Πλατεία… ρευμάτων και ελεύθερης έκφρασης

Τα καλύτερα παιδιά κουράστηκαν και γύρισαν στο σπίτι… Επιστρέφουν όμως
πάντα στην πλατεία Εξαρχείων για ένα φραπεδάκι. Ειδικά τις ηλιόλουστες ημέρες,
όπως ήταν για παράδειγμα η περασμένη Τέταρτη, ούτε καρφίτσα δεν πέφτει. Κι
όπως λένε όσοι γνωρίζουν καλύτερα από μας, η πλατεία αυτές τις ημέρες δουλεύει
περισσότερο από κάθε άλλη πλατεία της Ελλάδας. Στα 3.000 καθίσματα που
στριμώχνονται στην επιφάνειά της έχουν καθήσει ­ λένε ­ όλοι οι φοιτητές της
Αθήνας. ΤΕΙ, ΑΕΙ και Πολυτεχνείο μαζί. Μέσος όρος παραμονής τα ενενήντα λεπτά,
αφού κανείς δεν δείχνει να βιάζεται να φύγει. Αν στην άλλη πλατεία του
Κολωνακίου είναι της μόδας ο εσπρέσο στο πόδι ­ όσο πιο γρήγορα τόσο το
καλύτερο ­, στην πλατεία των Εξαρχείων κανείς δεν φαίνεται να «χρωστάει» στον χρόνο.

Για κάποιους η περιοχή είναι σαν τις παιδικές ασθένειες. Πρέπει οπωσδήποτε
να την περάσεις. Όπως ακριβώς ακούς Black Sabbath και Scorpions στα δεκατρία
σου αλλά μετά ανακαλύπτεις την ομορφιά της ωριμότητας στους ήχους του
Στινγκ… Κάπως έτσι. Για κάποιους άλλους είναι στάση ζωής. Εξακολουθείς να
δηλώνεις κάτι επιλέγοντας να πιείς εκεί τον καφέ σου, δίνοντας εκεί τα
ραντεβού, ακόμα κι αν απλώς διασχίζεις τη Θεμιστοκλέους. Σαν να μπαίνεις αυτόματα

σ’ ένα κουτάκι που γράφει αντικομφορμιστής

/ αντιεξουσιαστής / επαναστάτης ακόμα και χωρίς αιτία.

Κι όμως. Η πλατεία είναι πάντα εδώ, ζωντανή και σφύζει από νεανικούς
χυμούς. Η μετάγγιση της νεότητας γίνεται μέσω του φοιτητόκοσμου που παίρνει το
βάπτισμα του πυρός πριν επιλέξει τι ακριβώς θα κάνει στη ζωή του. Δεν
χρειάζεται πια τις μολότοφ για να πάρει φωτιά.

Η κατάσταση ηρέμησε, τα τζάμια παραμένουν στη θέση τους, στα ηχεία μπορεί να
μην ακούς τα ποπ Spice girls αλλά χορευτικά των 90’s, και γενικά επικρατεί μια
χαλάρωση. Όχι παρακμιακή, αλλά μάλλον δημιουργική, καθώς τα ρεύματα και η
έκφραση εξακολουθούν να αποτελούν σταθερές αξίες στη διάσημη γειτονιά.

Στην ιστορική «Μαρωνίτα» 20 χρόνια και, σερβιτόρος ο Μιχάλης. Φίλος συγγραφέων, δημοσιογράφων, καλλιτεχνών, περιοίκων. Μορφή της πλατείας

ΑΦΗΣΑΜΕ την πλατεία Εξαρχείων με ένα απωθημένο: ο Αλέξανδρος δεν δέχθηκε με
τίποτα να φωτογραφηθεί, παρ’ ότι η μοίρα τον έφερε δύο φορές αντιμέτωπο με τον
φακό μας. Η πρώτη ήταν τη Δευτέρα το βράδυ, όταν μέσα σε συνθήκες απόλυτου ­
σχεδόν ­ σκότους έφτανε κρατώντας μια κιθάρα στο «Εφήμερο». «Επειδή ακούγεται
χάλια αυτή, τους έφερα άλλη», έδωσε λακωνικά τις εξηγήσεις του εκεί όρθιος στο
κρύο ο εικοσάχρονος, με τις πενιές της υπόλοιπης παρέας να μεταφέρουν το κέφι
έως τον πεζόδρομο. Μετά εξαφανίστηκε στο ρεμπετομάγαζο κι ακόμα τον
περιμένουμε έξω στη στενάχωρη αυλή…

Όμως ο Θεός που αγαπάει τον κλέφτη, αγαπάει και όσους έχουν τύχη. Μεσημεράκι
Τετάρτης, νάσου πάλι ο Αλέξανδρος στον πεζόδρομο της Δερβενίων με το πενηντάρι
δίτροχο να περιμένει το τραπέζι που θ’ αδειάσει στου μπαρμπα – Γιάννη.

Το φιλαράκι του με τα γαλάζια μάτια και το ενός πόντου καρφάκι μαλλί έφτασε με
ολιγόλεπτη καθυστέρηση. Βολεύτηκαν σ’ ένα από τα ακριανά τραπέζια του
ονομαστού μαγέρικου, όπου ως αποζημίωση για την καθυστέρηση της παράδοσης του
φαγητού σού φέρνουν άλλο ένα καρτούτσο κρασί, και παρήγγειλαν κάτι λαδερό. Ένα
πιάτο αρακά, μια μερίδα χοιρινό με σέλινο, χωριάτικη και Κόκα – Κόλα.

Ο Αλέξανδρος επιμένει να μη φωτογραφηθεί μόνος του, (γενικά οι θαμώνες της
πλατείας διατηρούν μια εχθρική σχέση με τη δημοσιότητα), αλλά αποκαλύπτει την
ηλικία και την ενασχόλησή του. Ετών είκοσι, μουσικός.

Δεν χρειάζεται να ρωτήσουμε αν τα Εξάρχεια είναι στέκι του. Το πράγμα είναι προφανές.

Η περιοχή έχει τους φανατικούς της. Οι φανατικοί της «Όστριας», της
«Μαρωνίτας», του «Κάββουρα», του «Φλοράλ», του «Μύλου», περνούν σχεδόν
καθημερινά από εκεί, συναντούν φίλους, αισθάνονται την ανάγκη να αναπνεύσουν
τον γνωστό αέρα, να δουν γνωστές φυσιογνωμίες.

Τα στέκια τους μπορεί να ανακαινίζονται, ν’ αλλάζουν τα καθίσματα, ενδεχομένως
και τη διακόσμηση, όμως παραμένουν αγαπημένα για τους πιστούς.

Ούτε όταν η «Μαρωνίτα» άλλαξε τη μάρκα του καφέ δεν έχασε τους φίλους της,
παρ’ ότι υπήρξε μια σχετική γκρίνια.

«Ήταν λίγο επικίνδυνο, το ρισκάραμε», λέει χαμογελώντας ένας εκ των τριών
Νίκων Βασιλακόπουλων (πρώτα ξαδέλφια μεταξύ τους), στους οποίους ανήκει η
«Μαρωνίτα». Από «Μπραζίντι» σε «Κίμπο». Φυσικά, οι πελάτες κατάλαβαν την
αλλαγή στη γεύση.

«Όμως το συνήθισαν αργότερα». Η αλλαγή έγινε πριν από πέντε – έξι χρόνια. Στα
περίπου τριάντα χρόνια που υπάρχει το μαγαζί, έκανε μόλις δύο ανακαινίσεις.
Συναισθηματικά κόστισε περισσότερο η αλλαγή στη μάρκα τού… καφέ.

Η «Μαρωνίτα», που βαφτίστηκε έτσι από το όνομα μιας πόλης στην Ισπανία, ήταν
μαζί με το «Φλοράλ» και τη «Σόνια» της λεωφόρου Αλεξάνδρας, από τα πρώτα
μαγαζιά στην Αθήνα που λάνσαραν τον εσπρέσο.

Και μάλιστα σε εποχές δύσκολες, τότε που οι μηχανές του καφέ δεν μετρούσαν
αυτόματα τη δοσολογία και έπρεπε να υπολογίζεις με το κουταλάκι.

Ενώ τώρα! «Μπορούμε να καυχηθούμε για τον καφέ μας, που είναι ο πιο βαρύς και
δυνατός», λέει ο Νίκος Βασιλακόπουλος. «Συνήθως η δόση είναι των 7 ή 9
γραμμαρίων ­ εμείς έχουμε 12».

Το ιστορικό για πολλούς μαγαζί της πλατείας κρατάει τους τόνους χαμηλούς.

Η μουσική είναι διακριτική, κυρίως Cool FM, ενώ το δελτίο ειδήσεων αποτελεί
πάντα μια καλή αφορμή για σχολιασμό.

Όχι πως οι θαμώνες έχουν ανάγκη αφορμών για να σχολιάσουν γενικώς!

Πηγαδάκια δημοσιογραφικά, συγγραφικά, πολιτικά, ποδοσφαιρικά με επώνυμους
κατοίκους και μη, σχηματίζονται στο άψε σβήσε και μάλιστα από τις πρώτες
πρωινές ώρες. Ο Θάνος Παπαδόπουλος, ας πούμε, πίνει εκεί το καφεδάκι του στις
7 το πρωί, ενώ οι παρουσίες του Νίκου Αλέφαντου και του Μίνου Βολανάκη έγραψαν ιστορία.

«Πάντως η πλατεία δεν έχει καμία σχέση με αυτό που ήταν τη δεκαετία του ’70»,
σχολιάζει ο Γιώργος Μητρόπουλος, ραδιοφωνικός παραγωγός στην ΕΡΑ, νοσταλγώντας
τις μέρες και νύχτες των ατελείωτων συζητήσεων για την πολιτική, τη μουσική
και τα καινούργια ρεύματα.

«Κάποτε εδώ γεννιόταν ό,τι πιο καινούργιο κυκλοφορούσε στην Αθήνα. Μετά
άρχισαν τα δακρυγόνα και οι αναπλάσεις, αυξήθηκε η τιμή των ακινήτων και η
πλατεία έγινε κοσμική».

Για πολλούς τα Εξάρχεια είναι μοναδική περίπτωση, μόνο και μόνο γιατί
συγκεντρώνουν τόση πολλή νεολαία. Και αν η ημερήσια διασκέδαση ορίζεται από
τον καφέ, η βραδινή χορεύει σε ήχους ρεμπέτικων και ροκ.

Οι παρέες βρίσκουν πάντα θέση στο «Εφήμερο», το «Άμα λάχει», το «Μπαράκι του
Βασίλη», την «Αυλή», τη «Ροζαλία», τρώνε κάτι στα «Άγραφα», τον «Κάββουρα» ή
την κρεπερί και μετά πηγαίνουν για λάιβ στο «Αν» της οδού Σολωμού.

Τη νύχτα που έπαιζε εκεί ο Μανώλης Φάμελος και οι Ποδηλάτες δεν μπορούσες να
περάσεις από τον δρόμο.

Ο ΜΑΝΟΣ (φωτογραφία) δεν προλαβαίνει να φτιάχνει καφέδες πίσω από το μπαρ. Το
καφέ «Διπλό» είναι το «Da Capo» των Εξαρχείων, η μουσική «μουσική MTV» και το
κοινό, τι άλλο; φοιτητόκοσμος (και φίλοι της ΑΕΚ).

Ο χώρος ανοιχτός στην πλατεία, μια σκάλα με κουπαστή – γλυπτό από πλεξιγκλάς
οδηγεί στο πατάρι, που είναι όμως τόσο διαφορετικό από της γειτονικής και
παραδοσιακής «Μαρωνίτας».

Οι φήμες λένε ότι στη γειτονιά ανοίγει οσονούπω «Flocafe» και ο «αέρας» του
στοίχισε πάνω κάτω 60 εκατομμύρια. Η αισθητική των μαγαζιών ακολουθεί τη μόδα
και στα Εξάρχεια τα πατώματα γίνονται γυαλιστερό παρκέ και στα χέρια των
πελατών φιγουράρουν πια, αντί για τα γνωστά υφαντά ταγάρια, κομψά τσαντάκια
τύπου «Prada».

«Και αφού με το καλό πάρουν το χαρτί και βγουν στην παραγωγή, θ’ αγοράσουν και
το πρωτότυπο, αλλά τότε θα πίνουν καφέ στο Κολωνάκι κι όχι στα Εξάρχεια. Έτσι
δεν πάει;», σχολιάζει σχεδόν βιτριολικά ο Γιάννης, που δεν αντέχει την αλλαγή
της πλατείας.

ΗΤΑΝ η μεγαλύτερη παρέα εκείνο το μεσημέρι στου μπαρμπα – Γιάννη, κι όμως
έφαγαν σε δέκα λεπτά. Κι ας ήταν όλα τα τραπέζια γεμάτα γύρω τους.

Με γέλια και πειράγματα πλήρωσαν ρεφενέ το γεύμα τους για να συνεχίσουν αλλού
το απόγευμα. Για τους περισσότερους φοιτητές του δεύτερου εξαμήνου στο Τμήμα
Κοινωνικής Εργασίας των ΤΕΙ Αθηνών ήταν η πρώτη επίσκεψη εκεί. Όμως όλοι είχαν
περάσει για καφέ από την πλατεία.

Η καθηγήτριά τους, κ. Δάφνη Φιλίππου τούς εξήγησε πως η ταβέρνα του μπαρμπα –
Γιάννη είναι από τις παλιότερες στην περιοχή. Η ίδια δεν θ’ άλλαζε τη γειτονιά
της, τα Εξάρχεια, «για καμιά άλλη».

«ΞΕΡΕΤΕ που είναι το “104”; Έκλεισε; Τόσο νωρίς; Όχι ρε γαμώτο ­ και τώρα πού
πάμε;». Αμήχανη στιγμή της παρέας στην Καλλιδρομίου. Ανέμεσά τους και φίλοι
από τη Θεσσαλονίκη. Ο οδηγός των δρόμων της Αθήνας τους μπερδεύει χειρότερα.

Μία η ώρα, περασμένα μεσάνυχτα. Το «Green Door» έχει κλείσει προ πολλού, στον
«Μύλο» και τον «Ένοικο» δεν υπάρχει ούτε σκαμπό ελεύθερο, αποφασίζουν να
τραβήξουν για… τα δυτικά προάστια «στο 334 π.Χ. μάλλον».

Η κυρία Βασιλική Χάιδω, που έχει το περίπτερο στην είσοδο του Λόφου Στρέφη
ετοιμάζεται να κλείσει σιγά σιγά, ενώ ο Μιχάλης ο Τσάκα-τσούκας, γνωστή
φυσιογνωμία και παλιός στην περιοχή, συνεχίζει τη διανομή ξηρών καρπών με τη
βέσπα του στις ανηφόρες και τους πεζόδρομους.

Κάποιος κύριος στο κέντρο ελέγχου διανομής ρεύματος της ΔΕΗ αποφασίζει εκείνο
το βράδυ να συμπεριλάβει και τα Εξάρχεια στις περικοπές κι έτσι ένα σκοτάδι
βασιλεύει στα πέριξ.

Μόνο οι γάτες βρίσκουν τον δρόμο ή ίσως και τα κορίτσια της φωτογραφίας που
ειδοποιούν στο σπίτι τους πως θ’ αργήσουν.

Η παρέα τους είναι εδώ…