ΝΙΚΟΣ ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗΣ Το ξένο κεφάλαιο στην Ελλάδα του Όθωνα

Λίγοι ήρωες, σαν τον Νίκο Μπελογιάννη, έγιναν σύμβολο όχι μόνον για τον
ελληνικό λαό, αλλά και τον κόσμο ολόκληρο, για «τον αγώνα τους και τη θυσία
τους για μια λεύτερη πατρίδα και πανανθρώπινη την λευτεριά». Ο Μπελογιάννης,
όμως, δεν ήταν μόνον ένας αγωνιστής του κομμουνιστικού κινήματος στα δύσκολα,
τα μαύρα χρόνια της Κατοχής και του Εμφυλίου. Ήταν κι ένας σπουδαίος
διανοούμενος, όπως άλλωστε και ο Νίκος Πλουμπίδης, ο οποίος εκτελέστηκε κι
αυτός στα πέτρινα χρόνια. Σαράντα έξι χρόνια από την εκτέλεση του πρώτου, του
Νίκου Μπελογιάννη, του λαμπερού κομμουνιστή καθοδηγητή των οργανώσεων του ΚΚΕ
στην Πάτρα και στην Πελοπόννησο, ένα σπάνιο ντοκουμέντο που προέρχεται από το
αρχείο του κόμματος, το οποίο υπηρέτησε με πάθος και αυταπάρνηση, έρχεται στο
φως της δημοσιότητας. Ο Νίκος Μπελογιάννης, ο άνθρωπος με το γαρίφαλο, ο
κομμουνιστής ηγέτης που εξέπληξε πολλούς για το θάρρος, αλλά και την καθαρή
σκέψη του, είχε γράψει, μετά την Κατοχή ­ και πριν συλληφθεί μαζί με άλλα
στελέχη του ΚΚΕ από το μετεμφυλιακό κράτος ­ μια μελέτη με τίτλο «Το ξένο
κεφάλαιο στην Ελλάδα», το οποίο θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις «Σύγχρονη
Εποχή». Το βιβλίο αυτό, το οποίο προλογίζει η γενική γραμματέας του ΚΚΕ Αλέκα
Παπαρήγα, καταγράφει τι έγινε με τα δάνεια τα 120 πρώτα χρόνια του ελεύθερου
ελληνικού κράτους. Πώς και ποιοι τα σπατάλησαν. Τι οδήγησε στις χρεοκοπίες και
στο «δυστυχώς επτωχεύσαμεν», και τον ρόλο των Γλύξμπουργκ, της δικτατορίας
Μεταξά και των ξένων στο «φέσωμα» της χώρας. Έχουν περάσει φυσικά πολλά χρόνια
από τότε που γράφτηκε η εργασία αυτή και η Ελλάδα έχει αλλάξει. Ωστόσο, το
βιβλίο, από το οποίο «ΤΑ ΝΕΑ» προδημοσιεύουν από σήμερα αποσπάσματά του, δίνει
μία ολοκληρωμένη και συνοπτική εικόνα για τη χώρα μας στον 19ο και στις αρχές
του 20ού αιώνα. Και εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί «η πρόοδος που ακολούθησε
ήταν μια ανάπτυξη της «υπανάπτυξής» της, χωρίς η χώρα να βγει, παρά το
ανεβασμένο βιοτικό της επίπεδο από έναν κύκλο οικονομικής ­ και όχι μόνον ­ εξάρτησης».

ΣΤΟ Άργος, ύστερα από τη δολοφονία του Καποδίστρια, μαζεύτηκε η Ε’
Εθνοσυνέλευση το Δεκέμβρη του 1831 κι εψήφισε πάλι άλλο «πολιτικό σύνταγμα της
Ελλάδας». Το άρθρο 246 ορίζει ότι «ο ηγεμών δεν ημπορεί να τάξη κανένα φόρον,
δασμόν ή δόσιμον ή είσπραξιν οποιανδήποτε ή δάνειον να κάμη, χωρίς νόμους ή
ψηφίσματος συζητηθέντος και παραδεχθέντος υπό του νομοθετικού σώματος». Αυτά
όμως οι ξένοι τα ‘γραψαν στα παλιά τους τα παπούτσια, γιατί σύμφωνα με το
πρωτόκολλο του Φλεβάρη του 1830, οι τρεις «προστάτιδες» δυνάμεις, φέρνοντας το
βασιλιά, αναλάβαιναν την υποχρέωση να εγγυηθούν ένα δάνειο, που δεν θα
ξεπερνούσε τα 60 εκατομμύρια φράγκα. Η ιστορία αυτού του δανείου είναι μεγάλη,
μα πολύ μεγαλύτερη είναι η ξετσιπωσιά κι η παλιανθρωπιά όσων ανακατεύτηκαν σ’
αυτή την ιστορία. Γι’ αυτό ας ιδούμε τα πράγματα με τη σειρά.

Το δάνειο είχε κανονιστεί από τον καιρό της εκλογής του Λεοπόλδου και θα
δινόταν στην αρχή μόνο η πρώτη δόση. Η καθεμιά δύναμη εγγυότανε την πληρωμή
του 1/3 από το χρονιάτικο χρεολύσιο και τους τόκους. Οι δύο άλλες δόσεις θα
‘βγαιναν ανάλογα με τις ανάγκες του βασιλιά και του βασιλείου του κι ύστερα
από συνεννόηση με τις 3 δυνάμεις. Οι εγγυήσεις όμως που απόσπασαν οι
«προστάτες» μας σήμαιναν την οικονομική και πολιτική υποδούλωση της χώρας μας
σε δαύτους, γιατί υποχρέωναν την Ελλάδα να διαρρυθμίσει με τέτοιον τρόπο τις
πρώτες πρόσοδες του κράτους, ώστε τα πραγματικά έσοδα του Δημόσιου Ελληνικού
Ταμείου να διατίθενται πριν απ’ όλα για την εξυπηρέτηση του δανείου και να μην
χρησιμοποιηθούν σε καμία περίπτωση για κανέναν άλλο σκοπό, αν δεν
εξασφαλιστούν τα τοκοχρεολύσια, που ‘χαν εγγυηθεί οι τρεις δυνάμεις. Έτσι τώρα
επιχειρούσαν την ολοκληρωτική οικονομική και πολιτική εξάρτηση της χώρας μας
και τον έλεγχο πάνω σ’ αυτή σε βαθμό που να μην μπορεί να πάρει ανάσα.

Ο ΟΘΩΝΑΣ δέχτηκε το στέμμα της Ελλάδας, αφού προηγούμενα η Αγγλία, η Γαλλία
και η Ρωσία επανάλαβαν την υπόσχεση που ‘χανε δώσει και στον Λεοπόλδο για το
δάνειο. Η υπόσχεση δόθηκε με τη συνθήκη που υπόγραψαν στις 7.5.32 οι τρεις
δυνάμεις και η Βαυαρία! Η Ελλάδα ούτε και τώρα ρωτήθηκε, μα πάλι για ποιο λόγο
να μας ρωτήσουν, αφού από το δάνειο τούτο δεν επρόκειτο να πάρουμε ούτε μια
πεντάρα, παρά θ’ αναλαβαίναμε μόνο την υποχρέωση να το πληρώσουμε και μάλιστα
να το πληρώσουμε διπλό και τρίδιπλο.

Τη μεσιτεία για το δάνειο τούτο την ανέλαβε ο οίκος Άιχταλ του Μονάχου. Αυτός
όμως τη μεταβίβασε στον οίκο Αγνάδο και τούτος ο τελευταίος ανάθεσε, με
ιδιαίτερη συμφωνία την έκδοση του δανείου στους Ρότσιλντ, τους μεγαλύτερους
τότε τοκογλύφους του κόσμου. Η έκδοση δεν ήταν δυνατό να γίνει στη χρηματαγορά
του Λονδίνου, επειδή είχε σταματήσει η πληρωμή του τόκου των δανείων της
ανεξαρτησίας κι η Ελλάδα είχε γραφτεί στη (…) των χρεοκοπημένων κρατών. Ο
Ρότσιλντ ανάλαβε να το δώσει με πραγματική τιμή 94%. Και τότε παρατηρήθηκε ένα
εξαιρετικό φαινόμενο, που στην ιστορία των ελληνικών δανείων μονάχα το 1898
επαναλήφτηκε. Η εγγύηση των δυνάμεων, οι βαριοί όροι και οι πρωτάκουστες
εγγυήσεις έδιναν τόση μεγάλη ασφάλεια στους ομολογιούχους, ώστε η μεγάλη
ζήτηση ομολογιών συνετέλεσε να βγει το δάνειο στη Γαλλία στα 111%, στην Αγγλία
116% και στη Ρωσία στα 107%.

Δηλαδή από 60 εκατομμύρια, που ήταν το ονομαστικό ποσό, έφτασε τα 64. Οι
παντοδύναμοι όμως τοκογλύφοι υπολόγισαν την πραγματική τιμή που συμφώνησαν,
δηλαδή το 94%, με βάση τα 60 εκατομμύρια και όχι τα 64. Και αντί να πάρουμε
κανονικά 60.160.000, πήραμε 57 μονάχα. Έτσι η πραγματική τιμή κατέβηκε στην
ουσία στα 89% και μας κράτησαν 3 εκατομμύρια, που κανονικά ανήκανε στην
Ελλάδα. Αυτά όμως είναι ανώδυνα τσιμπήματα μπροστά στις αγιάτρευτες πληγές που
ανοίχτηκαν από ‘δώ και πέρα.

Από τα 57 εκατομμύρια που κανονίστηκε να πάρουμε, οι τοκογλύφοι τραπεζίτες
κράτησαν, ούτε λίγο ούτε πολύ, 33 ολόκληρα εκατομμύρια για προκαταβολικούς
τόκους και χρεολύσια και για τα λοιπά έξοδα του δανείου! Οι τρεις μεγάλες
δυνάμεις κράτησαν άλλα 2 1/2 εκατομμύρια φράγκα για εξόφληση των προκαταβολών
που είχανε δώσει, καθώς είδαμε, στον Καποδίστρια! 12.531.000 φράγκα
αποφασίστηκε να τα πάρουν οι Τούρκοι, για την εξαγορά τάχα των επαρχιών της
Αττικής, της Εύβοιας και της Φθιώτιδας. Στην πραγματικότητα, όμως, κι οι
Τούρκοι δεν πήραν τίποτα, γιατί ο όρος αυτός της αποζημίωσης μπήκε στη
συμφωνία επίτηδες για να πάρει η Τσαρική Ρωσία μια αποζημίωση από 6
εκατομμύρια φράγκα, που είχε καταδικαστεί να της πληρώσει η Τουρκία και τα
υπόλοιπα τα πήραν οι άλλοι δυο συνεγγυητές έναντι του τούρκικου χρέους. Μας
μένει τώρα ένα υπόλοιπο κάπου 9 εκατομμύρια δραχμές. Αυτά όλα τα καταβρόχθισαν
μέχρις εσχάτων οι Βαυαροί.

Οι αντιβασιλιάδες Άρμανσμπεργκ, Μάουρερ και Έιντεκ ζήτησαν επίμονα να μη
διαιρεθεί το δάνειο σε τρεις σειρές και η αίτησή τους έγινε δεκτή.

Έτσι περίσσεψαν και για δαύτους μερικά εκατομμύρια που τα πήραν προκαταβολικά
για τα κυβερνητικά έξοδα κι αρχίσανε να τα ξεκοκαλίζουν πριν κατέβουνε στην
Ελλάδα, όταν ακόμα βρισκόντανε στο Μόναχο.

«Ο Άρμανσμπεργκ, ο Μάουρερ και ο Έιντεκ», γράφει ο Εγγλεζος ιστορικός Φίνλεϊ,
«συνεκρότησαν εν Μονάχω σύσκεψιν καθ’ ην, μεταξύ πολλών άλλων επαισχύντων
καταχρήσεων των ελληνικών χρημάτων, προσέθεσαν σχεδόν 4.500 λίρες εις τον
μισθόν του κόμητος Άρμανσμπεργκ διά να δύναται ούτος να δίδει χοροεσπερίδας
διά τους ξένους και τους Φαναριώτας»! Ο Λουδοβίκος πάλι, ο πατέρας του Όθωνα,
είχε υποσχεθεί να πληρώνει τους Βαυαρούς αξιωματικούς από το ταμείο του
κράτους του, αλλά κι αυτοί κι οι στρατιώτες τους πληρώθηκαν απ’ τα λεφτά του
δανείου.

Τα έξοδα για δαύτους, σύμφωνα με τους επίσημους λογαριασμούς, φτάσανε τα 19
εκατομμύρια δραχμές, δηλαδή εκτός από το δάνειο έφαγαν και αρκετά εκατομμύρια
από τον αναιμικό προϋπολογισμό της φτωχής και ρημαγμένης τότε χώρας μας.

Έτσι από το δάνειο του Όθωνα για την Ελλάδα ουσιαστικά δεν διατέθηκε ούτε ένα
μονόλεφτο. Το ‘φαγαν ίσαμε να πεις αμήν, ενώ εμείς για δεκάδες χρόνια
πληρώναμε τα σπασμένα και μάλιστα πολύ ακριβά.

Κι όμως, ένα τόσο τεράστιο ποσό, έδινε τότε απεριόριστες δυνατότητες για την
ολόπλευρη ανάπτυξη και πρόοδο της χώρας μας. Μα αντί να γίνει αυτό, αντίθετα,
το καταραμένο τούτο δάνειο κι ο βασιλιάς που το ‘φερε, μαζί με τους
ασυνείδητους Έλληνες πολιτικούς, έγιναν αιτία να μεταβληθεί η Ελλάδα σε
κλοτσοσκούφι των ξένων δυνάμέων και τοκογλύφων.

Νίκος Μπελογιάννης. Αγορεύει στο Στρατοδικείο το οποίο τον καταδίκασε σε θάνατο

Ο ΝΙΚΟΣ Μπελογιάννης γεννήθηκε το 1915 στην Αμαλιάδα. Από μαθητής του
Γυμνασίου βρέθηκε στο δημοκρατικό κίνημα. Σπούδασε νομικά, αλλά δεν τέλειωσε
τις σπουδές του, διότι αποβλήθηκε από το Πανεπιστήμιο με απόφαση της Συγκλήτου
για τη δράση του «εναντίον της κοσμογονίας του Κονδύλη».

Έγινε μέλος του ΚΚΕ το 1934. Από τότε, πέρασε από πολλές δοκιμασίες. Φυλακές,
εξορίες, βασανιστήρια στην Ασφάλεια Πατρών, τρομοκρατία στα ιταλικά
στρατόπεδα. Στα χρόνια της ναζιστικής κατοχής, ήταν καπετάνιος μεραρχίας του
ΕΛΑΣ στην Πελοπόννησο και μέλος του Γραφείου Περιοχής Πελοποννήσου του ΚΚΕ.

Στον Εμφύλιο, ο Νίκος Μπελογιάννης ήταν πολιτικός επίτροπος μεραρχίας του
Δημοκρατικού Στρατού. Παράλληλα με την καθοδηγητική του δουλειά έγραψε άρθρα
και μελέτες που αφορούσαν στην ελληνική ιστορία και στην οικονομική ανάπτυξη
της χώρας.

Συλλαμβάνεται με άλλους συντρόφους του το 1950, δικάζεται και καταδικάζεται
εις θάνατον. Το 1951 αποκτά ­ στη φυλακή ­ ένα παιδί με την Έλλη Παππά.
Εκτελείται στις 30 Μαρτίου του 1952, παρά την ελληνική και διεθνή κατακραυγή.

«ΟΛΑ ανεξαιρέτως τα δάνεια που πραγματοποιήθηκαν στο όνομα της ανάπτυξης της
Ελλάδας, αποτέλεσαν τη μεγάλη ευκαιρία για την πλουτοκρατία και τους ξένους
που ήθελαν να δυναμώσουν την κυριαρχία και εξουσία τους»», γράφει η γενική
γραμματέας του ΚΚΕ Αλέκα Παπαρήγα στον πρόλογο του βιβλίου. Ο Νίκος
Μπελογιάννης ­ στα τόσα πολλά παραδείγματα αυτής τής, μέσω δανείων,
«ανάπτυξης» της Ελλάδας που παραθέτει ­ φωτίζει την ιστορία του μεγάλου
δανείου που πήρε η χώρα μας μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια. Και πώς αυτή η
«περιπέτεια» σφράγισε τις οικονομικές εξελίξεις της χώρας, ακόμη και στις
αρχές του 20ού αιώνα.