ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Διεθνής λαϊκή εγκυκλοπαίδεια

Στο μπαρ. «Τσαλάκωσα τη σύνταξή μου ξανά και ξανά και τώρα δεν έχω ιδέα πού στο διάβολο την έβαλα…» (από τον Νιου Γιόρκερ)

Η ιδέα: να δημιουργηθεί μια «διεθνής λαϊκή εγκυκλοπαίδεια». Το μέσον: μικρά,
πρακτικά και εύχρηστα βιβλιαράκια. Ο στόχος: τα μέσα ενημέρωσης και ο νεοφιλελευθερισμός.

ΟΤΑΝ το 1996 ο Πιερ Μπουρντιέ και 30 ακόμη γάλλοι ερευνητές ίδρυαν την
οργάνωση μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα «Λόγοι για δράση», βασικός τους σκοπός
ήταν να καταργήσουν τα όρια ανάμεσα στην επιστημονική έρευνα και την πολιτική
δράση. Είχε περάσει πια η εποχή που η επιστήμη εθεωρείτο ουδέτερη και ο
διανοούμενος μπορούσε να κάθεται στο γραφείο του και να αναλύει με
«αντικειμενικό» τρόπο τα στοιχεία που είχε στη διάθεσή του. Οι άνεργοι είχαν
ήδη βγει στους δρόμους και απαιτούσαν λύσεις. Ο Μπουρντιέ, που τρία χρόνια
νωρίτερα είχε εκδώσει το έργο «Η αθλιότητα του κόσμου» γύρω από τις νέες
μορφές φτώχειας στη Γαλλία, αισθανόταν πως είχε έλθει η ώρα του «συλλογικού
διανοούμενου». Ενός διανοούμενου, που θα κατέρριπτε το αξίωμα «φιλελευθερισμός
ή βαρβαρότητα».

Συγκροτήθηκαν αμέσως ομάδες εργασίας με αντικείμενο το πανεπιστήμιο, τα μέσα
ενημέρωσης, το κοινωνικό κράτος, την ανεργία. Οργανώθηκαν συναντήσεις,
ομιλίες, συζητήσεις. Ο Μπουρντιέ, όμως, δεν ήταν ευχαριστημένος: από τις
εκδηλώσεις αυτές έλειπε η λογική της παρέμβασης. Κάποιος έριξε τότε την ιδέα
των εκδόσεων. Να κυκλοφορήσουν βιβλία ολιγοσέλιδα, ευανάγνωστα, φτηνά και
μαχητικά. Βιβλία που να συμβάλουν στον προβληματισμό των νέων, κυρίως,
ανθρώπων, που είναι απογοητευμένοι από τους πολιτικούς, απομακρυσμένοι από
τους συνδικαλιστές, δύσπιστοι με τους δημοσιογράφους.

Ο εκδοτικός οίκος που ιδρύθηκε ονομάστηκε «Βιβλία / Λόγοι για δράση» και η
επιτυχία του ήταν απρόσμενη. Το πρώτο βιβλίο ήταν του Μπουρντιέ, κυκλοφόρησε
τον Ιανουάριο του 1997 με τίτλο «Για την τηλεόραση» και πούλησε 95.000
αντίτυπα. Εννιά μήνες αργότερα εκδόθηκε το δεύτερο, με τίτλο «Τα νέα
μαντρόσκυλα» και συγγραφέα τον δημοσιογράφο Σερζ Χαλιμί: μέχρι σήμερα έχει
πουλήσει 135.000 αντίτυπα και έχει κάνει 12 εκδόσεις. Κατά σύμπτωση (;) θέμα
και των δύο βιβλίων ήταν τα μέσα ενημέρωσης. «Υπάρχει μια βαθιά κρίση ανάμεσα
στα media και το κοινό τους», λέει ο Μπουρντιέ στη Λιμπερασιόν. «Τα μέσα
ενημέρωσης συνεχίζουν τον δρόμο που έχουν πάρει χωρίς να καταλαβαίνουν ότι ο
κόσμος έχει βαρεθεί κι ότι όλο και περισσότεροι από τους ανθρώπους στους
οποίους απευθύνονται είναι απογοητευμένοι, προδομένοι, κουρασμένοι. Τα βιβλία
που εκδώσαμε είχαν ανταπόκριση γιατί επιτρέπουν τη συσπείρωση, τη στράτευση».

Αυτές τις μέρες κυκλοφόρησαν τα δύο καινούργια βιβλία του εκδοτικού οίκου. Στο
«Απαντητικά Πυρά» του Πιερ Μπουρντιέ είναι συγκεντρωμένες όλες οι δημόσιες
παρεμβάσεις του κοινωνιολόγου τα τρία τελευταία χρόνια, περιλαμβανομένης και
εκείνης μπροστά στη ΓΣΕΕ. Και το συλλογικό έργο «Ο Δεκέμβριος των γάλλων
διανοουμένων» εξετάζει τα δύο ψηφίσματα που είχαν διχάσει τη γαλλική
ιντελιγκέντσια στις μεγάλες απεργίες του 1995. Το ένα τασσόταν υπέρ της
κυβέρνησης Ζυππέ, το άλλο υπέρ των απεργών. Το ένα συσπείρωνε τους
διανοούμενους που παροικούν τις αυλές της εξουσίας. Το άλλο υποδείκνυε τη
μαχητική, την «πραγματική» αριστερά.