρονα τις δυτικές αξίες και τον δυτικό τρόπο
ζωής. Και οδηγεί κατευθείαν στην πολιτική έρημο.

Δεκαέξι χρόνια αργότερα, ο συγγραφέας επισκέφθηκε τις ίδιες χώρες για να δει
τις προόδους που είχαν γίνει. Στο Ιράν αναζήτησε και πάλι τον Χαλκαλί ­ για να
βρει έναν άνθρωπο γερασμένο, κουρασμένο, απογοητευμένο, έτοιμο να βάλει τα
κλάματα. Οι περισσότεροι από τους νέους που είχαν ριχτεί στον πόλεμο με το
Ιράκ τραγουδώντας επαναστατικά συνθήματα επιδίδονταν τώρα σε εκβιασμούς και
δολοφονίες ­ αν γλίτωσαν βέβαια τη ζωή τους. Η χώρα που βρήκε ήταν
«ξεκοιλιασμένη από τον πόλεμο και την επανάσταση, μια χώρα που είχε αποκτήσει
μια σχεδόν οικουμενική γνώση του πόνου».

Η εμπειρία του από το Πακιστάν ήταν ακόμη χειρότερη. Το 1930, ο ποιητής Ικμπάλ
είχε προτείνει για πρώτη φορά την εγκαθίδρυση ενός ισλαμικού κράτους στην
Ινδία, το οποίο θα έλυνε όλες τις φυλετικές, γεωγραφικές και ταξικές διαφορές.
Το σημερινό Πακιστάν, γράφει ο Νάιπωλ στο νέο βιβλίο του «Πέρα από την Πίστη:
Εξορμήσεις μεταξύ των Προσηλυτισμένων Λαών» (εκδ. Little Brown), διαψεύδει με
τον πιο τραγικό τρόπο εκείνη την εκτίμηση. Είναι μια χώρα δεσποτική, πάμφτωχη,
βαθιά αμόρφωτη και διεφθαρμένη. Μια «εγκληματική επιχείρηση». Καλά θα κάνουν
οι ποιητές να μην παρασύρουν τους λαούς τους στην κόλαση, συμπεραίνει ο συγγραφέας.

Ανάλογες είναι οι εντυπώσεις του και από τις άλλες δύο χώρες. Η ετυμηγορία του
σερ Βίντια Νάιπωλ είναι κατηγορηματική μέχρι παρεξηγήσεως: για όλα φταίει η
θρησκεία. Για το φρικτό πρωινό που του προσφέρθηκε στην Τεχεράνη, για τα
ετοιμόρροπα κτίρια, για τους διεφθαρμένους δικαστές, για τη βία στους δρόμους.
Το Ισλάμ είναι υπεύθυνο για το μεγαλύτερο των εγκλημάτων: την καταστροφή του
παρελθόντος των προσηλυτισμένων. Και την αντικατάστασή του με την ιστορία και
τις αξίες της Αραβίας του 7ου αιώνα.