ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η σημασία της μεθόδου

Αν οι πολίτες αισθάνονταν ότι η χώρα τους πορεύεται καλά, η κοινωνία δεν θα
χρειαζόταν ίσως να διαμορφώσει θεσμούς για την επιβολή καταναγκασμών ούτε να
εφεύρει το αντιπροσωπευτικό σύστημα.

Στρατός, αστυνομία, κυβέρνηση αποτελούν δεδομένους παράγοντες του πολιτικού
πολιτισμού αλλά και της καθημερινότητάς μας, επειδή από τον ίδιο τον τρόπο που
λειτουργεί κάθε κοινωνικό σύνολο οποιαδήποτε απόφαση υποτίθεται ότι εκφράζει
την ολότητα έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να δημιουργήσει πλήθη
δυσαρεστημένων παρά ικανοποιημένων. Έπρεπε όμως να βρεθεί ένας τρόπος η ύπαρξη
των δυσαρεστημένων να μην οδηγεί, παρά μόνο σε οριακές περιπτώσεις, σε
ματαίωση της κίνησης της κοινωνίας. Ο τρόπος αυτός, η εγκαθίδρυση πολιτικών
θεσμών για τη διατήρηση της κοινωνικής ειρήνης, ονομάζεται με μια λέξη δημοκρατία.

Η Ελλάδα μοιάζει ξαφνικά να βρίσκεται σε μία από τις οριακές εκείνες στιγμές
κατά τις οποίες η δυσαρέσκεια αποκτά φωνή, χωρίς αυτό να οφείλεται τόσο στις
αποφάσεις που λαμβάνονται όσο στον τρόπο με τον οποίο γίνεται προσπάθεια να
επιβληθούν. Η αρχική καλή τύχη της κυβέρνησης αποδεικνύεται ατυχία. Άργησε
αρκετά να περάσει από την εποχή του ούριου ανέμου στην περίοδο των τριγμών και
βρίσκεται απροετοίμαστη τώρα μπροστά στην ώρα των μεγάλων αναταράξεων.
Πληρώνει την αλλαγή συγκυρίας αλλά και λάθη χειρισμών ­ εν μέρει μάλιστα τα
δεύτερα προκάλεσαν, ή τουλάχιστον διευκόλυναν, την πρώτη. Αυτό που έχει τώρα
σημασία είναι να πεισθεί η κυβέρνηση, για να μπορέσει κατόπιν να πείσει και
τους πολίτες, πως κέρδος γι’ αυτήν ­ αλλά και συμφέρον για τον τόπο ­ δεν
είναι να επιβάλει με κάθε τρόπο τις απόψεις της, αλλά να βρει τρόπο να
πραγματοποιήσει την ουσία ενός πολιτικού σχεδίου, για το οποίο την επέλεξε ο
ελληνικός λαός.

Για να το καταφέρει, ένας μόνο τρόπος υπάρχει: να επιλέξει. Να διαχωρίσει το
σημαντικό από το λιγότερο σημαντικό και να βρει τρόπο να φθάσει στο ουσιώδες
με τρόπο που να μην μετατρέπει σε καρικατούρα την πολιτική της ταυτότητα και
να μην υποβιβάζει τη δημοκρατική της ποιότητα. Δυστυχώς για την κυβέρνηση,
στις δύσκολες ώρες η μέθοδος είναι εξίσου σημαντική με το αποτέλεσμα. Μόνο τα
μέσα μπορούν να αγιάσουν το σκοπό.

Αυτήν την κρισιμότητα της μεθόδου, για την ίδια της την ύπαρξη, υποβαθμίζει η
κυβέρνηση από τη στιγμή που πλήθυναν τα προβλήματα. Πρώτα με την υποτίμηση
(αλλά εκεί ας της αναγνωρισθεί ότι ο αιφνιδιασμός μπορεί να ήταν προϋπόθεση
για την επιτυχία του στόχου) και τώρα, αλλά τόσο κοντά, με την Ολυμπιακή (όπου
πλέον ο αιφνιδιασμός δεν μπορεί παρά να σημαίνει έλλειψη προετοιμασίας). Σε
κανέναν δεν είναι συμπαθή τα υπερβολικά προνόμια ­ αν πράγματι υφίστανται.
Ελάχιστοι διαφωνούν στο να σταματήσει η αναποτελεσματικότητα ενός τόσο καίριου
οργανισμού και η σπατάλη, που δεν αμφισβητείται, του δημοσίου χρήματος.

Λίγοι δεν καταλαβαίνουν ότι η εκ μέρους των πολιτικών υπόδειξη ότι το μαχαίρι
έφθασε στο κόκαλο συνεπάγεται και κάποιου είδους σύγκρουση. Αρκετοί είναι
αποφασισμένοι να υποστούν ακόμα μία, τελευταία ελπίζεται ουτοπικά, ταλαιπωρία,
προκειμένου να δρομολογηθούν οι απαραίτητες βελτιώσεις ή μεταρρυθμίσεις.

Όλοι όμως, και πρώτη απ’ όλους η ίδια η κυβέρνηση, έχουν υποχρέωση να αρνηθούν
την αυθαιρεσία μετά από τόσα χρόνια καθυστερήσεων, την αλαζονεία μετά από
τόσες επικλήσεις κοινών αγώνων, την χρησιμοποίηση του νόμου (αυτού του ύψιστου
συμβόλου της δημοκρατικής μεθόδου) ως μέσου παράκαμψης του διαλόγου και όχι
υπηρέτησης του δημοσίου συμφέροντος. Γιατί το κοινό συμφέρον δεν διαμορφώνεται
ποτέ μονομερώς.

Ένα είναι σίγουρο. Λύση δεν μπορεί να προέλθει μέσα από προσφυγή στις κάλπες.
Ο ρόλος της λαϊκής ετυμηγορίας, σε μια χώρα που θέλει να λέγεται πραγματικά
δημοκρατική, δεν είναι να βοηθήσει στην διά τεχνητών διλημμάτων επίλυση
εκρηκτικών καταστάσεων, που δημιουργήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από την αδυναμία
ανάληψης πολιτικών ευθυνών. Οι ευθύνες και οι αποφάσεις συνιστούν όχι μόνο τη
δύναμη αλλά και το χρέος της εξουσίας, όμως η μέθοδός της είναι αυτή που
προσφέρει το μέτρο με το οποίο θα κριθεί. Και κρίση δεν συνιστούν μόνο οι εκλογές.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.