Στενές σχέσεις με τα Τίρανα

Μαχητική διαδήλωση. Είκοσι χιλιάδες Αλβανοί συγκεντρώθηκαν στις 6 Μαρτίου στα Σκόπια για να ζητήσουν από τη Διεθνή Κοινότητα να επέμβει στο Κοσσυφοπέδιο (φωτό Ρώυτερ)

«Υποστηρίζουμε το αίτημα για ένα ανεξάρτητο Κοσσυφοπέδιο και θέλουμε να το
επιτύχουμε μέσω διαλόγου. Αν όμως φτάσουμε στα άκρα, οι Αλβανοί δεν θα
φοβηθούν τον σερβικό στρατό. Αν υπάρξει αναταραχή, οι Αλβανοί του Κοσόβου, της
Μακεδονίας, του Μαυροβουνίου και φυσικά της Αλβανίας θα γίνουν ένα».

Η δήλωση αυτή στην οποία προέβη προχθές το βράδυ ο Μπεντρεχίν Ιμπραχίμι,
γενικός γραμματέας του Δημοκρατικού Κόμματος των Αλβανών, που εκπροσωπεί τους
Αλβανούς της ΠΓΔΜ και εδρεύει στο Τέτοβο, απεικονίζει και συμπυκνώνει με τον
καλύτερο τρόπο το αναγεννημένο αλβανικό εθνικό ζήτημα. Ένα ζήτημα, το οποίο αν
κάποτε η Δύση αγνοούσε, σήμερα είναι υποχρεωμένη να το λάβει σοβαρά υπόψη της.
Τα παρακάτω αποσπάσματα από το βιβλίο των Τζέιμς Πέτιφερ και Μιράντα Βίκερς
«Αλβανία: Από την Αναρχία σε μια Βαλκανική Ταυτότητα», που κυκλοφορεί σε λίγες
ημέρες από τις εκδόσεις Καστανιώτη, ασφαλώς θα τη βοηθήσουν.

ΟΤΑΝ, παλιά, στις δεκαετίες του 1950 και του 1960, οι Αλβανοί του σημερινού
FYROM υποβάλλονταν σε μερικές από τις χειρότερες κακοποιήσεις από τη μυστική
αστυνομία του Ράνκοβιτς, το γεγονός αγνοήθηκε τελείως από τη Δύση. Την περίοδο
της αναμέτρησης του διπολισμού, δεν εξυπηρετούσε τα συμφέροντα της Δύσης η
αμφισβήτηση της εικόνας του καθεστώτος του Τίτο ως «δημοκρατικού» ή ως του
«τρίτου δρόμου» προς τον σοσιαλισμό, ούτε και η επικέντρωση του ενδιαφέροντος
της κοινής γνώμης σε προβλήματα καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη
χώρα αυτή.

ΕΘΝΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ

Η κατάρρευση της Γιουγκοσλαβίας ανέτρεψε ριζικά αυτή την κατάσταση και
κατέστησε ευρύτερα σαφές ότι υπάρχουν δύο μεγάλες αλβανικές κοινότητες, με
περισσότερους από δύο εκατομμύρια ανθρώπους, που ζουν εκτός των αλβανικών
εθνικών συνόρων στην πρώην Γιουγκοσλαβία, και ότι οι Αλβανοί του FYROM, όπως
και εκείνοι του Κοσσυφοπεδίου, διεκδικούν το δικαίωμα μιας στενότερης σχέσης
με το κράτος των Τιράνων ή ακόμα και το δικαίωμα της ενοποίησής τους μαζί του,
στο πλαίσιο μιας ευρύτερης διαδικασίας αναμόρφωσης των Βαλκανίων. Το
αναγεννημένο αλβανικό εθνικό ζήτημα έχει αρχίσει να προβάλλει στο διεθνές
προσκήνιο, όπως ακριβώς και το «μακεδονικό» που θεσμοποιήθηκε με το νέο
«κράτος» του FYROM και με πρωτεύουσα τα Σκόπια.

Μετά από μια μακρά περίοδο που οι δυτικές πολιτικές οργανώσεις δεν λάβαιναν
καν υπόψη τους τους Αλβανούς του FYROM, τα θέματα της ηγεσίας και του
προσανατολισμού τους έφθασαν ν’ αποτελούν θέμα ιδιαίτερης προτεραιότητας στην
Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ΗΠΑ.

ΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ

(…) Είναι πλέον πολύ πιθανό ότι παρά τις συνεχείς προβλέψεις για σύγκρουση
μεταξύ Σερβίας και Αλβανίας για το θέμα του Κοσσυφοπεδίου, η επίλυση του νέου
εθνικού ζητήματος θα κριθεί και από τους Αλβανούς της Δυτικής «Μακεδονίας». Οι
Αλβανοί του FYROM ανέρχονται στο 25-30% του πληθυσμού της χώρας και ζουν στις
δυτικές κυρίως περιοχές, οι οποίες συνορεύουν με την Αλβανία. Παρ’ όλο που,
σύμφωνα με την απογραφή του 1994, το ποσοστό του αλβανόφωνου πληθυσμού ήταν
23%, είναι πιθανό να είναι ακόμα μεγαλύτερο, μια και δεν απογράφηκαν οι
αλβανικής καταγωγής εξόριστοι από το Κοσσυφοπέδιο που ζουν στη χώρα.

Ένα πρόσθετο εμπόδιο για την πραγματοποίηση μιας σωστής απογραφής και μιας
συνακόλουθης εκλογικής διαδικασίας ήταν ο εκτεταμένος επηρεασμός σε
οικογενειακό επίπεδο σχετικά με τις προϋποθέσεις διαμονής. Στο δημοψήφισμα που
έγινε τον Σεπτέμβριο του 1991 από την πρώην γιουγκοσλαβική περιφερειακή
κυβέρνηση των Σκοπίων, πολλοί Αλβανοί δεν προσήλθαν να ψηφίσουν, ενώ εκείνοι
οι οποίοι ψήφισαν τάχθηκαν με συντριπτική πλειοψηφία υπέρ της ανεξαρτησίας της
«Μακεδονίας». Οι σχέσεις μεταξύ των Αλβανών και της σλαβόφωνης πλειοψηφίας
επιδεινώθηκαν έντονα το φθινόπωρο του 1991, ιδιαίτερα μετά την οργάνωση
χωριστού δημοψηφίσματος εκ μέρους των δύο αλβανικών κομμάτων, που κατέδειξε
ότι το σύνολο σχεδόν των Αλβανών ήθελε μια μορφή αυτονομίας μέσα σε αυτό που
πίστευαν ότι θ’ αποτελούσε τελικά μια μεγάλη Αλβανία.

Η πόλη του Τέτοβο έχει μεταβληθεί σε περιφερειακή πρωτεύουσα για τους
Αλβανούς.

Το μέλλον των ανθρώπων αυτών δεν μπορεί να διαχωριστεί από τα πολλά και
πολύπλοκα προβλήματα που αφορούν το FYROM ή το μέλλον του Κοσσυφοπεδίου.

(…) Για πολλούς λόγους, το πιθανότερο είναι ότι η τύχη των Αλβανομακεδόνων
θα συνδεθεί άρρηκτα μ’ εκείνη των αλβανοφώνων του Κοσσυφοπεδίου, εκ των οποίων
40.000 περίπου ζουν στο FYROM. Το χειμώνα του 1994-1995, αναλήφθηκε μια σειρά
πολιτικών πρωτοβουλιών οι οποίες συνέδεσαν το ζήτημα του Κοσσυφοπεδίου μ’
εκείνο του εδρεύοντος στο Τέτοβο Κόμματος της Δημοκρατικής Ευημερίας, όπως,
για παράδειγμα, η επίσκεψη που προσπάθησε να κάνει το Δεκέμβριο του 1994 μια
αντιπροσωπεία βουλευτών του Κοσσυφοπεδίου στα Σκόπια. Η παραστρατιωτική
αστυνομία του FYROM απαγόρευσε την είσοδο της αντιπροσωπείας στη χώρα,
προκαλώντας σοβαρές διπλωματικές τριβές μεταξύ της ηγεσίας του Κοσσυφοπεδίου
στην Πρίστινα και της κυβέρνησης των Σκοπίων. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο
«πρόεδρος» του Κοσσυφοπεδίου δρ Ιμπραήμ Ρουγκόβα έχει συνεργαστεί στενά με
τους ριζοσπάστες στης αλβανικής ηγεσίας, ενώ οι ηγέτες του Τέτοβο έχουν βιώσει
το μέγεθος της πολιτιστικής καταπίεσης που ακολουθείται στο FYROM. Το θέμα της
ανώτερης εκπαίδευσης είναι πιθανό να αποδειχθεί καθοριστικής σημασίας στη
διαπάλη αυτή, μια και πολλά από τα ηγετικά στελέχη του Κόμματος της
Δημοκρατικής Ευημερίας έχουν ή είχαν σχέσεις με το παράνομο αλβανικό
πανεπιστήμιο του Κοσσυφοπεδίου. Το ζήτημα αυτό συνδέεται με την ολοένα και
μεγαλύτερη οικονομική ενίσχυση που δέχονται οι ριζοσπάστες του Κόμματος της
Δημοκρατικής Ευημερίας από νεαρούς Αλβανούς του FYROM, οι οποίοι βλέπουν τη
μόρφωση ως τη μοναδική διέξοδο από μια φτωχή και υποτονική τοπική οικονομία,
και ως μέσο που ίσως να τους οδηγήσει σε περαιτέρω σπουδές και δυνατότητα
απασχόλησης στο εξωτερικό.