Η δοκιμασία του «κοινωνικού»

Σε μια περίοδο όπου αναπτύσσεται όλο και πιο έντονα ο πληροφοριόκοσμος και
αναδύεται δυναμικά η ανάγκη οργανωμένου πολιτικού διαλόγου στους κόλπους της
κοινωνίας για τα μείζονα θέματα της εποχής, η εκπαίδευσή μας βιώνει έναν κύκλο
μονομέρειας και αλαζονείας του ΥΠΕΠΘ, που αναφέρεται μάλιστα σε ευρείες
αλλαγές των σχολικών μας πραγμάτων. Εκτιμώ πως αυτός ο «κύκλος» θα κλείσει από
τη δυναμική τού διαρκώς αναπτυσσόμενου εκπαιδευτικού κινήματος και από τις
εγγενείς αδυναμίες και αντιφάσεις των σχεδίων του ΥΠΕΠΘ.

Τον Σεπτέμβριο το υπουργείο Παιδείας εξήγγειλε πρόγραμμα ενισχυτικής
διδασκαλίας που θα επεκτεινόταν σε όλα τα Λύκεια της χώρας. Ταυτόχρονα,
θεωρούσε ότι ο θεσμός της ενισχυτικής διδασκαλίας θα αφορούσε όλους τους
μαθητές για να προσαρμοστούν στις λειτουργίες του «Ενιαίου Λυκείου», αλλά και
για να «ελαστικοποιηθεί» το, ούτως ή άλλως, σκληρό εξεταστικό σύστημα.
Εμφανιζόταν δηλαδή το υπουργείο Παιδείας να υπερακοντίζει την ΟΛΜΕ στην έκταση
εφαρμογής αυτού του θεσμού, γιατί εμείς θεωρούμε πως η ενισχυτική διδασκαλία
πρέπει να αναπτυχθεί πρώτα και κυρίως στους μαθητές που έχουν ανάγκες, στους
μαθητές που πλήττονται από τις κοινωνικές ανισότητες.

Ενώ, λοιπόν, το ΥΠΕΠΘ πλειοδοτούσε φραστικά (ο πολιτισμός των λέξεων, που δεν
συγκροτούν λόγο, είναι ένας αμήχανος πολιτισμός, λέει ο Ιονέσκο), δεν
υλοποιήθηκε ουσιαστικά τίποτα. Αντ’ αυτού επανέρχεται τον Φεβρουάριο και
εξαγγέλλει άλλη μια φορά τα εξαγγελθέντα τον Σεπτέμβριο, χωρίς ωστόσο να
παρουσιάσει συγκεκριμένο σχέδιο υλοποίησης. Παρά το γεγονός, λοιπόν, ότι όλοι
συμφωνούμε, και ιδιαίτερα η ΟΛΜΕ, για την ανάπτυξη της ενισχυτικής διδασκαλίας
ως βασικό στοιχείο μιας δημοκρατικής εκπαιδευτικής πολιτικής, το ΥΠΕΠΘ
αδυνατεί να εφαρμόσει αυτό τον θεσμό.

Η Α’ τάξη είναι εκτός προγραμματισμού του «Ενιαίου Λυκείου»! Καμιά αλλαγή δεν
έχουμε στα αναλυτικά προγράμματα, στα βιβλία, στη διδακτική μεθοδολογία.

Η ουσία της σχολικής πράξης, δηλαδή το μαθησιακό περιεχόμενο παραμένει ίδιο.

Ίσως γιατί δεν εμπλέκεται με το εξεταστικό σύστημα, υποστηρίζει εμμέσως η
πλευρά του υπουργείου Παιδείας. Αλλά αυτό δεν συνιστά ομολογία ότι η
«μεταρρυθμιστική» εκπαιδευτική πολιτική είναι εξεταστικο-κεντρική;

Η πρόταση της ΟΛΜΕ για το Ενιαίο Λύκειο θεωρεί ότι η βαθμίδα αυτή πρέπει να
παρέχει στους μαθητές:

α) Ολοκληρωμένη γενική μόρφωση, με στόχο τη διαμόρφωση πολιτών που θα έχουν
συνείδηση των σύγχρονων προβλημάτων και θα είναι καλά προετοιμασμένοι να
ενεργούν αποτελεσματικά για την αντιμετώπισή τους.

β) Σύνολο επιλεγόμενων αντικειμένων, που να καλύπτουν όλες τις βασικές
γνωστικές περιοχές των σημερινών τύπων Λυκείου, με στόχο την ικανοποίηση των
ιδιαίτερων ενδιαφερόντων και προεπαγγελματικών απαιτήσεων των μαθητών με
ενίσχυση της διαπερατότητας ανάμεσα στις διάφορες κατευθύνσεις αυτής της βαθμίδας.

Το ΥΠΕΠΘ αφαίρεσε από την τεχνική εκπαίδευση ουσιαστικά γνωστικά αντικείμενα,
ωθώντας τα προς την επαγγελματική εκπαίδευση, ενώ διαφαίνεται μια τάση
διολίσθησης της επαγγελματικής εκπαίδευσης προς την αρχική κατάρτιση.

Και όλα αυτά σε μια περίοδο όπου εμφανίζεται ισχυρή ανάγκη μεγαλύτερης
στήριξης της τεχνικής εκπαίδευσης μέσα στον βασικό κορμό του Λυκείου.

Βασική μας πολιτική θέση είναι η ουσιαστική αναμόρφωση του περιεχομένου των
ΤΕΣ, ώστε η επαγγελματική εκπαίδευση να δώσει ολοκληρωμένο πρόγραμμα εφοδίων
στους νέους με διαμόρφωση επαγγελματικών δικαιωμάτων.

Ταυτόχρονα πρέπει να διασφαλίζεται η δυνατότητα πρόσβασης σε Τριτοβάθμια
Ιδρύματα και των μαθητών που φοιτούν στην επαγγελματική εκπαίδευση.

Η κατάρτιση πρέπει να αναπτυχθεί μετά το Ενιαίο Λύκειο και την επαγγελματική
εκπαίδευση και να είναι ενταγμένη στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα,
εγκαταλείποντας τη σημερινή αγοραία εκδοχή των ΙΕΚ.

Αρνητική εξέλιξη είναι και η συρρίκνωση ουσιαστικών γνωστικών αντικειμένων
(αισθητική αγωγή, κοινωνικές και οικονομικές επιστήμες κ.λπ.), που αποτέλεσαν
και τη δυναμική μαθησιακή πρόταση του σχολείου τη δεκαετία του ’80.

Ουσιαστικές πτυχές της σύγχρονης παιδαγωγικής απαιτούν την ολόπλευρη ανάπτυξη
της προσωπικότητας του νέου, με την ταυτόχρονη ανάδειξη της νοητικής
συγκρότησης, της συναισθηματικής καλλιέργειας, της διαμόρφωσης συνείδησης
πολίτη, της στοχαστικής αντίληψης κ.λπ.

Η εκπαίδευση δεν μπορεί να μεταπέσει σ’ έναν ανανεωμένο εγκυκλοπαιδισμό, αλλά
πρέπει να επιζητήσει τα «ξέφωτα» της παιδείας και του πολιτισμού ως μια
διαφωτιστική πηγή διαρκούς νοηματοδότησης της ιστορίας του ανθρώπου.

Στο σύστημα διορισμού των εκπαιδευτικών αντί να συζητήσουμε την ουσία του
θέματος, εξαντλείται η όλη υπόθεση, με την ευθύνη του ΥΠΕΠΘ, στα πλαίσια της
τεχνικής και της διαδικασίας. Η ΟΛΜΕ απαιτεί ολοκληρωμένη παιδαγωγική
κατάρτιση με πανεπιστημιακό περιεχόμενο (προσθήκη πέμπτου έτους) για όσους από
τους φοιτητές των «καθηγητικών σχολών» θέλουν να ενταχθούν στη σχολική
λειτουργία.

Οι αναπληρωτές καθηγητές έχουν de facto και de jure την εκπαιδευτική ιδιότητα
και με την ευθύνη της πολιτείας λειτουργούν στα σχολεία με τα ίδια δικαιώματα
και τις ίδιες ευθύνες που έχουν και οι μόνιμοι καθηγητές.

Υπάρχουν περίπου 18.000 αναπληρωτές (10.000 καθηγητές, 8.000 δάσκαλοι) στα
σχολεία μας, οι οποίοι αποτελούν ένα ενεργό κομμάτι του εκπαιδευτικού κόσμου.

Πρόκειται για καθηγητές που έχουν ταυτίσει τον επαγγελματικό τους ρόλο αλλά
και την ίδια τη ζωή τους με τη σχολική λειτουργία. Με ποιο ηθικό και πολιτικό
δικαίωμα μπορεί η ηγεσία του ΥΠΕΠΘ να τους θέσει εκτός εκπαίδευσης;

Εμείς είμαστε ανυποχώρητοι, γιατί υπάρχει η αίσθηση του απόλυτου δικαίου στο
θέμα των αναπληρωτών.

Ζητάμε συνολική λύση του προβλήματος με βάση ακριβώς το γεγονός ότι και με
επίσημο τρόπο είναι αναπόσπαστο μέρος της εκπαιδευτικής κοινότητας.

Συχνά προβάλλεται από την ηγεσία του ΥΠΕΠΘ μια φενακισμένη εικόνα περί
«κοινωνικού προσώπου».

Με ποια πολιτική πρακτική μπορεί να διεκδικηθεί ένας τέτοιος χαρακτηρισμός
όταν δεν λαμβάνονται υπόψη οι κοινωνικοί θεσμοί και οι συνδικαλιστικοί φορείς;

Όταν πλεονάζει η απαξιωτική συμπεριφορά και η αλαζονική στάση; Όταν το ΥΠΕΠΘ
αρνείται τον διάλογο με την ΟΛΜΕ και τη ΔΟΕ;

Εκτός αν η έννοια του «κοινωνικού» οριοθετείται στο πεδίο των μονομερών
αποφάσεων του ΥΠΕΠΘ και οι κοινωνικοί χώροι θεωρούνται ως μη υπάρχοντες!
(συζυγία με τη ρήση της Θάτσερ ότι «δεν υπάρχει κοινωνία, μόνο άτομα»!!).
Αλλά, τότε, πού μπορεί να οδηγήσει μια τέτοια πολιτική κουλτούρα;

Ο Νίκος Τσούλιας είναι πρόεδρος της ΟΛΜΕ.