Λουίτζι Κανκρίνι Ασπίδα στα ναρκωτικά

«Αν θέλετε να κάνετε πρόληψη στα ναρκωτικά, ψάξτε να βρείτε πού είναι τα
παιδιά τα οποία εγκαταλείπουν το σχολείο. Δεν χρειάζονται μεγάλα προγράμματα,
αρκεί το σχολείο να λειτουργεί σαν σχολείο και να ενδιαφέρεται κάποιος γι’
αυτά τα παιδιά που έχουν προβλήματα μάθησης, προβλήματα προσαρμογής, που
απουσιάζουν και, τέλος, εγκαταλείπουν το σχολείο.

Λουίτζι Κανκρίνι. Απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα που απασχολούν δεκάδες χιλιάδες γονείς

ΟΣΟ ΛΙΓΟΤΕΡΗ είναι η φοίτηση τόσο μεγαλύτερο κίνδυνο έχουν να εμπλακούν στη
χρήση ναρκωτικών, τόσο μεγαλύτερη η χρονιότητα και τόσο δυσκολότερη η
θεραπεία. Όσο πιο πολύ μένουν στο σχολείο τόσο ασφαλέστερα είναι απέναντι στον
κίνδυνο να γίνουν χρόνιοι χρήστες. Το πρόβλημα δεν είναι η ενημέρωση των
παιδιών. Οι μαθητές του Λυκείου γνωρίζουν για τα ναρκωτικά περισσότερα από
τους καθηγητές τους».

Μιλάει ο διάσημος ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής Λουίτζι Κανκρίνι, καθηγητής
Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης εδώ και 30 χρόνια, γνωστός για τη
θεραπευτική δουλειά του, αλλά και τις μελέτες του πάνω στο θέμα της εξάρτησης
από τα ναρκωτικά. Προσκεκλημένος της Μονάδας 18 Άνω του Ψυχιατρικού
Νοσοκομείου Αττικής και του ελληνικού τμήματος του Ιτάκα, του σωματείου των
Ευρωπαίων επαγγελματιών για την αντιμετώπιση της ουσιοεξάρτησης, μίλησε στο
Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών σε μια αίθουσα κατάμεστη από ειδικούς στο θέμα.

ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΗ

Στο περιθώριο της ημερίδας αυτής ο Λουίτζι Κανκρίνι μίλησε στα «ΝΕΑ»
απαντώντας σε κρίσιμα ερωτήματα που απασχολούν δεκάδες χιλιάδες γονείς: «Η
συνάντηση με κάποια ουσία είναι αναπόφευκτη στην εποχή μας. Το θέμα είναι τι
θα κάνεις σ’ αυτή τη συνάντηση. Δεν σημαίνει ότι αρκεί κανείς να συναντηθεί με
τα ναρκωτικά και να τα δοκιμάσει για να γίνει τοξικομανής. Η τάση να
χρησιμοποιήσει κανείς ναρκωτικά συνδέεται με μια δυσφορία ψυχική και
ψυχολογική που προϋπάρχει της συνάντησης με τα ναρκωτικά. Απλώς στη συνάντηση
γίνεται η εμπλοκή της χρήσης με τη συγκεκριμένη προσωπικότητα, με τους
προβληματισμούς της και τον πόνο που κουβαλάει το άτομο που βρίσκει “λύση” στα
ναρκωτικά. Εν τούτοις, τοξικομανία έχουμε όταν η ζωή του ατόμου συνδέεται μόνο
μ’ αυτή την ουσία και τίποτε άλλο. Και η εξάρτηση σχετίζεται με την
προσωπικότητα του ατόμου και όχι με την ουσία που παίρνει».

ΓΙΑΤΙ ΞΑΝΑΠΑΙΡΝΕΙ

Κάποιοι από τους νέους θα αρνηθούν, κάποιοι θα δοκιμάσουν. Το τι θα τους
προκαλέσει η ναρκωτική ουσία εξαρτάται από τις βασικές προσωπικές ανάγκες του
καθενός. Το ευφορικό σύμπτωμα εξαρτάται από τις προσδοκίες. Το σημαντικό για
τους θεραπευτές, λέει ο δρ Κανκρίνι, δεν είναι το γιατί κάποιος δοκιμάζει τα
ναρκωτικά, αλλά γιατί ξαναπαίρνει και παραμένει στη σχέση μ’ αυτά.

ΔΥΟ ΔΡΟΜΟΙ

Έτσι, γι’ αυτούς που θα δοκιμάσουν, ανοίγονται δυο δρόμοι: η εξερεύνηση και η
εξάρτηση. Κάποιοι θα κάνουν πειραματική χρήση της ναρκωτικής ουσίας και μετά
θα σταματήσουν κάθε επαφή με τις ουσίες. Άλλοι θα κολλήσουν και θα εξαρτηθούν.
Όμως και γι’ αυτούς που θα εξαρτηθούν ανοίγονται δυο δρόμοι:

* Κάποιοι θα κάνουν τη χρήση συνήθεια, θα την χρησιμοποιήσουν ως υποστηρικτικό
εργαλείο σε μια δική τους διαδικασία ζωής που είναι πολύ ασταθής.

* Κάποιοι θα γίνουν τοξικομανείς με μια πλήρη εμπλοκή στη χρήση που θα τους
εμποδίζει να λειτουργούν.

Και, αντίθετα με όσα γενικώς πιστεύει ο κόσμος, η πιο “φυσιολογική” ομάδα
παιδιών δεν είναι αυτά που αρνούνται τη χρήση οποιασδήποτε ναρκωτικής ουσίας.
Η άρνησή τους πηγάζει από φόβους που κρύβουν μέσα τους, γι’ αυτό και άρνηση
της ουσίας δεν σημαίνει απαραίτητα και άρνηση άλλων εξαρτητικών συμπεριφορών.
Πιο “φυσιολογικά” φάνηκε να είναι τα παιδιά που πειραματίζονταν και μετά
απέρριπταν χωρίς να συνεχίσουν τη χρήση.

ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΙΣ ΗΠΑ

Η πολύχρονη κλινική εμπειρία αλλά και τα συμπεράσματα μιας μεγάλης διαχρονικής
έρευνας που έγινε στις ΗΠΑ σε 150 παιδιά που τα παρακολουθούσαν οι ερευνητές
από τα 3 ώς τα 18 έδωσε στους επιστήμονες πολύτιμα στοιχεία για τη μελέτη
αυτού του προβλήματος.

«Τα παιδιά που οδεύουν προς την χρήση, λέει ο δρ Κανκρίνι, είναι αυτά που
έχουν ήδη εμπλακεί σε προβλήματα πριν φτάσουν στην ηλικία που μπαίνουν στον
κόσμο των ναρκωτικών. Η έλλειψη κινδύνου εξαρτάται από την ψυχική ισορροπία
του ατόμου και τη σωστή ένταξή του στο οικογενειακό, το σχολικό και το
κοινωνικό περιβάλλον».

Αλλά το πιο ενδιαφέρον, λέει ο δρ Κανκρίνι, αυτό που προκάλεσε έκπληξη ακόμη
και στους ερευνητές, ήταν η διαπίστωση ότι ορισμένα χαρακτηριστικά αυτών που
δεν δοκίμασαν ποτέ στη ζωή τους κάποια ναρκωτική ουσία ήταν παρόμοια με τα
χαρακτηριστικά αυτών που έκαναν χρήση.

ΕΡ.: Αν σημασία έχει η προσωπικότητα και όχι η ουσία, τότε ποιο ρόλο παίζει η
κάνναβη που πολλοί επιμένουν ότι είναι πρόδρομος ουσία που εισάγει στον κόσμο
των ναρκωτικών; ρωτήσαμε επίμονα τον δρα Κανκρίνι.

ΑΠ.: Στην έρευνα που κάναμε, τα παιδιά που είχαν δοκιμάσει κάποια ουσία χωρίς
να γίνουν χρήστες, είχαν δοκιμάσει και κάνναβη. Και εκεί σταμάτησαν. Άλλοι
προχώρησαν, είτε είχαν δοκιμάσει κάνναβη είτε άλλη ουσία.

ΕΡ.: Τι έχετε να πείτε για το διαχωρισμό μαλακών και σκληρών ναρκωτικών για
τον οποίο, επίσης, κάποιοι υποστηρίζουν ότι δεν πρέπει να υπάρχει;

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ Η ΗΡΩΙΝΗ

ΑΠ.: Νομίζω ότι κάνουν λάθος όσοι δεν ξεχωρίζουν τα ναρκωτικά σε μαλακά και
σκληρά. Πρέπει να υπάρχει ο διαχωρισμός. Στον ιταλικό νόμο υπάρχει
διαφοροποίηση και διαφορετική αντιμετώπιση ανάλογα με το αν κάνει κανείς χρήση
κάνναβης ή ηρωίνης. Η περιστασιακή χρήση μαλακών ναρκωτικών δεν παρουσιάζει,
κατά τη γνώμη μου, σημαντικά προβλήματα, ενώ αντίθετα θεωρώ επικίνδυνη την ηρωίνη.

«Η ηρωίνη, λέει ο δρ Κανκρίνι, είναι ένα αναισθητικό του συναισθηματικού
πόνου. Το άτομο που τη χρησιμοποιεί θέλει να μη σκέφτεται τα προβλήματά του.
Κι εκεί βρίσκει την απάντηση. Πρέπει να ξέρουμε γιατί έχει τόση εξάπλωση η
ηρωίνη. Η ηρωίνη αφήνει το άτομο εν συνειδήσει, αλλά δεν σκέπτεται, δεν
πονάει, και γι’ αυτό είναι ευχαριστημένο. Την αισθάνεται σαν φίλη και γι’ αυτό
συχνά την ονομάζουν “μαμά”.

Στόχος των υπηρεσιών πρέπει να είναι να περιορίσουμε στο έπακρο την παρουσία
της ηρωίνης. Είναι επικίνδυνη γιατί έχει την εξαιρετική ικανότητα να ακυρώνει
τον πόνο, την οδύνη. Η διαθεσιμότητα, η ευκολία πρόσβασης σ’ αυτή είναι δεδομένη.

Οι χώρες πρέπει να ενωθούν σε μια κοινή μάχη ενάντια στην ηρωίνη. Κι αυτό
είναι κάτι εφικτό, ενώ δεν είναι καθόλου εφικτός ο έλεγχος όλων των ναρκωτικών ουσιών».

ΑΠΟΠΟΙΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

ΕΡ.: Ποια είναι η θέση σας για το κρίσιμο θέμα της αποποινικοποίησης των
ναρκωτικών, που η επιτροπή του ΟΗΕ χαρακτήρισε πρόσφατα επικίνδυνη θέση;

ΑΠ.: Σαφέστατα είμαι υπέρ της αποποινικοποίησης της χρήσης, αλλά όχι και υπέρ
της διακίνησης. Το εμπόριο είναι ένα άλλο πρόβλημα. Στην Ιταλία αυτό είναι ήδη
μια πραγματικότητα. Μου αρέσει πολύ η λύση της Ολλανδίας, τη βρίσκω αρκετά
σοφή. Επιτρέπει την πώληση σε συγκεκριμένους χώρους, σε συγκεκριμένη ποσότητα,
ελεγχόμενη ποιότητα και όχι σε ανηλίκους. Ο σημαντικότερος λόγος για τον οποίο
συμφωνώ με την αποποινικοποίηση είναι ότι είναι καλύτερο να μην τα αφήνουμε να
βρίσκονται στην ίδια αγορά. Αλλά και γιατί δεν έχουν την ίδια επίδραση.

Όσο για τις συνελεύσεις του ΟΗΕ, εκεί παίζονται τεράστια οικονομικά και
πολιτικά συμφέροντα των χωρών-μελών.

Η ΜΕΘΑΔΟΝΗ

ΕΡ.: Πιστεύετε ότι η χρήση της μεθαδόνης ως υποκαταστάτου είναι θετικό μέτρο;

ΑΠ.: Οι υπηρεσίες που εύκολα χρησιμοποιούν μεθαδόνη είναι υπηρεσίες που στην
πραγματικότητα δυσκολεύονται να λύσουν το πρόβλημα. Ένα άτομο καταρτισμένο
ψυχοθεραπευτικά τείνει στη μη χρήση της μεθαδόνης, η οποία θα μπορούσε να
είναι μια απάντηση. Υπάρχουν περιπτώσεις που είναι χρήσιμη, αλλά, ειλικρινά,
μπορεί να γίνει επικίνδυνη σε ορισμένους τύπους τοξικομανών. Όπως π.χ. είναι ο
νευρωτικός τύπος τοξικομανούς στον οποίο λειτουργεί με έναν τρόπο αντίθετο από
την κατεύθυνση της ανάληψης των ευθυνών του από την οποία έχει ανάγκη, τον
κάνει «ανεύθυνο» για τον εαυτό του.

Η χρήση της πρέπει να εντάσσεται σε μια ελεγχόμενη κατάσταση, πάντα θεραπευτική.

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η θεραπεία, καταλήγει ο Λουίτζι Κανκρίνι, αρχίζει τη στιγμή που σταματά η
χρήση. Όσο για το σύστημα που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς, να θυμόμαστε
ότι δεν υπάρχουν τέλειες μηχανές, υπάρχουν προδιαγραφές που διασφαλίζουν το
αποτέλεσμα. Χρειαζόμαστε δίκτυο υπηρεσιών και προγράμματα μέσα σ’ αυτό. Και
είναι απαραίτητο να δουλεύουμε με την οικογένεια. Η θεραπευτική αντιμετώπιση
δεν εξαρτάται από το είδος της ουσίας, αλλά από το πρόβλημα που κρύβεται πίσω
από αυτή τη μάσκα. Χωρις την εμπλοκή της οικογένειας είναι δύσκολο να
βοηθήσεις τα άτομα που έχουν εξάρτηση.

Αλλά είναι σημαντικό ότι ξέρουμε πως η εξάρτηση δεν είναι μονόδρομος. Υπάρχει ελπίδα.