Βουλιάζουν στο πετρέλαιο

Οι χώρες-μέλη του Οργανισμού Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών μοιάζουν να βουλιάζουν
σε μια θάλασσα από μαύρο χρυσό, με την οποία οι ίδιες πλημμύρισαν τις αγορές.
Τώρα, προσπαθούν απεγνωσμένα να διασωθούν από την αναπόφευκτη «τιμωρία», που
ήρθε με τη μορφή της καθίζησης των τιμών.

ΠΡΙΝ ΑΠΟ 50 χρόνια, οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες της Μέσης Ανατολής βρίσκονταν
στο έλεος των αποικιακών μητροπόλεων. Σήμερα, βρίσκονται στο έλεος των
παγκοσμιοποιημένων αγορών. Από τον περασμένο Οκτώβριο, όταν, προετοιμαζόμενες
για την οικονομική ύφεση που είχαν μπροστά τους, οι ασιατικές χώρες που έπληξε
η κρίση άρχισαν να αδειάζουν αντί να γεμίζουν τις δεξαμενές τους, η τιμή του
πετρελαίου έπεσε 40%.

Η αύξηση της παραγωγής του Οργανισμού Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών (ΟΠΕΚ) κατά 10%
τον χειμώνα, η μείωση της ζήτησης από την Ασία κατά 500.000 βαρέλια ημερησίως
και οι παραβιάσεις των ποσοστώσεων από χώρες όπως η Βενεζουέλα, σε συνδυασμό
με έναν σχετικά ήπιο χειμώνα, δημιούργησαν φέτος ένα πλεόνασμα προσφοράς που
υπολογίζεται σε 1,5-2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Η ΥΠΟΧΩΡΗΣΗ ΤΙΜΩΝ

Η υποχώρηση των τιμών είναι κακή για τους παραγωγούς. Όχι όμως και για τις
ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης, αφού χαλαρώνει τις πληθωριστικές πιέσεις.

Σε 0,3% υπολογίζει η Goldman Sachs ότι θα αυξηθεί το πραγματικό εισόδημα των
11 χωρών της ευρωπαϊκής Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης από την πτώση της
τιμής του πετρελαίου.

Αν μάλιστα η υποχώρηση των πληθωριστικών πιέσεων οδηγήσει σε χαλαρότερη
νομισματική πολιτική, εκτιμάται ότι τότε θα εξουδετερωθούν οι αρνητικές
επιπτώσεις από την ασιατική κρίση όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και στη Β.
Αμερική. Στις συνθήκες της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, αποκαλύπτονται οι
εγγενείς αδυναμίες του ΟΠΕΚ.

Ως την πετρελαϊκή κρίση του 1973, οι χώρες του ΟΠΕΚ αγωνίζονταν για την
απεξάρτηση από τις «επτά αδελφές»: τις αμερικανικές Exxon, Chevron, Gulf,
Mobil και Texaco, και την British Petroleum και τη Shell, που ήλεγχαν τις
πετρελαιοπηγές, τη μεταφορά, τα διυλιστήρια και τις αγορές πετρελαίου στον μη
κομμουνιστικό κόσμο. Σήμερα, οι χώρες του ΟΠΕΚ αγωνίζονται απεγνωσμένα για την
προσέλκυση ξένων επενδύσεων.

Πάντα, οι χώρες-μέλη του χωρίζονταν σε δύο κατηγορίες. Οι φτωχές (Ιράν, Ιράκ,
Βενεζουέλα, Νιγηρία), με μικρότερα αποθέματα και μεγαλύτερους πληθυσμούς,
ζητούσαν ολοένα και υψηλότερες τιμές. Οι πλούσιες (Σαουδική Αραβία, Κουβέιτ
και Αραβικά Εμιράτα) έμεναν ικανοποιημένες και με χαμηλότερες τιμές. Όμως και
οι πλούσιες και οι φτωχές πλήρωσαν ακριβά την αλματώδη άνοδο των τιμών το
1973, που μέσα σε ένα μήνα τετραπλασιάστηκαν με τον αραβοϊσραηλινό πόλεμο του
Γιόμ Κιπούρ. Η Δύση βυθίστηκε στον στασιμοπληθωρισμό. Και άρχισε να εξερευνά
νέες πηγές ενέργειας όπως το φυσικό αέριο, να εκμεταλλεύεται πετρελαιοπηγές
που προηγουμένως ήταν ασύμφορες και να δημιουργεί αποθέματα μέχρι και τριών
μηνών. Έτσι, η αύξηση της προσφοράς, από το 1973 ως το 1983, μείωσε το μερίδιο
του ΟΠΕΚ στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου από 63% σε 33%. Αναζητώντας
απεγνωσμένα νέους πελάτες, οι χώρες-μέλη του άρχισαν να «κλέβουν» η μία την
άλλη, παραβιάζοντας τις ποσοστώσεις παραγωγής του οργανισμού.

Γι’ αυτό ακριβώς, οι διεθνείς αγορές πετρελαίου αντιδρούν από την περασμένη
Τρίτη με δυσπιστία στην απόφαση που έλαβε ο ΟΠΕΚ στη Βιέννη να περιορίσει την
παραγωγή κατά 1,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Δεν την θεωρούν αρκετή και δεν πιστεύουν ότι οι χώρες του ΟΠΕΚ θα την
τηρήσουν. Πάντως, η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας, το καρτέλ των αγοραστών που
ίδρυσαν οι ΗΠΑ το 1973 για να πιέσουν τις τιμές προς τα κάτω, αντέδρασε
προχθές με οργή στην απόφαση της Νορβηγίας να συμπλεύσει με τον ΟΠΕΚ,
μειώνοντας την παραγωγή της. Και οι τιμές του μαύρου χρυσού παραμένουν
καθηλωμένες χαμηλά, σαν μία επιβεβαίωση των διαφορών που χωρίζουν τις
χώρες-μέλη του ΟΠΕΚ, αλλά και της αποφασιστικότητας των ανεπτυγμένων χωρών να
μην ξαναζήσουν τις μαύρες

μέρες του 1973.