ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Τα φανάρια των παιδιών

Μακάρι να ‘χες πέτρινη καρδιά / Είναι υλικό της φύσης / έχει ζεστασιά. Την
τσιμεντένια φοβάμαι.

Ειρ. Τόλη, Εποχές

ΟΙ ΑΓΙΕΣ μέρες των απλών. Πάσχα. Για τους άλλους νέες ευκαιρίες επίδειξης
πλούτου και απόδειξης εξουσίας. Για μας οι παλιές σκέψεις που επανέρχονται
χωρίς να εκσυγχρονίζονται με νόμους και διατάγματα. Το πάθος και το βάθος του
θανάτου. Κι όλα σε μια ατμόσφαιρα μυσταγωγίας. Κάτι σαν θαύμα. Χωρίς πρίζες,
χημικά στοιχεία, πυρηνικές κεφαλές. Μέχρι και τα παιδιά των φαναριών είδαν
τους στύλους να σκύβουν, τα πράσινα/κόκκινα ανθρωπάκια να πηδούν και να τους
παίρνουν απ’ το χέρι για να περπατήσουν μαζί με τα άλλα παιδιά στο Πάσχα του 1998.

* Με το φανάρι ανοικτό ψάχνουν τα παιδιά να βρουν τους γονείς τους. Διαβάζουν
γι’ αυτούς στις κοσμικές στήλες, βλέπουν φωτογραφίες τους στα περιοδικά
illustration, αλλά δεν καταφέρνουν να τους συναντήσουν.

Στις γιορτές και στα γενέθλια απλώς «έρχονται δώρα», στις αρρώστιες
εμφανίζεται ο οικογενειακός γιατρός, στις μαθησιακές δυσκολίες παρεμβαίνει ο
ιδιωτικός δάσκαλος, στις καθημερινές ανάγκες πλάι τους βρίσκεται ο αλλοδαπός
οικιακός βοηθός.

Αν σ’ αυτό το μοντέλο family α λα Μάαστριχτ, προσθέσει κανείς το παιδί –
πακέτο των χωρισμένων ζευγαριών, το παιδί – πλεόνασμα των φτωχών νοικοκυριών,
το παιδί – parking των εργαζομένων γυναικών, το παιδί – ειδικό θύμα των
οικονομικών μεταναστών, το παιδί με σκοτωμένους γονείς, το ναρκοθετημένο –
παιδί, θα συνειδητοποιήσει ότι οι από-γονοί μας έχουν στην πραγματικότητα
γίνει απο-παίδια ενός κόσμου όπου το συναισθηματικό στοιχείο μοιάζει να μην
απασχολεί κανέναν.

* Με το φανάρι σπασμένο κυκλοφορούν τα παιδιά στους κοινωνικούς δρόμους. Εκεί,
σε ξεχασμένες πλατείες κι εγκαταλελειμμένες αλάνες, μαθαίνουν πως δεν υπάρχει
πια ο όμορφος κόσμος των παραμυθιών, πως οι ήρωες με τα άσπρα άλογα
κουράστηκαν, πως οι κακοί μάγοι πήραν την κατάσταση στα χέρια τους, πως κανείς
πια δεν τολμάει να πει ότι ο βασιλιάς είναι γυμνός.

Οι τελευταίοι των ανθρώπων της εποχής των οραμάτων, αυτοί που αρνήθηκαν να
πιουν το μαγικό φίλτρο της παγκοσμιοποίησης και να γευτούν το λωτό του
ανταγωνισμού, δεν έχουν να τους προσφέρουν παρά μόνον απαγορευμένα τραγούδια
και καλά φυλαγμένα μυστικά αγάπης και αλληλεγγύης. Άχρηστα υλικά για τη
μοναχική πορεία στις μεγάλες λεωφόρους των πληροφοριών και των εικονικών
πραγματικοτήτων που ίσως όμως αποδειχθούν οι πλέον αποτελεσματικές θωρακίσεις
απέναντι στην ανεργία λόγω ηλεκτρονικών σχεδιασμών, στην περιθωριοποίηση λόγω
άτεγκτων αριθμών, στα ναρκωτικά και στο έγκλημα «ελλείψει λόγου ζωής».

* Με το φανάρι σβηστό τρέχουν τα παιδιά να ξεφύγουν από τους πολιτικούς που
μιλάνε για τη νέα γενιά και από τις πρωτο(α)βουλίες των πολιτικοποιημένων
επώνυμων. Ως πειραματόζωα αλλά και δυνάμει επικίνδυνους αμφισβητίες, ως
ευαίσθητα πρόσωπα χρήζοντα κοινωνικής προστασίας αλλά και κακομαθημένα
αλητάκια, ως προϊόντα των αποκλεισμών αλλά και απόβλητα της ανάπτυξης, ως
υποκείμενα mini-δικαιωμάτων αλλά και αντικείμενα πολλαπλών διώξεων, ως τα
παιδιά μας αλλά και τα μη – (αναγνωρισμένα και αναγνωρίσιμα;) παιδιά μας
αντιμετωπίζει το πολιτικό κατεστημένο αυτής της χώρας τους νέους. Μόνον «τα
παιδιά των πολιτικών» (φυσικά ή κλωνοποιημένα σε κομματικούς θαλάμους και
διαδρόμους) έχουν ελπίδα. Τα άλλα, είναι απλώς «παιδιά», αφού εξακολουθούν να
πιστεύουν τις μαγνητοφωνημένες υποσχέσεις τους.

* Χωρίς φανάρι και χωρίς πυξίδα ψηλαφούν τα παιδιά τη σύγχρονη ιστορία μας.
Μια ιστορία που την έγραψαν οι γνήσιοι πόθοι των ηττημένων, την συνέγραψαν οι
επηρμένοι νικητές, την τύπωσαν οι κάθε λογής κιβδηλοποιοί και πλαστογράφοι και
την κυκλοφορούν ­ επ’ ανταλλάγματι ­ ευρωπαϊστές κερδοσκόποι (ανιστόρητοι και
υστερικοί με οτιδήποτε τους θυμίζει πατρίδα, αγώνα, θυσία).

Χωρίς ιστορία των λαών αλλά και δίχως προσωπική ιστορία πώς να πορευθεί ένας
νέος στο σύγχρονο, σκληρό και ασύνορο κόσμο;

Χωρίς φανάρι τα παιδιά μας (παιδιά όλων αυτών που ζουν στην Ελλάδα) θα
διαβάζουν λάθος τα μηνύματα και τα σήματα. Θα συγκρουστούν μεταξύ τους και μ’
εμάς αντί να παλέψουν μαζί μ’ εμάς κατά των συνθηκών (και των εξουσιαστών) που
κάνουν «τα παιδιά των φαναριών» να μοιάζουν με προ-άγγελους ενός αρχέγονου
φόβου (κι ενός διχασμένου κόσμου) που πιστέψαμε ότι είχαμε πια ξεπεράσει.

ΥΓ: Τρίτη, 21 Απρίλη 1998. Υποτίμηση, απεργία, επιστροφή, χρηματιστήριο, νέος
ιεράρχης. Κι όμως αισθάνομαι ότι κάτι έχω ξεχάσει.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.