Επαναστάτες χωρίς αιτία

Οι έφηβοι γνωρίζουν πολύ καλά τι σημαίνει «ώρα μηδέν». Περιγράφουν με έντονα
και δυνατά συναισθήματα τις στιγμές που «η ζωή μοιάζει να μην έχει κανένα
νόημα πια». Σχεδόν ένας στους δέκα εφήβους, Έλληνες μαθητές ηλικίας 14 έως 18
ετών, έχει αποπειραθεί να αυτοκτονήσει.

ΣΤΗΝ εφηβική ηλικία, ιδιαίτερα εκεί γύρω στα 17 και 18, η σκέψη της
αυτοκτονίας γίνεται πολύ εύκολα «απόφαση». Από εκεί, ο δρόμος προς την
«προσπάθεια» είναι εξαιρετικά κοντά.

Τα στοιχεία μεγάλης πανελλαδικής έρευνας, που πραγματοποίησε το Ερευνητικό
Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής, σε δείγμα 11.000 μαθητών ηλικίας
από 14 έως 18 ετών, αποδεικνύουν πως το 7,8% των εφήβων έχουν επιχειρήσει μια
ή περισσότερες φορές ν’ αυτοκτονήσουν.

«Συγκρίνοντας τα στοιχεία της πιο πρόσφατης έρευνας με μια αντίστοιχη, που
είχε γίνει το 1984», προκύπτει πως υπάρχει αυξητική τάση, ιδιαίτερα στις
απόπειρες αυτοκτονίας που γίνονται κατά τη διάρκεια της εφηβικής ηλικίας»,
εξηγεί η κ. Άννα Κοκκέβη, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Ερευνητικό
Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής, η οποία επεξεργάστηκε τα στοιχεία
της έρευνας. «Ανάμεσα στις σημαντικότερες αιτίες είναι οι αυξημένες απαιτήσεις
της σύγχρονης ζωής, το άγχος και η πίεση που οδηγούν τους νέους στην κατάθλιψη».

Ο αριθμός των μαθητών που ανέφεραν πολλαπλές απόπειρες είναι διπλάσιος από
εκείνον των μαθητών που ανέφεραν μία μόνον απόπειρα. «Η αναλογία των κοριτσιών
προς τα αγόρια φθάνει το πέντε προς ένα», σημειώνει η ίδια. Αυτό σημαίνει πως
από το σύνολο των εφήβων που έχουν επιχειρήσει να αυτοκτονήσουν, το 10,3% ήταν
κορίτσια, ενώ αγόρια ήταν το 4,3%.

Αντίστοιχη αναλογία συναντά κανείς και σε έρευνες στον γενικό πληθυσμό, όπως
εκείνη που διεξήγαγε το ίδιο Ινστιτούτο στις ηλικίες από 12 έως 65 ετών. Όπως
εξηγεί η κ. Κοκκέβη, «τα κορίτσια, οι γυναίκες κάνουν πολύ περισσότερες
απόπειρες αυτοκτονίας, ενώ στα αγόρια και τους άντρες εντοπίζονται οι
περισσότερες επιτυχημένες απόπειρες αυτοκτονίας». Ο λόγος είναι, σύμφωνα με
τους ειδικούς, πως τα κορίτσια εκδηλώνουν μέσω της απόπειρας τον φόβο και τη
θλίψη τους, επιζητώντας ουσιαστικά βοήθεια, ενώ τα αγόρια προτιμούν να…
πεθάνουν παρά να παραδεχθούν πως έχουν πρόβλημα.

Οι ερευνητές ανέλυσαν επίσης το προφίλ των εφήβων που φθάνουν στην έσχατη λύση
της αυτοκτονίας. Έτσι, όπως επισημαίνει η κ. Κοκκέβη, «τα ποσοστά των εφήβων
που αποπειρώνται να αυτοκτονήσουν είναι υψηλότερα στην Αθήνα και χαμηλότερα
στα ανώτερα κοινωνικά και οικονομικά επίπεδα των οικογενειών τους. Τα ποσοστά
ήταν χαμηλότερα στα αγόρια των δημοσίων σχολείων, υψηλότερα στα κορίτσια των
τεχνικών και επαγγελματικών σχολών και πολύ υψηλότερα, και για τα δύο φύλα,
στους μαθητές των νυχτερινών σχολείων».

Η ΑΥΞΗΣΗ στις απόπειρες αυτοκτονίας των εφήβων είναι χαρακτηριστικό, ιδιαίτερα
έντονο στις χώρες της Ευρώπης. Η Ελλάδα εμφανίζει τα χαμηλότερα ποσοστά, ενώ
οι χώρες με το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι οι Σκανδιναβικές ­ ιδιαίτερα η
Σουηδία ­ χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, όπως η Πολωνία, και άλλες βορειότερες,
όπως η Μ. Βρετανία.

Ειδικότερα στη Γηραιά Αλβιώνα, πρόσφατη έρευνα σε 17.000 μαθητές έδειξε μία
στις πέντε μαθήτριες έχει αποπειραθεί να αυτοκτονήσει λόγω άγχους και πίεσης
στην καθημερινή τους ζωή. Οι μισοί από τους ερωτηθέντες απάντησαν πως υπήρξε
τουλάχιστον μία στιγμή στην ζωή τους που ένιωσαν πως δεν ήθελαν να ζήσουν
άλλο. Σύμφωνα με δημοσίευμα στους «Sunday Times», το 17% των κοριτσιών,
ηλικίας 13 και 25 χρόνων, είπαν πως είχαν ήδη κάνει μία απόπειρα αυτοκτονίας.

Το αντίστοιχο νούμερο για τα αγόρια ήταν 8%.

Τα υψηλά ποσοστά σόκαραν τους ειδικούς της Βρετανίας. Πολλά από αυτά τα παιδιά
βλέπουν την αυτοκτονία ή την απόπειρα ως μία «δοκιμασμένη» μέθοδο να
αποσπάσουν την προσοχή των «μεγαλυτέρων».

Τα κορίτσια συνήθως διαλέγουν να πάρουν χάπια ελπίζοντας πως κάποιος θα τα
βρει σύντομα. «Πρόκειται περισσότερο για μία κραυγή βοήθειας», σύμφωνα με τους
ειδικούς. Αντίθετα, τα αγόρια «θα προτιμούσαν να πεθάνουν παρά να παραδεχθούν
πως έχουν κάποιο πρόβλημα».

Η αυτοκτονία είναι η δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου των νέων στη Βρετανία. Το
1995, το 19% των θανάτων νέων, ηλικίας 15-24 χρόνων, οφειλόταν σε αυτοκτονία
(738 άτομα), ενώ το 24% σκοτώθηκε σε αυτοκινητικό δυστύχημα. Μπορεί οι
περισσότερες απόπειρες να γίνονται από κορίτσια σε εφηβική ηλικία, οι
περισσότεροι θάνατοι από αυτοκτονία όμως, καταγράφονται μεταξύ των συνομιλήκων
τους αγοριών.