ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Τα κατά συνθήκην ψεύδη

Με αφορμή την περιπέτεια της υποτίμησης της δραχμής, το ερώτημα ετέθη και
πάλι: Υπάρχει θέση για ειλικρίνεια στην πολιτική; Μπορεί ένας πολιτικός να
έχει την πολυτέλεια να είναι ειλικρινής;

ΜΗΝΕΣ τώρα η κυβέρνηση διαβεβαίωνε την κοινή γνώμη ότι η δραχμή θα παραμείνει
σκληρή μέχρι τέλους, ότι όσοι υπαινίσσονταν πως η υποτίμηση είναι αναπόφευκτη,
υπονόμευαν το έθνος και την τιμή του κι ότι οι κερδοσκόποι που ποντάριζαν σε
μια υποτίμηση του νομίσματος «θα το πλήρωναν ακριβά».

Τελικώς, εκείνοι που το πλήρωσαν ήμασταν εμείς και οι κερδοσκόποι
εβαπτίσθησαν, μέσα σ’ ένα βράδυ, επενδυτές, που οδηγούν το χρηματιστήριο στη
δόξα των λίμιτ-απ.

Θα μπορούσαμε να είχαμε αποφύγει, λοιπόν, την κοροϊδία; Θα μπορούσε να
συνδυαστεί αποτελεσματικότητα στη διαχείριση και ειλικρίνεια έναντι των
πολιτών;

Η απάντηση είναι, ίσως, η αντιστροφή του ερωτήματος ­ ότι μια ειλικρινέστερη
πολιτική, θα έκανε αποτελεσματικότερη τη διαχείριση και λιγότερο οδυνηρή την υποτίμηση.

Μα αν για τα περί σκληρής δραχμής ψεύδη υπάρχει, εν πάση περιπτώσει, η
δικαιολογία ότι ένας άλλος λόγος, λιγότερο παραπλανητικός, θα ματαίωνε τον
αναγκαίο αιφνιδιασμό, για τον αφόρητα προπαγανδιστικό τόνο των επίσημων
ανακοινώσεων που ακολούθησαν, τι δικαιολογία υπάρχει άραγε;

Ποια ανάγκη επέβαλε να ανακοινωθεί η υποτίμηση χωρίς καν να μνημονευθεί η
δυσάρεστη λέξη, με τόνους σχεδόν πανηγυρικούς, και με τους πολίτες να
καλούνται να αναρτήσουν, μεθαύριο στην εθνική εορτή, αντί σημαίας στον ιστό τα
ευμενή σχόλια των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς»;

Ποια οικονομική αναγκαιότητα επιβάλλει να κρύβονται, όπως η σκόνη κάτω από το
χαλί, οι έστω και βραχυπρόθεσμα οδυνηρές ­ για όσους δεν κερδοσκοπούν στις
χρηματαγορές, ούτε μπορούν να παίζουν παιχνίδια ανατιμήσεων ­ συνέπειες της
υποτίμησης;

Και γιατί καλούνται οι πολίτες σε ασκήσεις ευπιστίας για να δεχθούν πως όλα
σοφά και σωστά έγιναν ­ πως και η «σκληρή δραχμή» ήταν σωστή και αποδοτική
πολιτική, και η ανατροπή της πολιτικής αυτής, η υποτίμηση, σωστή κι αυτή και
ωφέλιμη μας έρχεται;

Αν για το ένα ψέμα η δικαιολογία είναι ο φόβος της αντίδρασης των αγορών, για
το άλλο ποια δικαιολογία στέκει; Ο φόβος της αντίδρασης των πολιτών;

Κι αν η κυβέρνηση φοβάται ότι οι πολίτες της χώρας τόσο αδύναμοι να καταλάβουν
τα στοιχειώδη είναι, τόσο δέσμιοι του αγοραίου λαϊκισμού και τόσο
χειραγωγήσιμοι ώστε να καταπίνουν τα πάντα αμάσητα, πώς εννοεί να επιτύχει
στους υψηλούς στόχους που για άλλη μια φορά ανακοίνωσε;

Ψιθυριστά σχεδόν ακούει κανείς το επιχείρημα ότι ακριβώς επειδή τα μέτρα που
πρέπει να ληφθούν είναι τόσο επώδυνα, επειδή οι θιγόμενοι είναι τόσοι πολλοί,
επειδή ο λαϊκισμός είναι τόσο βαθιά ριζωμένος στον δημόσιο λόγο και η
αντιπολίτευση τόσο λίγο διατεθειμένη να επιδείξει υπευθυνότητα, ακριβώς γι’
αυτό ένα κατά συνθήκην προπαγανδιστικό ψεύδος εξυπηρετεί μια καλή υπόθεση.

Η ένσταση στο επιχείρημα αυτό δεν είναι ηθικής τάξης. Είναι πολιτική. Το
προπαγανδιστικόν ψεύδος δεν εξυπηρετεί κανέναν καλό σκοπό. Τον υπονομεύει.

Πρώτον, γιατί οδηγεί σε υποτίμηση, και μάλιστα ραγδαία, το μόνο νόμισμα που
κάνει τις δημοκρατίες να λειτουργούν ­ την Εμπιστοσύνη. Και δεύτερον, γιατί
διαιωνίζει τους λόγους που εμπόδισαν την κυβέρνηση αυτή, ως τώρα, να εφαρμόσει
όσα γενναία και ρηξικέλευθα έχει κατά καιρούς εξαγγείλει και στα οποία έδωσε
τη συναίνεσή του το εκλογικό σώμα.

Ποιος εμπόδισε, αλήθεια, την κυβέρνηση να πραγματοποιήσει, δυο χρόνια τώρα,
τις διαρθρωτικές αλλαγές που τώρα, με την πλάτη στον τοίχο, εξαγγέλλει ξανά;
Ποιος άλλος, παρά ο δισταγμός έναντι του πολιτικού κόστους, η αντίσταση των
ιδιαίτερων πολιτικών πελατειών και η αδυναμία της κυβερνητικής και της
κρατικής μηχανής να τις φέρει εις πέρας;

Και τι άλλο παρά διαιώνιση των αντιστάσεων, των δισταγμών και των αδυναμιών
αυτών προεξοφλεί ο δειλός και ψιμυθιωμένος τρόπος με τον οποίο η υποτίμηση εξαγγέλθηκε;

Τουτέστιν: Πώς να πιστέψουμε ότι η κυβέρνηση μπορεί να δείξει το πολιτικό
θάρρος που οι «πηγές» της διαρρέουν ότι εφεξής θα την διακρίνει, όταν δεν
βρήκε το θάρρος να πει με ειλικρίνεια τι η υποτίμηση σημαίνει και ποιες
αδυναμίες, ποιες αποτυχίες, ποιες αντιστάσεις και ποιες ολιγωρίες μας έφεραν
ως εδώ;