ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Οι ισχυροί γίνονται ισχυρότεροι

Στη διανυόμενη φάση της παγκοσμιοποίησης ζούμε μια νέα εποχή επιστροφής των
δεινοσαύρων με τις συγχωνεύσεις γιγαντιαίων συγκροτημάτων.

Πρώτες στη διαδικασία των συγχωνεύσεων έχουν εισέλθει οι τράπεζες, οι
ασφαλιστικές εταιρείες και τα μεγάλα Αμοιβαία Κεφάλαια, ο χώρος δηλαδή του
χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου που είναι ο πιο δυναμικός αλλά και εκείνος που
αναμένει να κερδίσει τα περισσότερα από την ενοποίηση των διεθνών αγορών.

Στον τελευταίο μόλις μήνα διαβάσαμε για τη μεγαλύτερη συγχώνευση όλων των
εποχών, τη συγχώνευση της Travelers με την Citicorp που δημιούργησε έναν
τραπεζοασφαλιστικό γίγαντα με κεφάλαιο 80 δισ. δολαρίων και ακολούθησε η
συνένωση της Nationsbank με την Bank of america (60 δισ. δολ.), ενώ είχαν
προηγηθεί οι συγχωνεύσεις της Mitsubishi Bank με την Bank of Tokyo (33,8 δισ.
δολ.), της Union Bank of Switzerland με τη Swiss Bank Corp. (33,0), της Bank
One με τη First Chicago (30,0) και της Mitsui Bank Ltd με την Taiyo Kobe Bank
(23 δισ. δολ.).

Μέσα σ’ αυτό το διεθνές κλίμα, η ανακοίνωση της πρώτης μεγάλης συγχώνευσης
στην Ελλάδα, της Εθνικής με την Κτηματική χαιρετίσθηκε με ενθουσιασμό από όλο
τον Τύπο, αφού έστω και μικρού μεγέθους σε σχέση με τους άλλους κολοσσούς η
ενέργεια αυτή δείχνει ότι και το ελληνικό τραπεζικό σύστημα συμπορεύεται με
τις διεθνείς εξελίξεις και συμμετέχει στο νέο ρεύμα της εποχής μας. Η
χρηματιστηριακή αξία της συγχώνευσης Εθνικής – Κτηματικής ανέρχεται σε 4,5
δισ. δολ. και η νέα Τράπεζα θα συγκαταλέγεται πλέον ανάμεσα στις 70
μεγαλύτερες τράπεζες του κόσμου.

Οι γιγαντιαίες αυτές διεθνείς συγχωνεύσεις, δεν είναι συνενώσεις ανάγκης, δεν
γίνονται δηλαδή επειδή κινδυνεύουν οι επιμέρους τράπεζες, αλλά είναι
συνενώσεις δύναμης, αφού πραγματοποιούνται για να γίνουν ακόμη ισχυρότερες οι
τράπεζες, για να αποκτήσουν μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς βελτιώνοντας την
ανταγωνιστική τους θέση. Πράγματι, με τις συγχωνεύσεις επιτυγχάνεται ο
περιορισμός του λειτουργικού κόστους με τη δημιουργία οικονομιών κλίμακος και
αφετέρου η παροχή κάτω από κοινή «ταμπέλα» όλου του φάσματος των τραπεζικών
και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

Οι συγκεκριμένες αυτές επιδιώξεις των συγχωνευομένων τραπεζών αποδεικνύουν ότι
όλη αυτή η διαδικασία συγκέντρωσης και μεγέθυνσης έχει να κάνει πρωτίστως με
τα συμφέροντα των ίδιων, με την πολιτική κυριαρχίας στις αγορές και όχι με τα
συμφέροντα των καταναλωτών, των αποταμιευτών και γενικά των πολιτών που
συναλλάσσονται με τις τράπεζες. Βέβαια, κατά τη φιλελεύθερη οικονομική
φιλολογία ο ανταγωνισμός στον βαθμό που γίνεται πιο αποτελεσματικός καταλήγει
τελικά στο να αποβαίνει επωφελέστερος για τον καταναλωτή. Αυτά όμως πρώτον
είναι ολίγον θεωρητικά και δεύτερον η συγκέντρωση δύναμης και η μονοπώληση της
αγοράς από λίγους παραγωγούς δεν εγγυάται πάντα την ωφέλεια των αγοραστών
υπηρεσιών ή αγαθών.

Με βάση αυτό το κριτήριο πρέπει να αξιολογήσουμε και τη συνένωση Εθνικής και
Κτηματικής (γιατί στην ουσία δεν είναι συγχώνευση δύο ανεξάρτητων τραπεζών,
αφού η Κτηματική ήταν μετοχικά εξαρτημένη από την Εθνική) και να μην
παρασυρόμαστε από τα διάφορα δοξαστικά. Διότι αναμφίβολα η συγχώνευση αυτή
είναι επ’ ωφελεία της Εθνικής, που ισχυροποιείται έναντι του ξένου
ανταγωνισμού, αλλά αν θα αποβεί υπέρ των Ελλήνων αποταμιευτών, επιχειρηματιών
κ.λπ., μένει να αποδειχθεί. Αν η νέα δυνατή Εθνική πρωτοστατήσει στη μείωση
των επιτοκίων, θα δώσει στον τραπεζικό ανταγωνισμό μια κατεύθυνση συμβατή με
τα ευρύτερα συμφέροντα της οικονομίας.

Για να μπορέσει όμως η Εθνική να παίξει αυτόν τον πρωτοποριακό ρόλο, θα πρέπει
να αξιοποιήσει όλες τις οικονομίες κλίμακας που προσφέρει το μεγαλύτερο
μέγεθός της και να μειώσει το λειτουργικό της κόστος. Βεβαίως, ο διοικητής της
Εθνικής, κ. Θεόδ. Καρατζάς, κόβοντας οριστικά τον αμαρτωλό ομφάλιο ρόλο
Εθνικής και κράτους, μείωσε το προσωπικό, εξυγίανε το χαρτοφυλάκιο της
Τράπεζας και αύξησε την κερδοφορία της. Όμως το κόστος χρήματος της Εθνικής
παραμένει ακόμη υψηλό, οι καλοί πελάτες έχουν φύγει προς τις ιδιωτικές
τράπεζες, το εργασιακό καθεστώς παραμένει αγκυλωμένο και οι συνδικαλιστές
είναι παντοδύναμοι ελέγχοντας προαγωγές, τοποθετήσεις κ.λπ. Πρέπει όλα αυτά να
αλλάξουν, για να κερδίσει από τη μεγάλη Εθνική και ο πολίτης!