ΑΥΤΟΙ

… δεν ζει πια μέσα στην ευφορία που επικρατούσε πριν από τέσσερα χρόνια.
Τότε, η ατμόσφαιρα έμοιαζε κάπως μ’ εκείνη της Γερμανίας όταν γκρεμίστηκε το
Τείχος. Τώρα, παλιές πληγές αρχίζουν να ξαναφαίνονται, βία ξεσπά εδώ και εκεί,
οι αντιθέσεις μεγαλώνουν. «Χρειάζεται πολύ καιρό ο ρατσισμός για να ξεριζωθεί
­ λέει η Ναντίν Γκόρντιμερ σε συνέντευξή της στη “Λιμπερασιόν”. ­ Δεν μπορείς
σε τόσο μικρό διάστημα να διαλύσεις καθεστώς μισού αιώνα». Η συγγραφέας ήταν
στο Παρίσι αυτές τις μέρες για τη γαλλική έκδοση του νέου της βιβλίου («L’
Arme domestique», Plon). Θέμα, η εγκληματικότητα στη χώρα της. Και η αδυναμία,
ακόμη, των φυλών να καταλάβουν η μιά την άλλη. Πρόοδος υπάρχει, κατά την Γκ.,
αλλά όχι όσο θα έπρεπε. Λόγου χάρη, τα σχολεία είναι μικτά, και οι μικροί
μαθητές στα δημοτικά συμβιώνουν περίφημα. Στα γυμνάσια όμως οι έφηβοι
δυσκολεύονται ακόμη. Είναι θέμα ηλικιών, καταβολών. Θέμα ωρίμανσης.

… ξεπεραστεί, για πολλούς, η αρχική έκπληξη της ισοπολιτείας και των
συνεπειών της. «Είναι τόσο καινούργιο να φωνάζεις γιατρό και να έρχεται
μαύρος. Να είσαι λευκός και να σε δικάζουν μαύροι δικαστές. Μερικοί δεν
μπορούν να συνέλθουν από το σοκ. Μια ολόκληρη τάξη μαύρων μικροαστών έχει
αρχίσει να συγκροτείται». Τόσο εντυπωσιακά είναι όλα αυτά, μετά το απαρτχάϊντ,
που ένας συγγραφέας στη Ν.Α. δεν πρέπει σήμερα να έχει έλλειψη θεμάτων, κατά
την Γκόρντιμερ (φωτ.). Η ίδια έμεινε κατάπληκτη, λέει, όταν πήγε το ζωάκι της
σε κτηνίατρο και διαπίστωσε πως ήταν μαύρος. Βέβαια, υπάρχει ακόμα βία, μίσος,
υπάρχουν διακρίσεις ­ και αναλφαβητισμός στο 40% του πληθυσμού. Οι συγγραφείς
δεν διώκονται όπως άλλοτε, αλλά δεν πουλούν και πολλά βιβλία. «Με 5.000
αντίτυπα, ένα βιβλίο θεωρείται μπεστ-σέλλερ, κι ας είμαστε 48.000.000
άνθρωποι». Αλλά η Ναντίν είναι αισιόδοξη. «Θέμα χρόνου. Θέμα χρόνου, όλα θα διορθωθούν».

… σίγουροι γι’ αυτό είναι άλλοι παρατηρητές, όπως ο ανταποκριτής του
«Εσπρέσσο», που γράφει ότι αν εξαιρέσεις τις μεγάλες πόλεις, Γιοχάννεσμπουργκ,
Κέηπ Τάουν, Ντέρμπαν, τίποτα σχεδόν δεν έχει αλλάξει. Σε ορισμένες ζώνες, όπως
στη Βορειοδυτική Επαρχία, η βία και οι διακρίσεις έχουν αυξηθεί. Μόνο που
υπάρχει μια αντιστροφή, τώρα εκδηλώνεται (και) ο μαύρος ρατσισμός. Μαύροι
μαθητές συλλαμβάνουν όμηρο ένα διευθυντή σχολείου. Μαύροι καίνε σπίτια λευκών,
κ.λπ. «Εδώ δεν είναι Πραιτωρία ­ λένε μαύροι και λευκοί. ­ Εδώ είναι
Τράνσβααλ». Η δημοκρατία και η ελευθέρια, για πολλούς, σημαίνουν ότι μπορείς
πλέον να βρίζεις ανοιχτά τον αλλόφυλο, να ξεστομίζεις ό,τι τόσα χρόνια δεν
τολμούσες να πεις.

… ένα αδιέξοδο, μια αίσθηση ότι όλα είναι λειψά, λέει στο «Εσπρέσσο» ο
διευθυντής της «Ιντηπέντεντ», Σων Τζόνσον. «Οι μαύροι βλέπουν ότι ενώ οι
λευκοί καυχώνται πως έκαναν το καθήκον τους και αποδέχτηκαν τη δημοκρατία, τα
πράγματα ελάχιστα έχουν αλλάξει. Οι λευκοί αισθάνονται ότι φέρουν το στίγμα
του Κάιν και πιστεύουν ότι η χώρα δεν έχει καμμιά προοπτική. Οι μαύροι, δηλαδή
η πλειονότητα των Νοτιοαφρικανών, εξακολουθούν να ζητούν ν’ αρχίσει επιτέλους
η πραγματική αλλαγή της κοινωνίας μας. Οι λευκοί, η μειονότητα, λένε ότι
πρέπει να αποκατασταθεί το ταχύτερο η “ομαλότητα”. Και η κάθε πλευρά βλέπει
την άλλη εμπόδιο στις επιθυμίες της». Το έργο του Τάμπο Μπέκι, που του χρόνου
θα παραλάβει τα ηνία από τον Μαντέλα, δεν προμηνύεται διόλου εύκολο.