ΑΥΤΟΙ

… στην Ισπανία άργησε, αλλά επιτέλους κινείται. Δυο χρόνια τώρα, ως
αντιπολίτευση στον Χοσέ Μαρία Ασνάρ στάθηκε ανύπαρκτη. Ομφαλοσκοπούσε, αλλά
και στα προβλήματά της λύση δεν έβρισκε. Και να που απόψε κάνει ένα μεγάλο
βήμα: Για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκό πολιτικό σχηματισμό, στο σοσιαλιστικό κόμμα
του Χοακίμ Αλμούνια, τον υποψήφιο για την πρωθυπουργία θα τον αναδείξει η ίδια
η βάση, δηλαδή οι 370.000 Ισπανοί που αποτελούν τα εγγεγραμμένα μέλη του
κόμματος. (Κίνηση σημειωτέον υπάρχει και στον χώρο που βρίσκεται ακόμη πιο
αριστερά: Στελέχη της Ενωμένης Αριστεράς ­ του άλλοτε ΚΚ ­ δυσαρεστημένα από
τον συγκεντρωτισμό του Χοσέ Ανγκίτα ίδρυσαν μαζί και με άλλους ένα καινούργιο
σχήμα, το Δημοκρατικό Κόμμα της Νέας Αριστεράς).

… στο σοσιαλιστικό κόμμα είναι και οι δύο παιδιά του Φελίπε Γκονζάλες, το
ένα πιστό, το άλλο άσωτο. Από τη μια ο Αλμούνια, που το `83 είχε γίνει ο
νεώτερος υπουργός Εργασίας της Ισπανίας, μόλις 34 χρόνων, και που είχε
υποδειχθεί πέρυσι για τη θέση του Γραμματέα από τον ίδιο τον Φελίπε. Από την
άλλη ο Χοσέ Μπορρέλ, πρώην υπουργός Δημοσίων Έργων στις σοσιαλιστικές
κυβερνήσεις, και αιώνιο «πνεύμα αντιλογίας». Ακόμη και τώρα, συχνά καλεί τους
συντρόφους: «Απαλλαγείτε από τη σκιά του Γκονζάλες». Πέρα όμως από το θέμα του
προσώπου ενδιαφέρον έχει, με αφορμή τη σημερινή ψηφοφορία, η βαθύτερη αλλαγή
νοοτροπίας που σημειώνεται στην Ισπανία. Με την καθιέρωση της απ’ ευθείας
εκλογής του Πρώτου στο κόμμα, σπάζει η βαριά κληρονομιά της προσωπολατρίας και
της κομματοκρατίας, που είχε απομείνει στο ισπανικό πολιτικό τοπίο από τότε
που πέθανε ο Φράνκο, το ’75.

… των «προκριματικών», κατ’ αναλογία προς τα αμερικανικά primaries, εισάγει
καινά δαιμόνια κλονίζοντας την απόλυτη αυθεντία του Αρχηγού, αφού στο εξής θα
τελεί υπό την αίρεση της ευαρέσκειας της βάσης και θα πρέπει ­ για να γίνει
πρωθυπουργός ­ όχι απλώς να ψηφίζεται στις εθνικές εκλογές αλλά και να
προ-ψηφίζεται ώστε να παίρνει το χρίσμα. Όλα τα κόμματα στην Ισπανία ζούσαν ως
τώρα υπό καθεστώς πατέρα-αφέντη. Τέτοιος ήταν ο Γκονζάλες, το ίδιο και ο
Ασνάρ, παρόμοιοι και οι αρχηγίσκοι όπως ο Ζόρντι Πουζόλ των εθνικιστών της
Καταλωνίας, ο οποίος δήλωσε ήδη ότι θεωρεί απαράδεκτη τη διαδικασία χρίσης του
αρχηγού από τη βάση. (Αντίθετα πάντως ο Χαβιέρ Αρσαγιούς, ο αρχηγός του
βασκικού κόμματος, αποφάσισε να μιμηθεί τους σοσιαλιστές στη νέα τους ανακάλυψη).

… έχει λοιπόν ζωντανέψει λιγάκι με τη σημερινή εκλογή. Τα προγνωστικά είναι
αβέβαια: Ο Αλμούνια έχει την ευλογία του κομματικού μηχανισμού, ο Μπορρέλ
είναι ανερχόμενος στις προτιμήσεις της βάσης, που τον θεωρεί πιο δυναμικό και
ελαφρώς «αριστερότερο». Το σπουδαίο όμως είναι ότι μ’ αυτά αναπτερώνονται οι
ελπίδες του PSOE για νίκη στις προσεχείς βουλευτικές εκλογές (κανονικά το
2000). Οι σοσιαλιστές δεν μπορούν να ξεχάσουν ότι, παρ’ όλη τη διάλυση, παρ’
όλες τις κατηγορίες για σκάνδαλα, έχασαν την κυβέρνηση πρόπερσι για μόλις
300.000 ψήφους. Είναι χαρακτηριστικό επίσης ότι όσο προσεκτικός και αν είναι ο
Ασνάρ ­ και όσο και αν η οικονομία της χώρας βρίσκεται σε ελαφρά ανάκαμψη ­ η
δεξιά δεν κερδίζει έδαφος στα γκάλλοπ. Το χαρτί του Ασνάρ είναι τώρα το ευρώ:
Ορκίζεται ότι θα εξασφαλίσει την είσοδο της Μαδρίτης στο ενιαίο νόμισμα με την
πρώτη φουρνιά, των 11 σκαπανέων της Ένωσης. Αλλά και πάλι, ελάχιστα συγκινεί.