ΑΥΤΟΙ

… θεμελιωθεί το ευρώ και καθοριστούν οι «τελικές» ισοτιμίες του ­ στη
διάσκεψη κορυφής του Μαΐου ­ η Αμερική πέρασε στην αντεπίθεση. Η «Διακήρυξη
του Σαντιάγο», που υπέγραψαν τη Δευτέρα στη Χιλή οι 34 από τις 35 χώρες της
ηπείρου (πλην Κούβας), είναι η βάση για μια νέα, πελώρια Κοινή Αγορά που, αν
λειτουργήσει κανονικά, θα είναι η μεγαλύτερη του κόσμου. Και δεν υπάρχουν πια
τόσο χτυπητά «πατρίκιοι» και «πληβείοι»: χώρες κραταιές όπως οι ΗΠΑ και ο
Καναδάς που ν’ ασκούν πατερναλιστική πολιτική απέναντι στις αδύναμες, όπως το
Εκουαδόρ ή η Βολιβία. «Τώρα είμαστε όλοι πολύ πιο ίσοι», έλεγαν με νόημα οι
Λατινοαμερικάνοι. Και βέβαια, ο Μπιλ Κλίντον κυριάρχησε στην παναμερικανική
διάσκεψη. Αλλά χωρίς αίσθηση παντοδυναμίας.

… τουλάχιστον, ένιωθε τις δυνατότητές του περιορισμένες. Πρώτον, Κούβα: Οι
33 ζήτησαν ρητώς να αρθεί το αμερικανικό βέτο στην παρουσία της σε παρόμοιου
τύπου συνάξεις. «Ο αποκλεισμός της Αβάνας είναι unfair ­ είπε ο πρόεδρος του
Περού Αλμπέρτο Φουτζιμόρι. ­ Η Κούβα δεν απειλεί κανένα». Εντολοδόχος της
διάσκεψης, ο Καναδός πρωθυπουργός Ζαν Κρετιέν, ανέλαβε να πάει την ερχόμενη
βδομάδα κιόλας στην Αβάνα και να δει τον Φιντέλ Κάστρο. Δεύτερον, δυνατότητες
διαπραγμάτευσης: Προτού ακόμη φτάσει στο Σαντιάγο, ο Κλίντον είχε τα φτερά
ψαλιδισμένα από το ίδιο το νομοθετικό σώμα των ΗΠΑ. Βουλή και Γερουσία τού
απέκλεισαν το λεγόμενο «fast track», την ευχέρεια να συνάπτει οικονομικές
συμφωνίες με άλλα κράτη αν δεν έχει προηγουμένως συμβουλευθεί το Κογκρέσσο για
κάθε λεπτομέρεια. Τρίτο αδύνατο σημείο, οι άλλες Κοινές Αγορές.

… χρόνια, η Λατινική Αμερική έχει κάνει τεράστιες προσπάθειες ­ με τις ΗΠΑ ή
χωρίς ­ να δημιουργήσει μια αντι-ΕΟΚ. Μερικοί τέτοιοι οργανισμοί λειτουργούν
ήδη, από μέτρια έως ικανοποιητικά. Υπάρχει λόγου χάρη η ένωση Μερκοσούρ (Αγορά
Νότου), με πλήρη μέλη Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη, και
συνδεδεμένα Χιλή και Βολιβία. Υπάρχει επίσης η Ανδική Κοινότητα (Βενεζουέλα,
Κολομβία, Περού, Βολιβία, Ισημερινός). Υπάρχει η Κοινή Αγορά Κεντρικής
Αμερικής, που περιλαμβάνει όλα τα κράτη του Ισθμού και μερικά πέριξ. Όλες
αυτές οι Κοινότητες έχουν συνάψει και μεταξύ τους συμφωνίες που διευκολύνουν
τις συναλλαγές. Η άλλη Κοινότητα, του Βορρά, η Nafta ­ που συστήθηκε πριν από
τέσσερα χρόνια μεταξύ ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικού ­ ήταν εν μέρει αντίβαρο σ’ αυτές.

… δημιουργήθηκε αρχικά η εντύπωση ότι οι ΗΠΑ ήθελαν να κάνουν τους άλλους 33
παράρτημα της Nafta. Διαπιστώθηκε όμως, ότι πολύ περισσότερο, στη νέα ένωση
κυριαρχούσε το Μερκοσούρ. Οι Λατινοαμερικάνοι κερδίζουν πόντους στον
εκδημοκρατισμό και προπάντων στην οικονομική ανάπτυξη, δεν είναι λοιπόν
αμελητέοι. Η Αμερικανική Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών (Ftaa: Free Trade Area of
the Americas) που θεμελιώθηκε στη διάσκεψη και που προβλέπεται ότι θα
λειτουργεί πλήρως το αργότερο ως το 2005, συνενώνει εθνικές οικονομίες
συνολικού ύψους 10 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Οι ΗΠΑ αρχίζουν να
αντιλαμβάνονται τη σημασία της ­ κατά το δυνατόν ­ ισότιμης συμμετοχής όλων.
«Δεν έχει πια νόημα να προσπαθούμε να επιβάλλουμε τη θέλησή μας», είπε ο
σύμβουλος Ασφαλείας του Κλίντον, Σάμουελ Μπέργκερ. «Επιτέλους, μια συνάντηση
ίσων», ήταν και ο τίτλος της «Ουάσιγκτον Ποστ». Η Ευρώπη έχει κάθε λόγο να
παρατηρεί προσεκτικά τις απέναντι κινήσεις.