ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Δικαίωμα στην από-δραση

Ώρες ώρες νιώθω πως το παιχνίδι έχει τελειώσει. Ο κόσμος ­ πραγματικός και
εικονικός ­ έχει πλέον οριστικά και αμετάκλητα καταληφθεί (από αυτούς που
κληρονόμησαν, ήξεραν ή έγκαιρα πληροφορήθηκαν τα «μυστικά»).

Η διαδοχή των γενεών στην ουσία είναι «εσωτερική υπόθεση» των κυρίαρχων Οίκων,
η λαθραία ή επίσημη είσοδος στα Δίκτυά τους δεν ωφελεί παρά συγκυριακά (ενώ
αλλοτριώνει μόνιμα), το «καλό» και το «κακό» έχασαν την ηθική τους διαφορά
(και αντεκατεστάθησαν από το σύγχρονο, το χρήσιμο, το παγκόσμιο, το
μετρήσιμο), ο «ζωτικός μας χώρος» συνεχώς περιορίζεται από τους συνεχώς
επεκτεινόμενους πανόπτες.

Τι έμεινε λοιπόν για τους υπόλοιπους; Να φοβούνται τους ανώνυμους Αλβανούς
(που ίσως τους κλέψουν) περισσότερο από τους επώνυμους Ευρωπαίους managers
(που κάθε μέρα αφαιρούν μέρος του εισοδήματός τους);

Να προσκολλώνται σε κάποιον ισχυρό πολιτικό ώστε την κρίσιμη ώρα (που θ’
αλλάξει ο νόμος, ο συσχετισμός των δυνάμεων, το εύρος των περιφερειών, η
διάθεση του Αρχηγού) να δηλώσουν «παρών» και να ανταμειφθούν για την πίστη τους;

Να προσχωρούν σε Λευκές ή Μαύρες αιρέσεις, σε φανατικές, αποκρυφιστικές,
ιδεοληπτικές στρατιές που (καθ)οδηγούνται στην ψύχωση, στην (αλληλο)σφαγή, στο
μίσος κατά του ανθρώπου;

Να το ρίχνουν «έξω»; Στο γλέντι, στο πιοτό, στους τεχνητούς παραδείσους, στο
καζίνο, στον τζόγο, στα ροζ τηλέφωνα, αναθέτοντας στη Μοίρα (δηλαδή στην
κίβδηλη ζαριά) ν’ αποφασίσει για τη ζωή ή το θάνατό τους;

* Ώρες ώρες νομίζω πως ονειρεύομαι ή, καλύτερα, πως βλέπω εφιάλτες.

Ο άνεργος ξανάγινε ύποπτος. Ο ξένος ξαναετικεταρίστηκε εγκληματίας. Ο απεργός
αντιμετωπίζεται σαν «περισσεύον υλικό» και ο αντιρρησίας χαρακτηρίστηκε
«παλιομοδίτης». Ο Μαρξ, ο Λένιν, ο Τσε, ο Λαμπράκης, ο Παναγούλης, ο
Μανδηλαράς σε μουσεία και σε μαυσωλεία. Αντίθετα, ο πλούσιος συνεχίζει ακώλυτα
να πλουτίζει (για να δίνει ­ λένε ­ δουλειά στους φτωχούς). Ο εργοδότης έχει
πάντα δίκιο. Ο οικονομικός εγκληματίας έγινε «αόρατος» (μέσω Χρηματιστηρίου ή
άλλου πλυντηρίου). Τα περιοδικά life style (καθ)ορίζουν τις αξίες και θέτουν
τους στόχους. Τα παιδιά μας δεν διαβάζουν βιβλία αλλά ισολογισμούς εταιρειών.
Δεν κοιτάζουν τους φίλους τους στα μάτια, αλλά αναζητούν την αλήθεια της ζωής
μέσα στα κομπιούτερς.

Βουλιάζουμε σε μια οικονομική μαύρη τρύπα, σε μια κοινωνική δίνη, σε μια
πολιτική κινούμενη άμμο χωρίς να μπορούμε ούτε να πιαστούμε (ιδεολογικά) από
κάπου, ούτε να φωνάξουμε «βοήθεια» για να μας ακούσουν και να τρέξουν οι σύντροφοι.

Λες και πληρώνουμε «αρχαίες αμαρτίες» ή εκ-συγχρονισμένες αναλγησίες.

Κλειδαμπαρωμένοι μέσα στο φρούριό τους οι «έχοντες και κατέχοντες» (χωρίς όμως
να φοβούνται κανέναν), ανοχύρωτοι οι μικρομεσαίοι στις κάθε μορφής επελάσεις
(δεν προφταίνουν ούτε ένα στοιχειώδες «οδόφραγμα δικαιωμάτων» να στήσουν),
τεχνοκράτες και οπλοκράτες ανταγωνίζονται (με αριθμούς, χρυσάφι και αίμα),
προς στιγμήν μάς έχασαν από τα συστήματα ασφαλείας τους.

*Ήρθε λοιπόν η στιγμή της από-δρασης. Από-δραση σημαίνει καταρχήν μια σταθερή
απόφαση να ξεφύγουμε από όλους. Όχι μόνο από μερικούς που σήμερα μάς τους
παρουσιάζουν ως εχθρούς. Ούτε μόνο από τους «κακούς» της δημ(ι)οκρατίας της
οθόνης. Ούτε μόνον από τον αντιπαθητικό γείτονα. Από όλους. Καμιά δράση υπέρ
(φθαρμένου) θεσμού, (καπελωμένου) κινήματος, (στημένων) μηχανισμών,
(ονοματισμένης) παρεούλας, (άψυχου) Αρχηγού, (δουλοπρεπών) υπαρχηγών,
(γελωτοποιών) διανοουμένων, (κακοφορμισμένων) ΜΜΕ, (αυτο-γελοιοποιούμενων)
stars, (κερδοσκόπων) εθνοσωτήρων και (ανούσιων) ηθικολόγων. Τους αφήνουμε
μόνους να συνεχίσουν «το κοινωφελές έργο τους».

Από-δραση σημαίνει επίσης μια αναδημιουργία του κλίματος «του νέου κύματος» ή
της μεταπολίτευσης. Όνειρο και συντροφιά, τραγούδι και φιλί, στιχάκια και
πρωτομαγιά, αφίσα στον τοίχο και το ραδιόφωνο διαπασών, βόλτα στον κήπο και
καφέ στην αυλή, λουλούδι στη γλάστρα και ούζο στην παραλία. Η πρώτη ύλη για να
πλάσεις ένα μέλλον στα μέτρα του οράματος (και όχι ένα «όραμα» στα μέτρα
κάποιου εμπορο-ράπτη).

Από-δραση τέλος σημαίνει να μιλήσουμε στα παιδιά μας για όλα αυτά που πάθαμε
(ή κοντεύουμε να πάθουμε). Για την «κινητή βλακεία» των γιάπις, για την
κεντροαριστερά των διαπλεκομένων και της μαύρης λιμουζίνας, για την περηφάνια
του τίμιου-φτωχού, για το χαμόγελο της χήρας-μάνας, για την καρτερία του
ξεχασμένου ακρίτα, για τη ζεστασιά της μπέσας, για το άρωμα της αγάπης, για
την ομορφιά της ζωής. Μιας ζωής που αξίζει να ζούμε ως άνθρωποι (και όχι σαν
αυτοματοποιημένα ή κλωνοποιημένα ανθρωπάκια). Από-δραση λοιπόν εδώ και τώρα.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.